Piotr Kowalczuk z Rzymu

Stosunkiem głosów 15:  2 Wielka Izba Trybunału uznała w piątek, że sama obecność krzyży nie ogranicza wolności religijnej uczniów ani prawa rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami. Sędziowie stwierdzili, że zarzuty wniesione przez mieszkającą we Włoszech fińską matkę dwojga dzieci są wyrazem jej subiektywnych odczuć.

Spór podzielił kraj

Na tę decyzję całe Włochy czekały w napięciu. Podkreślano, że konflikt dalece wykracza poza skądinąd istotną kwestię krzyży w szkołach, bo de facto w grę wchodzi suwerenność Włoch i Włochów. W poprzedniej instancji w listopadzie 2009 roku Trybunał w Strasburgu nakazał usunąć krzyże z włoskich szkół państwowych wbrew regulacjom włoskiego rządu, wyrokom włoskich sądów wszystkich instancji, a także woli przytłaczającej większości włoskich rodziców.

Wszystko rozpoczęło się  dziewięć lat temu, gdy mieszkająca w Abano Terme koło Padwy Finka Soile Lautsi, zamężna z Włochem, zażądała, by ze ścian miejscowego zespołu szkół publicznych, do których uczęszczało jej dwoje dzieci (wówczas miały 12 i 13 lat), znikły krzyże. Gdy dyrekcja nie wyraziła zgody, pani Lautsi wniosła sprawę do sądu. Skargę odrzucały kolejno wszystkie instancje, łącznie z Trybunałem Konstytucyjnym (rok 2004) i Radą Stanu (rok 2006), podkreślając, że krzyż jest symbolem włoskiej kultury i historii, a więc tożsamości kraju.

W tej sytuacji pani Lautsi

poskarżyła się w Trybunale w  Strasburgu, który 3 listopada  2009 roku, powołując się na  konwencję o ochronie praw człowieka, przyznał jej rację, bo „nie sposób nie zauważyć obecności krzyży w klasach, a ucz- niowie mogą interpretować je jako symbol religijny i odnieść wrażenie, że są wychowywani w szkole nacechowanej określonym religijnym credo". Kobiecie przyznano nawet 5 tys. euro odszkodowania „za straty moralne".

Wyrok wywołał powszechne oburzenie we Włoszech, gdzie krzyży w szkołach zdecydowanie życzy sobie 84 procent rodziców. Nawet niewierzący szef potężnej lewicowej Partii Demokratycznej, były komunista Pierluigi Bersani powiedział, że „krzyż jest prastarym symbolem, który nie może nikogo obrażać, a w orzeczeniu Trybunału zdrowy rozsądek padł ofiarą prawa".

Rząd się odwołał

Włoski rząd wniósł odwołanie do Wielkiej Izby Trybunału, a wsparło je formalnie  dziesięć państw: Armenia, Bułgaria, Cypr, Grecja, Litwa, Malta, San Marino, Rosja, Monako i Rumunia. Deklaracje wspierające Włochów wydały rządy Polski i Austrii. Gdy w grudniu ubiegłego roku Benedykt  XVI przyjmował listy uwierzytelniające od nowego ambasadora Włoch przy  Watykanie, dziękował włoskiemu rządowi za „przeciwstawienie się próbom wyeliminowania krzyża z przestrzeni publicznej".

Przewodniczący Stowarzyszenia Dyrektorów Szkół Włoskich Giorgio Rembato wyraził w piątek wielką satysfakcję z wyroku, podkreślając, że symbol krzyża ma charakter kulturowy, jest wyrazem religii tradycyjnie wyznawanej we Włoszech i nie może być postrzegany jako symbol wrogi innym religiom czy przekonaniom. Szef MSZ Franco Frattini powiedział, że odważny werdykt przyznał rację większości Włochów pragnących bronić wyznawanych wartości i własnej tożsamości. Wyraził nadzieję, że teraz Europa z taką samą odwagą zmierzy się z kwestiami tolerancji i swobód religijnych.