Kryzys wokół Trybunału Konstytucyjnego, trwający nieprzerwanie od ponad dekady, przybrał charakter trwały, a dopuszczenie do orzekania sędziów TK wybranych w marcu 2026 roku jest jednym z elementów niezbędnych do uzdrowienia sytuacji. Do takich wniosków w jednogłośnie podjętej 18 września uchwale doszli członkowie Walnego Zebrania Polskiego Towarzystwa Prawa Konstytucyjnego.
Kryzys wokół Trybunału Konstytucyjnego. PTPK zabiera głos
„Obecnie Trybunał Konstytucyjny w istotnym zakresie nie wykonuje powierzonych mu przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej zadań kontroli konstytucyjności prawa, co pozbawia obywateli efektywnego mechanizmu ochrony ich praw i wolności oraz podważa nadrzędność Konstytucji w systemie źródeł prawa” – czytamy w uchwale.
Czytaj więcej
Myślę, że w najbliższych tygodniach możemy się spodziewać jakichś ruchów ze strony prokuratury – powiedział prokurator generalny Waldemar Żurek.
Jak podkreśla PTPK, sytuacja wymaga działań o charakterze systemowym, zarówno dotyczących organów władzy publicznej, jak i samego TK.
„Polskie Towarzystwo Prawa Konstytucyjnego przypomina, że podstawowym i niezbędnym warunkiem przywrócenia niezależności oraz prawidłowego funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego pozostaje wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 grudnia 2015 r., sygn. K 34/15, w którym przesądzono o prawidłowości wyboru sędziów Trybunału przez Sejm VII kadencji” – czytamy. Towarzystwo wezwało także do przestrzegania orzeczeń, wydanych przez TSUE i ETPCz, a dotyczących Trybunału Konstytucyjnego. Chodzi m.in. o wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który uznał, że „polski Trybunał Konstytucyjny nie spełnia wymogów niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu prawa Unii, wskazując na poważne nieprawidłowości w powołaniu trzech jego sędziów oraz Prezes Trybunału, a także na naruszenie przez Trybunał Konstytucyjny zasady pierwszeństwa prawa Unii i wiążącego charakteru orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości”.
Nowi sędziowie TK. PTPK: konieczne jest dopuszczenie ich do orzekania
W uchwale Towarzystwa czytamy także o konieczności niezwłocznego dopuszczenia do orzekania sędziów TK, w tym także tych wybranych przez Sejm w marcu 2026 roku.
„Utrzymywanie stanu, w którym osoby prawidłowo wybrane na stanowiska sędziów Trybunału Konstytucyjnego nie mogą wykonywać powierzonych im obowiązków, prowadzi do dalszego pogłębiania kryzysu konstytucyjnego, podważa zasadę legalizmu oraz utrudnia odbudowę autorytetu sądu konstytucyjnego. Polskie Towarzystwo Prawa Konstytucyjnego uznaje dopuszczenie tych sędziów do wykonywania funkcji orzeczniczych za działanie konieczne i niecierpiące zwłoki” – czytamy.
Czytaj więcej
– Żadne zastępcze działania, w postaci skierowania projektu budżetu TK do Rady Dialogu Społecznego, nie mogą zastąpić przestrzegania ustawy ani kon...
W uchwale znalazło się także wezwanie do obecnie urzedujących sędziów Trybunału, by podjęli oni wszelkie działąnia niezbędne do przywrócenia legalności działania TK.
„Szczególna odpowiedzialność za odbudowę autorytetu tej instytucji spoczywa obecnie na jej władzach oraz sędziach orzekających, na których ciąży obowiązek respektowania wskazanych wyżej orzeczeń oraz podjęcia działań zmierzających do zapewnienia pełnej transparentności funkcjonowania Trybunału, w szczególności przejrzystości zasad wyznaczania składów orzekających, przydziału spraw oraz funkcjonowania organów wewnętrznych, a także publikowania informacji dotyczących działalności orzeczniczej. Niezbędne jest podejmowanie wszelkich działań służących usunięciu wątpliwości dotyczących legalności składu Trybunału oraz zagwarantowaniu obywatelom prawa do rozpoznania sprawy przez niezależny, bezstronny i prawidłowo obsadzony sąd konstytucyjny” – wskazali członkowie Towarzystwa w uchwale.
Z kolei do władz politycznych członkowie Towarzystwa skierowali apel o respektowanie polskiego i europejskiego orzecznictwa. Walne Zebranie PTPK zapelowało jednocześnie o wypracowanie, w granicach wyznaczonych przez konstytucję, rozwiązań, które „doprowadzą do dopuszczenia do orzekania sędziów prawidłowo wybranych oraz przywrócą Trybunałowi Konstytucyjnemu zdolność do wykonywania jego ustrojowej funkcji ochrony nadrzędności Konstytucji”.
