8 września 2016 r. wchodzi w życie nowela kodeksu postępowania cywilnego oraz prawa o notariacie, wprowadzająca takie zmiany.

Do tej pory w rejestrze prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną rejestrowane były tylko wydawane przez notariuszy akty poświadczenia dziedziczenia. Jest ich coraz więcej. W 2015 r. notariusze wydali ich 84 tys. Cały czas jednak więcej postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku zapada w sądach – ok. 150 tys. rocznie. Co ważne, one dotyczą także spraw spornych, których w spadkach nie brakuje.

Od czwartku rejestracja wszystkich orzeczeń dotyczących spadków, także ich zmian, uchyleń, odbywać się będzie elektronicznie, tego samego dnia. Powinno to ograniczyć do minimum pomyłki i funkcjonowanie w obiegu sprzecznych orzeczeń.

– Z pewnością elektroniczna rejestracja zwiększy bezpieczeństwo obrotu prawami spadkowymi, wyeliminuje dość częste przypadki, że różne sądy stwierdzały nabycie spadku, nie wiedząc, że już inny sąd wydał odmienne postanowienie – ocenia Tomasz Kot, notariusz z Krakowa.

Rejestracja obejmie też najnowszy, trzeci dokument potwierdzający prawa spadkowe, tj. Europejskie Poświadczenie Spadkowe. Wprowadziło je unijne rozporządzenie, by ułatwić potwierdzenie praw do spadku w tzw. relacjach transgranicznych. W tej procedurze zasadą jest, że dziedziczenie odbywa się według prawa miejsca zwykłego pobytu zmarłego, a nie jego obywatelstwa.

Niesie ono pewne niebezpieczeństwo nieodczytania właściwie woli zmarłego, tym bardziej że systemy spadkowe różnią się znacznie w poszczególnych krajach.

Obywatel polski mieszkający dłużej w Niemczech będzie jednak mógł np. zastrzec w testamencie stosowanie do spadku po nim jego prawa ojczystego, czyli prawa polskiego.

Rejestracja oznacza dodatkowe koszty dla Krajowej Rady Notarialnej, która rejestr prowadzi, do tej pory bezpłatnie.

Od 8 września notariusz lub sąd będą pobierać od wnioskodawcy i przekazywać na rachunek Krajowej Rady Notarialnej 5 zł od każdego aktu za jego rejestrację. Taką opłatę przewiduje rozporządzenie ministra sprawiedliwości, które wchodzi w życie także 8 września. Krajowa Rada Notarialna ma za to gwarantować sprawne działanie rejestru, zapewnić notariuszom i prezesowi sądu lub osobie do tego przez niego wyznaczonej dostęp do systemu (za pomocą podpisu elektronicznego weryfikowanego certyfikatem), w celu dokonywania wpisów. Ma także zapewnić ochronę danych zgromadzonych w rejestrze przed postronnym dostępem, zmianą lub utratą.

Podstawa prawna: nowela k.p.c. i prawa o notariacie z 22 lipca 2016 r. DzU z 29 sierpnia 2016 r., poz. 1358