Problem prawny pojawił się w związku z egzekwowaniem długu przez komornika na rzecz spółki z o.o. W sprawie tej orzeczono prawomocny nakaz zapłaty, ale postępowanie egzekucyjne musiało zostać zawieszone ze względu na śmierć dłużnika. W tej sytuacji spółka będąca wierzycielem wystąpiła do sądu rejonowego o ustanowienie kuratora dla nieznanych spadkobierców dłużnika, by ich reprezentował w trakcie egzekucji. Sędzia wyznaczył wysokość zaliczki na wynagrodzenie kuratora w wysokości 3,6 tys. zł z obowiązkiem zapłaty w terminie siedmiu dni. Zgodnie z art. 1304 § 5 kodeksu postępowania cywilnego w razie nieuiszczenia zaliczki sąd pomija czynność połączoną z tymi wydatkami. Krótko mówiąc, egzekucja nie mogłaby być prowadzona.
Czytaj więcej:
Postępowanie restrukturyzacyjne chroni dłużnika przed egzekucją, ale zakres ochrony zależy od wybranego trybu i momentu rozpoczęcia procedury.
Pro
Sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia w sprawie określenia wysokości wydatków
Spółka wystąpiła, aby sporządził uzasadnienie swego zarządzenia, po to, by móc je zaskarżyć. Wniosek został jednak odrzucony przez sąd, który uznał, że na zarządzenie określające wysokość zaliczki na pokrycie wydatków nie przysługuje zażalenie. Wierzycielka zaskarżyła tę odmowę, a rozpatrujący to zażalenie Sąd Rejonowy w Toruniu powziął wątpliwości, które zawarł w pytaniu prawnym do Sądu Najwyższego. Pytanie dotyczyło tego, „czy w stanie prawnym ukształtowanym ustawą z 4 lipca 2019 r. o zmianie k.p.c. oraz niektórych innych ustaw, zarządzenie sędziego co do oznaczenia wysokości zaliczki na pokrycie wydatków, z którymi połączona jest czynność żądana przez stronę w postępowaniu egzekucyjnym, taka jak ustanowienie kuratora do zastępowania nieznanych spadkobierców dłużnika, jest zaskarżalne zażaleniem?”
Po nowelizacji k.p.c. na zarządzenie w sprawie wysokości zaliczki nie przysługuje zażalenie
W uzasadnieniu pytania wskazano, że przed wejściem w życie nowelizacji, czyli do 6 listopada 2019 r., obowiązywała uchwała SN (sygnatura akt: III CZP 15/19), zgodnie z którą na zarządzenie sędziego wzywającego stronę do wniesienia zaliczki na wydatki z opinii biegłego przysługuje zażalenie. Już w tej uchwale zauważano jednak, że kwestia ta pod rządami nowych przepisów może ulec zmianie. I w praktyce, jak wynika z najnowszej uchwały SN, tak też się stało.
W pytaniu wskazano też, że zaliczka nie jest wydatkiem w ścisłym znaczeniu, raczej jest kwotą na poczet wydatków, ale można ją uznać za rodzaj należności, o których traktuje ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. A jeśli wziąć pod uwagę, że ta sama ustawa określa zasady pobierania kosztów sądowych, ich zwrotu, rozkładania na raty oraz zwalniania z kosztów sądowych, to można dopuścić wniosek, że zaliczka jest rodzajem wydatku, którego niewniesienie skutkuje negatywnymi konsekwencjami dla strony.
SN, w składzie: Krzysztof Wesołowski, Dariusz Pawłyszcze i Piotr Telusiewicz, uznał w swej uchwale, że „na zarządzenie przewodniczącego w przedmiocie oznaczenia wysokości zaliczki na pokrycie wydatków, z którymi połączona jest czynność żądana przez stronę (art. 1304 § 2 k.p.c.), nie przysługuje zażalenie”.
Pisemne uzasadnienie uchwały będzie dostępne w późniejszym terminie na piśmie.
Sygnatura akt: III CZP 42/25
