Praca w samorządzie po wyborach a prezesi spółek samorządowych

Kierownicze stanowisko w spółkach należących do samorządów uważane jest za lukratywną posadę. Nie dziwi to, jeżeli weźmie się pod uwagę zarobki. Nawet w małych gminach wynoszą one po kilkanaście tysięcy złotych brutto. Problem w tym, że praca na takim stanowisku jest związana z czteroletnią kadencją samorządu. Po niekorzystnym wyniku wyborów wielu prezesów czy członków rady nadzorczej żegna się z funkcją lub musi się pogodzić z niższym uposażeniem.

Takie zmiany zaszły także po ostatnich wyborach samorządowych. Najbardziej spektakularny przypadek miał miejsce w Starachowicach, gdzie zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę wiceszefowi miejscowego zakładu wodociągów i kanalizacji nowo wybrany prezydent miasta obniżył pensję z 13 tys. zł do 1750 zł, czyli pensji minimalnej.

Także w innych samorządach po zmianie władz nastąpiła redukcja wynagrodzeń kierowniczych pracowników w podległych spółkach. Tak było m.in. w Ciechanowie czy w Kartuzach. Uposażenia menedżerów poszybowały w dół od 20 do 50 proc. w stosunku do dotychczasowego. Zredukowano też liczbę członków rad nadzorczych.

Nie zawsze takie decyzje są zgodne z prawem. Mogą więc skutkować procesami z kierownictwem miejskich spółek.

– Obniżanie pensji osobom pozostającym w stosunku pracy musi być obiektywnie uzasadnione z zachowaniem obowiązującego prawa. Prawo do ustalania wynagrodzenia nie oznacza automatycznie swobody do arbitralnej jego zmiany – podkreśla dr Daniel Książek z kancelarii Książek & Bigaj. – Jeżeli powodem zmiany wynagrodzenia nie jest np. sytuacja na rynku, ale polityka, mamy do czynienia z prawnie zakazaną dyskryminacją, a takie procesy mogą pracodawcę drogo kosztować – dodaje.

Pracownik może w takich przypadkach żądać ochrony przed sądem pracy. Musi jednak udowodnić, że decyzje nowych władz były podjęte na podstawie dyskryminujących przesłanek, wymienianych przez kodeks pracy.

– Dochodzenie swoich uprawnień na podstawie przepisów o dyskryminacji jest bardzo utrudnione – mówi dr Marcin Mazuryk, radca prawny z kancelarii Szmulik & Wspólnicy. – Wymaga trudnego do ustalenia faktycznego związku między zmianą warunków pracy czy zwolnieniem a kwestiami o charakterze politycznym: poglądami lub przynależnością partyjną – dodaje.

W innej sytuacji kierownicy samorządowych spółek znaleźliby się, gdyby byli zatrudnieni na podstawie tzw. kontraktu menedżerskiego. Z jednej strony pozwala on ominąć przepisy ustawy „kominowej" ograniczającej wynagrodzenia w firmach należących do samorządu. Z drugiej jednak – pozbawia przywilejów wynikających z kodeksu pracy, w tym dyskryminacji. Jednak członkowie zarządu często są zatrudnieni właśnie na podstawie umowy o pracę.

– Wiąże się to z ogólnym trendem odchodzenia od kontraktów cywilnoprawnych na rzecz umowy o pracę – wyjaśnia Książek. – Pracownicy kierowniczego szczebla wolą zrezygnować z korzystniejszego wynagrodzenia netto na rzecz kodeksowej ochrony ich praw – zauważa ekspert.

Co tak przekonuje członków zarządów? Przede wszystkim prawo do odprawy, większa ochrona przed zwolnieniem czy korzystniejsze zasady rozliczania urlopu.