Z perspektywy akademika lektura argumentacji i komentarzy po ostatnich wyrokach TSUE z 25 listopada 2025 r. (C 713/23) i NSA z 20 marca 2026 r. (I OSK 216/21) na temat rejestracji małżeństwa o kształcie normatywnym innym od krajowego rodzi ogólniejsze przemyślenia na temat rozsądnej wykładni przepisów oraz ich szerszego kontekstu. W tym zasad Konstytucji RP, traktatów UE oraz art. 3 prawa o aktach stanu cywilnego i art. 1138 kodeksu postępowania cywilnego.

Poniższa wypowiedź odnosi się do obrotu z zagranicą, a nie ujęcia małżeństwa, które na świecie może być różne (co do wieku, liczby osób, dopełniających się płci, tzw. małżeństwa pośmiertnego). Wspólnym mianownikiem wszystkich praw jest związek za życia jednej kobiety i jednego mężczyzny. W ostatnich latach niektórzy ustawodawcy krajowi poszerzyli zakres tej instytucji na związki osób tej samej płci. W innych wzmocniono owo powszechne rozumienie przez zamieszczenie go w konstytucji.