Krajowa Rada Sądownictwa skierowała do Trybunału Konstytucyjnego wniosek z prośbą o zbadanie szeregu przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym oraz ustaw o ustroju sądów powszechnych i wojskowych. Chodzi o przepisy, wprowadzające możliwość poddania sędziego tzw. testowi niezawisłości.
Czytaj więcej
Prezes Trybunału Konstytucyjnego Bogdan Święczkowski wyraził „stanowczy sprzeciw” wobec prób zastraszania pracowników TK, których prokuratura wzywa...
Test niezawisłości pod lupą Trybunału Konstytucyjnego. Wniosek KRS
Chodzi o przepisy art. 29 § 5–25 ustawy o Sądzie Najwyższym, art. 42a § 3–14 Prawa o ustroju sądów powszechnych i art. 23a § 4–15 Prawa o ustroju sądów wojskowych. Przepisy te wprowadziły tzw. test niezawisłości, któremu poddawać można sędziów sądów powszechnych, wojskowych i SN, a także – sądów administracyjnych i NSA.
Jak przypomina KRS, zmiana wprowadzona została w czerwcu 2022, a w jej uzasadnieniu wskazano, że wdrażana materia dotycząca tzw. testu niezawisłości nie jest objęta zakresem prawa Unii Europejskiej. Tymczasem, jak stwierdza KRS, zmiana ta „niewątpliwie nawiązuje do zawartych w orzeczeniach TSUE w sprawach dotyczących polskiego wymiaru sprawiedliwości błędnych zapatrywań prawnych, wykraczających poza kognicję tegoż Trybunału”.
„W efekcie niedopuszczalnego, pozatraktatowego nacisku organów Unii Europejskiej doszło do przyjęcia (...) przepisów, wprowadzających konstrukcję testu niezawisłości sędziowskiej, tj. wprowadzono szczególną dodatkową podstawę wyłączenia sędziego, związaną ściśle z okolicznościami jego powołania na stanowisko oraz odrębną od istniejących procedur regulację postępowania w tym przedmiocie” – czytamy w uzasadnieniu wniosku KRS do TK.
KRS powołuje się w swoim wniosku m.in. na wyrok TK z 25 lutego 2026 roku (SK 68/25), w którym stwierdzono, że przepisy o tzw. teście niezawisłości w sądownictwie administracyjnym i NSA sprzeczne są „z wzorcem konstytucyjnym”.
„Podkreślić należy, iż nawet Trybunał Sprawiedliwości UE w orzecznictwie dotyczącym polskiego wymiaru sprawiedliwości stwierdzał, że sam fakt, iż sędziowie są powoływani przez Prezydenta RP, nie może powodować zależności owych członków od tego organu ani budzić wątpliwości co do ich bezstronności, jeżeli po powołaniu osoby te nie podlegają żadnej presji i nie otrzymują zaleceń podczas wykonywania swoich obowiązków” – czytamy we wniosku.
We wniosku czytamy także o praktyce „abstrakcyjnego, oderwanego od okoliczności danej sprawy, kwestionowania powołań sędziowskich”. KRS podkreśla, że rezultatem takiego ukształtowania przepisów stało się odrzucanie przez TK wniosków o przeprowadzenie testu niezawisłości.
