Przez wiele lat za prawidłową temperaturę ciała dorosłego człowieka uznawano około 37 st. C. Wartość ta pochodzi z badań niemieckiego lekarza Carla Wunderlicha, który w XIX wieku przeprowadził ponad milion pomiarów u 25 tys. osób. Wyniki jego pracy stały się podstawą powszechnie stosowanego punktu odniesienia przy ocenie temperatury organizmu.
Nowsze analizy wskazują jednak, że przeciętna temperatura ciała jest niższa. Jak zwraca uwagę BBC News, w Stanach Zjednoczonych spadła ona o około 0,59 st. C w porównaniu z pomiarami z XIX wieku. Wniosek ten oparto na danych dotyczących 190 tys. Amerykanów, u których temperaturę mierzono w latach 1862–2017. Obecna średnia wynosi około 36,39 st. C, czyli 97,5 st. F.
Czytaj więcej
Podwyższona temperatura aktywuje siły obronne organizmu do walki z chorobą. Choć zjawisko to znają nawet nasze babcie, to teraz naukowcy odkryli, j...
Część różnicy może wynikać z niedoskonałości dawnych metod pomiarowych. W czasach Wunderlicha używano mniej precyzyjnych termometrów, a temperaturę sprawdzano pod pachą. Ochotnicy musieli przy tym pozostawać nieruchomo przez 15–20 minut. Obecnie za dokładniejszy uznaje się pomiar wykonywany w jamie ustnej.
Nie tylko historyczne dane potwierdzają jednak tendencję spadkową. Podobne zjawisko zaobserwowano wśród plemienia Tsimane, zamieszkującego tereny Boliwii i wywodzącego się z Amazonii. Badanie opublikowane w 2020 r. w czasopiśmie „Science Advances” wykazało, że średnia temperatura ciała jego przedstawicieli zmniejszyła się z około 37 st. C w 2000 r. do 36,5 st. C w 2018 r.
Lepsze warunki życia i rozwój medycyny mogą obniżać temperaturę
Naukowcy wskazują kilka możliwych przyczyn obserwowanej zmiany. Jedną z nich jest poprawa stanu zdrowia społeczeństw. W przeszłości ludzie częściej cierpieli na infekcje i inne choroby, które pobudzają układ odpornościowy. Reakcje organizmu na zakażenia mogą natomiast podwyższać jego podstawową temperaturę.
Znaczenie mają również szczepienia, ograniczające ryzyko ciężkich infekcji i ich powikłań, a także powszechnie stosowane leki przeciwzapalne. Dzięki rozwojowi medycyny organizm rzadziej musi uruchamiać reakcje, które mogą wpływać na temperaturę ciała.
Zmieniły się także warunki codziennego funkcjonowania. Ogrzewanie mieszkań zimą i klimatyzacja w cieplejszych miesiącach sprawiają, że człowiek nie musi zużywać tak dużo energii na utrzymanie odpowiedniej temperatury organizmu. Bardziej komfortowe otoczenie może więc również przyczyniać się do obserwowanego zjawiska.
Czytaj więcej
Naukowcy zidentyfikowali związek między niskimi temperaturami a długowiecznością. Ich odkrycie może w przyszłości pomóc w zapobieganiu chorobom zwi...
Nie oznacza to jednak, że każda temperatura niższa niż 37 st. C powinna budzić niepokój. Wartość ta jest jedynie średnią, a prawidłowy zakres temperatury ciała jest szerszy i wynosi około 36,1–37,2 st. C. Wpływają na nią m.in. wiek, płeć, masa ciała oraz pora dnia.
U osób starszych temperatura jest zazwyczaj niższa, co wiąże się m.in. ze spowolnieniem metabolizmu i mniejszą aktywnością fizyczną. Kobiety mają przeciętnie wyższą temperaturę ciała niż mężczyźni, także poza okresem cyklu miesiączkowego i po menopauzie.
Znaczenie ma również rytm dobowy. Temperatura organizmu zwykle osiąga najniższy poziom między godz. 3 a 5 nad ranem, natomiast najwyższy przypada na popołudnie, między godz. 16 a 18.
