Rosja: polowanie na zdrajcę

[i]Justyna Prus-Wojciechowska z Moskwy [/i]

Dziennik „Kommiersant” ujawnił kulisy głośnego skandalu szpiegowskiego, który wybuchł w czerwcu tego roku. Tuż po zakończeniu wizyty prezydenta Dmitrija Miedwiediewa za oceanem amerykański wywiad poinformował o zdemaskowaniu i aresztowaniu rosyjskiej siatki szpiegowskiej. Sprawa trafiła na czołówki gazet na całym świecie.

Ze śledztwa dziennikarzy „Kommiersanta” wynika, że za wpadką stoi jeden człowiek. Niejaki pułkownik Szczerbakow z rosyjskiej Służby Wywiadu Zagranicznego (SWR). Zdrajca, którego prawdziwe nazwisko może brzmieć zupełnie inaczej, odpowiadał za odcinek amerykański w wydziale „S” zajmującym się agentami działającymi pod przykrywką.

Szczerbakow prawdopodobnie od dawna był podwójnym agentem i przekazywał informacje USA. Jak długo, dokładnie nie wiadomo, ale tuż po aresztowaniu szpiegów Amerykanie twierdzili, że mieli ich na oku już od dziesięciu lat.

Motywy działań Szczerbakowa nie są znane, ale gazecie udało się odtworzyć chronologię wydarzeń. Kilka dni przed wizytą Miedwiediewa w USA Szczerbakow spakował manatki i wyjechał do Ameryki. Wcześniej pospiesznie wyprawił za ocean swojego syna, pracownika Federalnej Służby Walki z Narkotykami. Córka pułkownika, jak wyjaśnił „Kommiersant”, od dawna mieszka w Ameryce.

[srodtytul]Skończy jak Trocki? [/srodtytul]

– Przeoczenie tego „detalu” to poważny błąd SWR. Takie sprawy należy traktować z nadzwyczajną surowością – mówił anonimowy oficer służb specjalnych. Na tym lista zastrzeżeń wysuwanych pod adresem SWR się nie kończy. Szefowie Szczerbakowa nie zachowali czujności, gdy ten odmówił przyjęcia awansu i opuszczenia swojego departamentu.

Owszem, można było to uznać za przejaw zawodowej skromności. Ale takie zachowanie powinno zaniepokoić – w tym przypadku oficer najwyraźniej próbował uniknąć obowiązkowego badania na wykrywaczu kłamstw.

– Wiemy, kim jest i gdzie się znajduje. Zdradził albo za pieniądze, albo na czymś go złapali – powiedział jeden z informatorów „Kommiersanta” na Kremlu. Dodał, że „wysłali już za nim Mercadera”. To aluzja do Ramona Mercadera, Hiszpana na służbie sowieckiego wywiadu ZSRR, który w 1940 roku „zlikwidował” w Meksyku Lwa Trockiego. Komunikat jest jasny: Moskwa rozpoczęła już polowanie na Szczerbakowa.

O tym, że wpadka była efektem zdrady, mówili już i rosyjski premier, i prezydent Miedwiediew. Władimir Putin ostrzegł nawet niezbyt dyskretnie, że „zdrajcy zawsze kończą źle”.

A lista przewin pułkownika wydaje się nie mieć końca. Nie tylko wsypał dziesięciu cennych agentów, ale też zrobił to w „wyjątkowo perfidny sposób”. Osobiście wykradł i wywiózł z centrali teczkę znakomicie zakonspirowanego agenta Michaiła Wasienkowa vel Juana Lazaro, który od lat 60. działał w Ameryce Łacińskiej pod przykrywką fotografa.