Sejm uchwalił w piątek nowelizację ustawy Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, zwaną ustawą o prawach i obowiązkach ucznia. Jak informuje MEN, nowe przepisy mają wzmocnić ochronę praw uczniów i uporządkować obecny, rozproszony system regulacji w tym zakresie. Przede wszystkim katalog praw i obowiązków ucznia został wprowadzony na poziom ustawowy. W ustawie znajduje się także katalog kar i działań wychowawczych oraz procedury ich stosowania, przy zachowaniu zasady pierwszeństwa działań wychowawczych (m.in. ustne uwagi, pisemne
informacje o zachowaniu, zawarcie pisemnego porozumienia z uczniem).
Czytaj więcej
- Wprowadzamy zasady, które nie są dziś określone: ubiór, który szanuje normy społeczne i bezpieczeństwa - powiedziała ministra edukacji Barbara No...
Rzecznik praw ucznia na każdym szczeblu
Ustawa przewiduje utworzenie systemu ochrony praw uczniowskich. Od 1 września 2026 r. zostanie powołany Krajowy Rzecznik Praw Uczniowskich (na 4-letnią kadencję), a od 1 stycznia 2027 r. także rzecznicy praw uczniowskich przy kuratorach oświaty w każdym województwie. Na wniosek organizacji młodzieżowych rzeczników będą mogły dobrowolnie powołać także gminy i powiaty.
Najbliżej uczniów będą jednak szkolni rzecznicy, którymi mają zostać nauczyciele opiekujący się samorządem uczniowskim. Ich zadaniem będzie m.in. monitorowanie przestrzegania praw uczniów, zapewnienie uczniom możliwości anonimowego zgłaszania problemów, przyjmowanie i rozpatrywanie skarg, współpraca z innymi rzecznikami.
Powołanie szkolnych rzeczników będzie jednak dobrowolne przez dwa najbliższe lata. Dopiero od 1 września 2028 r. ma być obowiązkowe. Tak postulowały związki zawodowe działające w oświacie i organizacje zrzeszające dyrektorów szkół, gdyż zauważyły, że nie zapewniono środków na dodatki funkcyjne do wynagrodzenia szkolnych rzeczników. Swoją drogą, organizacji te raczej krytycznie podchodzą do samej idei rzecznika praw ucznia. Ich zdaniem skargi i procedury pogorszą relacje w szkołach i wspólnotę wychowawczą. Twierdzą, że do rozwiązywania problemów w zupełności wystarczy współpraca nauczycieli, dyrekcji, pedagoga szkolnego i kuratora.
Czytaj więcej
Prawo do kształtowania przez uczniów własnego stroju i wyglądu, choć zgodnie z normami społecznymi, to nowa gwarancja, którą przewiduje poparty prz...
Szkoły niepubliczne nie będą musiały tworzyć rad
Od 1 września 2028 r. w każdej szkole będą obowiązkowo działały rady szkoły, w skład których wejdą w równej liczbie uczniowie, rodzice i nauczyciele. Sejm przyjął jednak poprawkę o wyłączeniu z tego obowiązku szkół niepublicznych, czego żądały podmioty prowadzące takie placówki.
Inna zmiana przyjęta przez Sejm odformalizuje procedurę wymierzania kary uczniom poprzez wyłączenie reżimu decyzji administracyjnej dla wszystkich kar przewidzianych w ustawie, z wyjątkiem skreślenia z listy ucznia oraz przeniesienia do innej szkoły. Posłowie wprowadzili też możliwość skrócenia - na wniosek organizacji młodzieżowych - z 3 lat do 1 roku okresu przechowywania w aktach osobowych ucznia informacji o nałożonej karze.
Teraz ustawa trafi do Senatu, który może zgłosić swoje poprawki, a Sejm będzie nad nimi głosował. Dopiero po całej tej procedurze ustawa trafi na biurko prezydenta. Jeśli Karol Nawrocki ją podpisze, wejdzie w życie od 1 września 2026 r., a niektóre przepisy od 1 stycznia 2027 r. i od 1 września 2028 r.
