Reklama

Sprzedał mieszkanie zmarłej i musi się z tego rozliczyć

Jeden ze spadkobierców może dochodzić swego udziału w majątku po zmarłym od jego dłużnika, nie czekając na podział spadku.
Brat zmarłej sprzedał jej mieszkanie, lecz nie oddał pieniędzy jej dzieciom

Brat zmarłej sprzedał jej mieszkanie, lecz nie oddał pieniędzy jej dzieciom

Foto: Adobe Stock

Kwestia ta wynikła w sprawie, w której sąd rejonowy ustalił, że matka powoda, mieszkająca w USA, ciężko chorując i licząc się z nieodległą śmiercią, postanowiła sprzedać swe mieszkanie w Stanach Zjednoczonych i wrócić do Polski. W tym celu udzieliła swojemu bratu, mieszkającemu również w USA, pełnomocnictwa do sprzedaży jej mieszkania, po czym wróciła do Polski, gdzie cztery miesiące później zmarła. Spadek po niej nabyła trójka jej dzieci w równych częściach.

Czytaj więcej

Jak dzielić spadek po rodzicach? Sąd Najwyższy odpowie na ważne pytanie

Mieszkanie sprzedane, nabycie spadku i pozew o pieniądze

Brat zmarłej sprzedał jej mieszkanie jeszcze na miesiąc przed jej śmiercią za 52 tys. dolarów, z czego po odliczeniu kosztów związanych ze sprzedażą zostało 44 tys. dolarów. Sąd we wcześniejszym postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku ceny uzyskanej ze sprzedaży mieszkania nie uwzględnił jako składnika majątku po zmarłej.

Jeden ze spadkobierców (syn zmarłej) pozwał więc brata matki (który sprzedał mieszkanie) o zapłatę 1/3 uzyskanej przez niego ceny. Sąd Rejonowy zasądził mu żądane 14,6 tys. dolarów, a Sąd Okręgowy w Rzeszowie utrzymał wyrok, oddalając apelację brata zmarłej. SO stwierdził, że ów brat nie wykazał, jak twierdził, aby udzielił siostrze pożyczki, a tym samym musi rozliczyć się ze spadkobiercą z ceny uzyskanej ze sprzedaży mieszkania.

Czytaj więcej

Ten rodzaj testamentu jest niebezpieczny. Pokazują to wyroki Sądu Najwyższego
Reklama
Reklama

Brat zmarłej nie zgodził się z wyrokiem i poskarżył się do Sądu Najwyższego

Brat zmarłej odwołał się jednak do SN, zarzucając w skardze kasacyjnej sądom niższej instancji, że z powodu powagi rzeczy osądzonej i orzeczenia sądu o nabyciu spadku (że ta wierzytelność do spadku nie należy) nie musi rozliczać się z tytułu sprzedaży mieszkania. Pozwany kwestionował też legitymację powoda do wytoczenia takiej sprawy, twierdząc, że wierzytelność o pieniądze za mieszkanie, wchodząca w skład spadku, jest niepodzielna, więc nie może on żądać jej części.

Sąd Najwyższy nie podzielił zarzutów. Wskazał, że postanowienia co do istoty sprawy w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku mają powagę rzeczy osądzonej tylko między uczestnikami tego postępowania oraz osobami, które winny być jego uczestnikami, a których nie wezwano do udziału w sprawie. Skarżący nie był zaś uczestnikiem tego postępowania i prawidłowo nie został wezwany do udziału. Sąd w sprawie o wierzytelność spadkową nie może też kwestionować przysługiwania jej spadkobiercy legitymującemu się prawomocnym postanowieniem o nabyciu spadku. SN nie przekonał też argument pozwanego, że wyegzekwowanie swoich części tylko przez niektórych spadkobierców może utrudnić sprawiedliwy dział spadku.

Czytaj więcej

Czy wniosek o stwierdzenie nabycia spadku ma wpływ na przedawnienie?

Dzielenie spadku może trwać długo 

– Dzieląc spadek, sąd orzeka według stanu rzeczy w chwili zamknięcia rozprawy i ma możliwość uwzględnienia, co poszczególni spadkobiercy już uzyskali ze spadku. Natomiast uznanie, mimo braku podstawy prawnej, wierzytelności spadkowych za niepodzielne może prowadzić do nadużyć, gdyż postępowania o dział spadku bywają długie. W tym czasie brak zgody jednego ze spadkobierców może uniemożliwić dochodzenie wierzytelności, a dłużnik spadkodawcy może działać w porozumieniu z tym jednym spadkobiercą – wskazał w konkluzji sędzia Dariusz Pawłyszcze.

Sygnatura akt I CSK 2898/25

Opinia dla „Rzeczpospolitej”

prof. Bogudar Kardasiewicz, radca prawny

Postanowienie SN jest ze wszech miar ciekawe i trafne, tym bardziej że dotyka jednej z najbardziej spornych kwestii w prawie spadkowym. Warto natomiast polemizować z nawiązaniem w uzasadnieniu orzeczenia do mniejszościowego nurtu orzecznictwa i doktryny, stosownie do którego wierzytelność spadkowa z mocy samego prawa ulega podziałowi pomiędzy spadkobierców. Jak wolno sądzić, o wiele lepsze rezultaty daje konsekwentne przyjęcie, że do wierzytelności takiej stosuje się przepisy o zniesieniu współwłasności, co pozwala każdemu ze spadkobierców dochodzić jej w całości od dłużnika i to nawet przed działem spadku (art. 1035 w zw. z art. 209 kodeksu cywilnego).

Sądy i trybunały
TK pyta prezydenta o ślubowanie nowych sędziów. Jest konkretna data
Materiał Promocyjny
Jedna rata i większa kontrola nad budżetem domowym?
Materiał Promocyjny
PR&Media Days 2026
Spadki i darowizny
Od 17 marca ważne zmiany dla spadkobierców. Te formalności załatwią u notariusza
Prawo dla Ciebie
Wiceszef MSWiA: Schrony są ważne, ale drogie. Trzeba dobrze przygotować ewakuację
Sądy i trybunały
Wezwali przewodniczącą Trybunału Stanu pod rygorem kary. Oto odpowiedź Manowskiej
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama