Rada miejska w Gogolinie uchwaliła statut miasta. Wojewoda opolski badając ten akt w trybie nadzorczym stwierdził, że niektóre z postanowień statusu naruszają prawo. W konsekwencji rozstrzygnięciem nadzorczym z 13 marca 2013 r. zakwestionowane przepisy uchylił (sygn. akt NK.III.4131.I.19.2013.AR).

Pierwsza sesja po wyborach

Organ nadzoru zakwestionował m.in. przepisy określające czynności związane ze zwoływaniem po wyborach samorządowych pierwszej sesji rady gminy. A to dlatego, że uchwalone przez radnych przepisy nie uwzględniały zmiany w tym zakresie wprowadzonej nowelizacją ustawy o samorządzie gminnym wprowadzoną przepisami ustawy z 5 lipca 2011 r. przepisy wprowadzające Kodeks wyborczy (DzU z 2011 r. Nr 21, poz. 113 ze zm.).

- Zgodnie z nowym brzmieniem art. 20 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym pierwszą sesję nowo wybranej rady zwołuje komisarz wyborczy na dzień przypadający w ciągu 7 dni po ogłoszeniu zbiorczych wyników wyborów do rad gmin na obszarze kraju - wyjaśnia Barbara Bieluszewska, dyrektor Wydziału Nadzoru i Kontroli Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego. - Ustawodawca wraz ze zmianą treści przepisu przekazał kompetencje w zakresie zwołania pierwszej sesji nowej rady gminy, komisarzowi wyborczemu - dodaje.

W stanie prawnym obowiązującym przed nowelizacją uprawnienia te przysługiwały przewodniczącemu rady gminy poprzedniej kadencji.

Kompetencje budżetowe rady gminy ograniczają się do uchwalania budżetu. Rada nie posiada kompetencji do dysponowania wydzielonymi w budżecie środkami

- W związku z powyższą zmianą określenie w statucie gminy czynności związanych ze zwołaniem pierwszej sesji pozostają poza zakresem uregulowań statutu gminy - wyjaśnia dyrektor Bieluszewska. - Rada miejska w Gogolinie regulując tą materię w statucie wkroczyła w sposób nieuprawniony w kompetencje komisarza wyborczego - dodaje.

Zwoływanie wspólnych sesji

W uchwalonym statucie gogolińscy radni uregulowali także tryb zwoływania wspólnych sesji  z radami innych jednostek samorządu terytorialnego, np. gmin sąsiednich. Według statutu Gogolina takie sesje mogą odbywać się w celu rozpatrzenia i rozstrzygnięcia wspólnych spraw, a organizatorami takich sesji są przewodniczący rad zainteresowanych jednostek. Te postanowienia również nie znalazły akceptacji wojewody. A to dlatego, że wykraczają poza obszar działania gminy Gogolin.

- Regulując tryb zwoływania wspólnych sesji gogolińscy radni narzucili innej radzie określoną przez siebie formułę postępowania, bezpodstawnie ingerując w wewnętrzną organizację innej jednostki samorządu terytorialnego - wyjaśnia Barbara Bieluszewska. - I zaznacza, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, np. WSA w Opolu regulacje statutowe nie mogą normować trybu pracy organów niebędących organami tej gminy, a w szczególności organów innych gmin (wyrok z 2 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Op 290/09).

W buty wójta

W ostatnim zakwestionowanym przez wojewodę opolskiego przepisie radni zawarli regulacje stanowiąca podstawę do podjęcia uchwały zobowiązującej osobę zarządzającą mieniem komunalnym do zawarcia umowy w imieniu gminy, w przypadku gdy jej zawarcie jest uzasadnione potrzebą skorzystania przez komisje rewizyjną z usług ekspertów.

- Z zapisu tego wynika, że rada gminy mogłaby taką uchwałą zobowiązać wójta do określonego działania, tymczasem rada nie jest władna do wydawania wójtowi poleceń - wyjaśnia Barbara Bieluszewska. - Z przepisów ustawy o samorządzie gminnym wynika, że rada gminy jest władna określać jedynie kierunki działań wójta, a więc do rozstrzygania o pewnej strategii działania organu wykonawczego gminy. Tego rodzaju uchwała powinna określać cele i priorytety, a nie polecać załatwienie wymienionych w jej treści spraw, w określony przez radę sposób - dodaje dyrektor Bieluszewska.

W omawianym rozstrzygnięciu nadzorczym wojewoda opolski zwrócił także uwagę, że to wójt odpowiada za gospodarkę finansową gminy. To wójt jest wyłącznie uprawniony do zaciągania zobowiązań i dokonywania wydatków budżetowych. Natomiast kompetencje budżetowe rady gminy ograniczają się do uchwalania budżetu. Jak podkreślił WSA we Wrocławiu w wyroku z 20 maja 2005 r. rada gminy nie posiada kompetencji do dysponowania wydzielonymi w budżecie środkami (sygn. akt III SA/Wr 26/04).