Niedawno obchodzony jubileusz 30-lecia zawodu doradcy podatkowego był okazją do dyskusji o perspektywach rozwoju tego zawodu i uprawnień doradców. Chodzi tu nie tylko o to, że rozbudowujące się prawo podatkowe wymaga coraz większej wiedzy o podatkach jako takich. Już od dłuższego czasu pojawiają się postulaty, by rozszerzyć ustawowe uprawnienia doradców podatkowych. Styczniowy zjazd doradców zobowiązał władze samorządu do starań o takie rozszerzenie kompetencji.
Gdy w sprawie podatkowej są elementy kryminalne
Wśród tych postulatów jest też przyznanie doradcom, choćby w ograniczonym zakresie, uprawnień do reprezentacji klientów w sprawach karnych skarbowych. Taką potrzebę dyktuje sam rynek. Zdarza się bowiem, że np. podatnik jest wciągnięty np. w karuzelę VAT, gdzie oprócz przestępstw karnych skarbowych pojawiają się inne przestępstwa, w tym np. wyłudzenia czy fałszowanie dokumentów. Czy wtedy doradca podatkowy jako obrońca w procesie karnym sobie poradzi?
– Być może optymalnym wyjściem, proponowanym już zresztą wcześniej byłaby możliwość udziału doradcy podatkowego współdziałającego z adwokatem czy radcą prawnym specjalizującym się w prawie karnym – sugeruje dr Piotr Stanisławiszyn, adiunkt na Uniwersytecie Opolskim.
Czytaj więcej
Samorząd doradców podatkowych chce rozwinąć system szkoleń zawodowych według sprawdzonej metody uczeń-mistrz.
Taką propozycję sformułowała już Krajowa Rada Doradców Podatkowych w 2018 r. Wtedy wysłała do Ministerstwa Finansów propozycję zmiany przepisów kodeksu karnego skarbowego (k.k.s.) o pełnomocnikach. Przepis art. 123 k.k.s. miał zawierać postanowienie: „pełnomocnikiem może być adwokat, radca prawny bądź doradca podatkowy ustanowiony wspólnie z nimi (lub jednym z nich)”. Także kodeks postępowania karnego w art. 88, dotyczącym pełnomocników miałby zawierać przepis „pełnomocnikiem może być adwokat, radca prawny lub radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a w sprawach o wykroczenia skarbowe i przestępstwa skarbowe obok adwokata lub radcy prawnego doradca podatkowy”. Pomysł ten nie doczekał się jednak podjęcia prac legislacyjnych.
Dziś doradcy podatkowi proponują, by uregulować ustawowo także inne nowe uprawnienia dla nich.
– W interesie klientów leżałoby dopuszczenie doradców podatkowych do wsparcia podatników w sprawach np. dobrowolnego poddania się karze albo występowania jako obrońcy w sprawach wykroczeń skarbowych – proponuje dr Piotr Stanisławiszyn. Dodaje, że w oczywisty sposób rozszerzeniu uprawnień doradców podatkowych o sprawy z zakresu kodeksu karnego skarbowego musiałoby towarzyszyć odpowiednie rozszerzenie zakresu egzaminu zawodowego. – To z kolei stawiałoby przed regionalnymi oddziałami samorządu doradców podatkowych zadanie polegające na przygotowaniu specjalistycznych szkoleń w tym zakresie – przewiduje ekspert.
Sędzia bez studiów prawniczych? Praktyka podatkowa czasem cenniejsza od wiedzy prawnej
Ostatni zjazd doradców uchwalił też „rozważenie możliwości starań o zmiany prawa, które otworzyłyby doradcom podatkowym drogę do powoływania na stanowiska sędziowskie w sądach administracyjnych” (tak brzmi fragment tekstu zjazdowej uchwały nr 26/2026).
Dziś nie we wszystkich przypadkach jest to możliwe. Wśród warunków powołania na stanowisko sędziowskie jest m.in. posiadanie wykształcenia prawniczego.
Jak zauważa dr Paweł Trojanek, doradca podatkowy, nie wszyscy doradcy podatkowi są prawnikami, zresztą otwarty charakter tego zawodu nie ogranicza kręgu kandydatów do osób z dyplomami określonych kierunków.
– Wielu sędziów przyznaje, że gdy to doradca podatkowy reprezentuje podatnika w sprawie, jest ona perfekcyjnie przygotowana merytorycznie. Dlatego jako samorząd zawodowy, wierzymy, że doradcy podatkowi byliby także znakomitymi sędziami orzekającymi w sądach administracyjnych w sprawach związanych z podatkami – deklaruje Paweł Trojanek.
Dodaje, że powoływanie na stanowiska sędziowskie doradców podatkowych bez wykształcenia prawniczego nie byłoby tylko polską specyfiką. – W niektórych jurysdykcjach dopuszcza się do orzekania doradców podatkowych, ze względu na ich wyjątkowe kwalifikacje, nawet gdy nie spełniają opisanego wymogu formalnego związanego z prawniczym wykształceniem – zauważa ekspert.
Czytaj więcej
Koniec sztucznego wydłużania terminu przedawnienia podatków oraz sporo ułatwień proceduralnych. Takie zmiany przynoszą dwie nowelizacje ordynacji p...
