Nowi sędziowie Trybunału Konstytucyjnego, którzy złożyli ślubowanie bez obecności prezydenta rozważają walkę w sądzie pracy o dopuszczenie ich do objęcia stanowisk w TK. Czy taki krok ma w ogóle sens? Czy widzi tu pan jakąkolwiek szansę powodzenia przed sądem pracy?
Problem polega na tym, jaki jest status tego swoistego zastępczego ślubowania i czy wywołuje ono skutki prawne. Od 1997 r. nie budziło wątpliwości, że warunkiem skuteczności zaprzysiężenia sędziego TK jest złożenie ślubowania w obecności prezydenta. W moim osobistym przekonaniu warunkiem nawiązania stosunku służbowego sędziego TK jest złożenie ślubowania w taki właśnie sposób. Warto przy okazji wyjaśnić, że stosunek służbowy sędziów TK, ale i innych sędziów, zawiera w sobie także elementy o charakterze pracowniczym, dlatego często określa się go mianem służbowego stosunku pracy. Wracając do głównego wątku, obecnie mamy sytuację, gdy osoby wybrane przez Sejm zdecydowały się na zastępcze ślubowanie i mamy spór ustrojowy i doktrynalny o status oraz skutki tego działania. Jedynym organem władnym rozstrzygnąć ten spór jest sąd. Wielce prawdopodobne, że to właśnie sąd pracy zdecyduje, czy ślubowanie bez obecności prezydenta jest ważne, a osoby wybrane przez Sejm są sędziami TK z wszystkimi tego konsekwencjami.
Czytaj więcej
Czwórka nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego: Marcin Dziurda, Anna Korwin-Piotrowska, Krystian Markiewicz oraz Maciej Taborowski złożyła w piąt...
Czy w takiej sytuacji w grę wchodzić może powództwo o ustalenie istnienia stosunku służbowego sędziego TK. Czy miałoby ono jakiekolwiek szanse powodzenia?
Nie jest moją rolą doradzanie komukolwiek, z jakim powództwem ma wystąpić. Mogę tylko ograniczyć się do stwierdzenia, że sąd pracy dokonując oceny zgłoszonego żądania, musi wpierw ustalić, czy służbowy stosunek pracy sędziów TK występuje, czy nie.
Czy oznacza to, że sąd pracy może stwierdzić, że osoby wybrane przez Sejm są sędziami TK i należy dopuścić je do orzekania?
Rola sądu polegałaby na stwierdzeniu, czy zastępcze ślubowanie było skuteczne, czy było nieskuteczne. Jeżeli sąd uznałby, że do takiego zaprzysiężenia musi dochodzić w obecności prezydenta, to sprawa jest zamknięta, a osoby te nie są sędziami TK. Jeżeli natomiast sąd stwierdzi, że zastępcze ślubowanie było skuteczne i stosunek służbowy sędziów nawiązał się, to miałoby to konsekwencje z zakresu prawa pracy. Przede wszystkim sędziom przysługiwałoby wynagrodzenie i wszelkie świadczenia związane z pracą.
Czy sąd pracy może także nakazać Trybunałowi Konstytucyjnemu dopuszczenie sędziego do pracy w TK? Czy sąd ma do tego w ogóle kompetencje, aby nakazywać takie działanie TK?
Jeśli sąd ustali, że w konsekwencji zastępczego ślubowania służbowy stosunek pracy się nawiązał, to trzeba będzie przyznać sędziemu wynagrodzenie, trzeba będzie wpuścić go do Trybunału Konstytucyjnego, zapewniając mu takie same warunki wykonywania pracy, jakie mają inni sędziowie. Wątpię jednak, czy sąd pracy może zmusić prezesa TK do przydzielenia takiemu sędziemu spraw i dopuszczenia go do orzekania. To jest bowiem sfera wewnętrzna związana ściśle z kwestiami ustrojowymi, sprawowaniem władzy sądowniczej. Na gruncie ogólnego prawa pracy przyjmujemy, że to od pracodawcy zależy określenie sposobu wykonywania pracy. Ani pracownik, ani sąd nie mogą zażądać od pracodawcy zlecania konkretnych czynności, ponieważ jest to sfera zastrzeżona dla kierownictwa pracodawcy. Myślę, że podobnie sprawa ta wygląda na gruncie sędziowskich służbowych stosunków pracy.
Czytaj więcej
Sąd pracy może przesądzić o statusie sędziego Trybunału Konstytucyjnego jako pracownika czy zasądzić przysługujące mu wynagrodzenie. Wątpliwe jedna...
Na ewentualne prawomocne orzeczenie sądu pracy w takiej sprawie zapewne trzeba byłoby czekać długie miesiące jeśli nie lata. Czy możliwe w takiej sprawie jest zastosowanie jakiegoś zabezpieczenia przez sąd?
Decyzję podejmie sąd. Moim zdaniem skoro nie jest możliwe przymuszenie prezesa do przydzielenia sędziemu konkretnych spraw, to tym samym nie widzę możliwości zastosowania zabezpieczenia w przedmiocie takiego żądania. Jak już wcześniej stwierdziłem, kwestie te dotyczą bowiem wykonywania władztwa publicznego.
prof. Jakub Stelina jest specjalistą z zakresu prawa pracy, sędzią Trybunału Konstytucyjnego, Uniwersytet Gdański
