Czytaj więcej
W wyniku strzelaniny na rynku głównym w Krakowie zginęło sześć osób, a kilkanaście zostało rannych. Wśród rannych jest trzech funkcjonariuszy. Napa...
W sobotnim zamachu w Krakowie napastnik mógł używać karabinka samopowtarzalnego typu AR-15 – przekazała podinsp. Katarzyna Cisło, rzeczniczka Komendy Wojewódzkiej Policji w Krakowie. Zastrzegła, że to wstępna identyfikacja. W samochodzie sprawcy policjanci zabezpieczyli również inną broń i amunicję.
Co oznacza skrót AR-15?
Wiele osób rozumie „AR” jako „assault rifle”, czyli karabin szturmowy. To błąd. Litery pochodzą od nazwy firmy ArmaLite, a skrót oznacza „ArmaLite Rifle”. Liczba 15 to numer projektu w katalogu przedsiębiorstwa. Dziś nazwą AR-15 określa się potocznie całą rodzinę podobnych karabinków produkowanych przez dziesiątki firm, więc sama nazwa nie wskazuje konkretnego producenta ani modelu .Colt zarejestrował oznaczenie „Colt AR-15” w latach 60., ale nie oznacza to, że ma wyłączne prawa do określania tą nazwą wszystkich podobnych konstrukcji.
Czytaj więcej
Na Rynku Głównym w Krakowie doszło do strzelaniny, w której zginęło sześć osób, a kilkanaście zostało rannych. Jak informuje policja, w ataku uczes...
Historia AR-15: od firmy lotniczej do Colta
ArmaLite powstała w 1954 r. w Hollywood jako spółka związana z koncernem Fairchild Engine and Airplane Corporation, producentem samolotów. Jej głównym konstruktorem został Eugene Stoner, który podczas II wojny światowej służył w Korpusie Piechoty Morskiej USA. Zamiast drewna i ciężkiej stali zespół wykorzystał stopy aluminium i tworzywa sztuczne, dzięki czemu karabiny były wyraźnie lżejsze od ówczesnej broni wojskowej.
Pierwszym dużym projektem był AR-10 na nabój kalibru 7,62 mm. W latach 1956–1957 Stoner, wspólnie z inżynierami Jamesem Sullivanem i Robertem Fremontem, opracował mniejszą konstrukcję dostosowaną do naboju 5,56 mm. Mniejszy nabój oznaczał słabszy odrzut i większy zapas amunicji, który żołnierz mógł zabrać ze sobą. W 1959 r. ArmaLite sprzedała prawa do AR-10 i AR-15 firmie Colt.
AR-15 a M16: czym różni się broń cywilna od wojskowej?
W 1964 r. oznaczenie M16 stało się oficjalną nazwą wojskowej wersji karabinka przyjętej przez siły zbrojne USA. Najważniejsza różnica dotyczy sposobu strzelania. Wojskowy M16, zależnie od wersji, może prowadzić ogień seriami lub ogniem ciągłym. Cywilny AR-15 jest zasadniczo bronią samopowtarzalną: każde naciśnięcie spustu powoduje oddanie jednego strzału, a mechanizm automatycznie usuwa łuskę i wprowadza kolejny nabój do komory. Nie oznacza to jednak możliwości prowadzenia ognia ciągłego.
Colt zaczął sprzedawać cywilom wersję samopowtarzalną w połowie lat 60. Popularność konstrukcji wzrosła, gdy wygasły patenty Stonera, a karabinki zaczęły produkować dziesiątki firm. AR-15 bywa porównywany do zestawu klocków, ponieważ jego konstrukcja pozwala stosunkowo łatwo wymieniać wiele części i elementów wyposażenia.
W latach 1994–2004 w USA obowiązywał federalny zakaz sprzedaży określonych rodzajów tzw. broni szturmowej, obejmujący także część karabinków AR-15. Nie dotyczył jednak wszystkich egzemplarzy tej rodziny bez wyjątku. Po wygaśnięciu zakazu rynek broni tego typu zaczął się szybko rozwijać. Podawane w niektórych zestawieniach dane o liczbie sprzedanych egzemplarzy zależą od przyjętej metodologii i nie powinny być przedstawiane jako dokładne dane urzędowe. Według szacunków w Stanach Zjednoczonych znajduje się w rękach cywilnych kilkanaście lub ponad 20 mln karabinków AR-15. Dokładna liczba nie jest znana. Colt od 2021 r. należy do czeskiej grupy Česká zbrojovka.
Czytaj więcej
W sobotę po południu na Rynku Głównym w Krakowie padły strzały w kierunku przypadkowych osób. Trwa akcja ratunkowa, a służby apelują o unikanie mie...
AR-15 jako symbol sporu o broń w Ameryce
AR-15 używano w wielu największych strzelaninach w USA i jest on centrum sporu o dostęp do broni. Przeciwnicy podkreślają, że pozwala jednej osobie oddać w krótkim czasie wiele strzałów. Zwolennicy odpowiadają, że działa jak inne cywilne karabiny samopowtarzalne i że jego posiadanie chroni Druga Poprawka do Konstytucji USA. W 2026 r. ograniczenia dotyczące sprzedaży lub posiadania określonych rodzajów broni samopowtarzalnej obowiązywały w kilku stanach. Zakres tych przepisów różni się w zależności od stanu.
Czy można kupić AR-15 w Polsce?
Tak, ale co do zasady potrzebne jest pozwolenie na broń. Wydaje je właściwy komendant wojewódzki Policji, a w Warszawie – Komendant Stołeczny Policji. Pozwolenia udziela się w określonym celu, np. sportowym lub kolekcjonerskim.
Osoba ubiegająca się o pozwolenie musi co do zasady mieć ukończone 21 lat, przedstawić wymagane orzeczenia lekarskie i psychologiczne oraz zdać egzamin. Przepisy przewidują jednak wyjątki: w określonych przypadkach pozwolenie może uzyskać osoba, która ukończyła 18 lat, a niektóre grupy kandydatów są zwolnione z egzaminu.
Posiadacz pozwolenia sportowego lub kolekcjonerskiego może nabyć karabinek AR-15, jeśli konkretna broń mieści się w zakresie danego pozwolenia i spełnia wymogi ustawowe. Nie każde pozwolenie automatycznie uprawnia do zakupu dowolnego rodzaju broni.
Czytaj więcej
Gen. Roman Polko ocenia, że policjanci po ataku w Krakowie „zadziałali przede wszystkim odważnie i skutecznie”. Były dowódca GROM broni funkcjonari...
Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę zainteresowanie posiadaniem broni w Polsce wzrosło. W 2025 r. policja wydała 50 709 pozwoleń na broń. Na koniec roku w obiegu było 411 769 pozwoleń, a w rejestrach znajdowało się 1 037 778 egzemplarzy broni. Warto pamiętać, że liczba pozwoleń nie jest równoznaczna z liczbą ich posiadaczy – jedna osoba może mieć pozwolenia wydane w różnych celach.
W Krakowie napastnik został postrzelony przez policjantów i przewieziony do szpitala. W ataku zginęło sześć osób, a 15 zostało rannych.
