- Przed spotkaniem z Brookiem byłem pysznym zarozumialcem. Częściowo pozbawił mnie pychy. Bóg Ci za to zapłać, Peter – powiedział „Rz” Andrzej Seweryn, który grał w słynnej inscenizacji hinduskiej epopei „Mahabharata” z 1985 r., której wersja sceniczna trwała 9 godzin, filmowa sześć. - Ćwiczeniami energetycznymi, na skupienie, rozluźnienie, oddychanie rozbudził moje ciało. Przecież my cały czas patrzymy i mówimy stopami, udami, łokciami. Uczucie, intelekt i ciało pracują razem, nie można ich rozłączać.

Peter Brook urodził się w 1925 r. w Londynie. Był potomkiem żydowskich emigrantów z Litwy, jednym z najwybitniej szych reżyserów teatralnych na świecie. Stworzył i kierował przez lata Royal Shakespeare Company, gdzie wystawił "Króla Leara", "Sen nocy letniej", "Miarkę za miarkę". Świat zawdzięcza mu nowe odczytanie szekspirowskich arcydzieł, odarcie ich ze schematów komedii, wydobycie tragicznych sensów, wyeksponowanie brutalności człowieka m. in. w niedocenianym wcześniej „Titusie Andronikusie”.

W 1971 utworzył wraz z Micheline Rozan Międzynarodowy Ośrodek Poszukiwań Teatralnych. W 1974 r. stworzył nową scenę - paryski Théatre des Bouffes du Nord. Tam powstała m.in. słynna "Mahabharata".

Miał silne związki z naszym krajem.Grał u niego Andrzej Seweryn i Ryszard Cieślak. W 1957 r. pokazał w Polsce "Tytusa Andronikusa", wielki spektakl z Lawrence'em Olivierem i Vivien Leigh, w 1964 r. przyjechał z "Królem Learem", którego grał Paul Scofield, a w 1972 r. zaprezentował "Sen nocy letniej". Był gościem Uniwersytetu Poszukiwań Teatru Narodów w 1975 r. Przyjaźnił się z Jerzym Grotowskim. Wzajemnie się inspirowali.

Asystentem Brooka był Krzysztof Warlikowski, praktyki odbywał u niego Piotr Cieplak.

Na długo przed tym, zanim multikulti stało się modą, poszukiwał wartości w pozaeuropejskich kulturach i religiach. Starał się łączyć Wschód z Zachodem, Północ z Południem, poszukując prajęzyka porozumienia. Tak powstał słynna „Konferencja ptaków” grana w Afryce.

- Nigdy nie wierzyłem w to, że jest tylko jedna prawda, teoria czy dogmat, które mogą wyjaśnić złożoność świata będącego mozaiką zbudowaną z wielu sprzecznych elementów – mówił mi. - Kiedy fragment nazywamy całością – dokonujemy manipulacji. Religijność staje się fanatyzmem, patriotyzm – nacjonalizmem. Sufijski mistyk Tierno Bokar zróżnicowanie świata i ludzkości porównywał do tęczy. Masakry zazwyczaj zaczynają się od sporów w rodzaju, czy ważniejszy jest kolor żółty czy zielony.

Tylko wzajemny szacunek może nas uratować. Jeśli się nie porozumiemy, to znaczy, że wygrała głupota. Czy to nie dziwne, że dwie cywilizacje, które odwołują się do tego samego przykazania: "Nie zabijaj", żyją w stanie wojny?

Zawsze szedł pod prąd.

Autopromocja
Subskrybuj nielimitowany dostęp do wiedzy

Unikalna oferta

Tylko 5,90 zł/miesiąc


WYBIERAM

- W teatrze nudzi mnie nadmiar multimediów – tłumaczył. - Podobnie jak nagość i seks. Wszystko to, co jest powtarzane. Użyłem multimediów dwukrotnie. Za trzecim razem nie miałem sumienia. Z ekranami w teatrze jest podobnie jak ze scenografią. Na scenie powinno być tylko to, co niezbędne. Ważniejsze od dawania gotowych odpowiedzi jest stawianie trudnych, egzystencjalnych pytań. Zrobiłem spektakl "Warum warum". Cokolwiek się zdarzy, warto pytać: "Dlaczego?". Moja "Mahabharata" mówiła o tym, że ambicja, rywalizacja, destrukcja są częścią ludzkiej natury. Ale ważniejsze było pytanie, dlaczego człowiek i świat są warci ocalenia.

- To twórca emblematyczny dla współczesnego teatru, reżyser najważniejszy na świecie – powiedziała „Rz” Dobrochna Ratajczakowa. - Punkt odniesienia dla wielu współczesnych artystów, jeden z ojców teatru międzykulturowego, twórca około setki spektakli dramatycznych i operowych, filmów, scenariuszy, scenograf i kompozytor, autor szeregu książek. Bibliografia dotycząca prac Brooka obejmuje tysiące pozycji w wielu językach To Brook pokazał, jakie są możliwości walki z ograniczeniami lokalności teatru. Wiąże się z zasadniczą zmianą, która nastąpiła w XX wieku. Kultury zaczęły się otwierać na siebie, co znalazło odbicie również w teatrze. Z jednej strony rozpoczął wędrówkę w stronę przeszłości i przedkulturowych źródeł teatru i odwiecznego mitu jedności, z drugiej - w stronę przyszłości, tworzenia teatru współkulturowego, opartego na akcie syntezy.