Zgodnie z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim (DzU z 2014 r. poz. 1497) klient, przed zawarciem umowy o taki kredyt, musi zostać poinformowany o wszystkich kosztach związanych z udzieleniem pożyczki. Tak stanowi wspomniana ustawa, a w celu ujednolicenia praktyki wprowadza nawet wzór formularza informacyjnego, którego przedsiębiorcy powinni się trzymać. Wszystko po to, aby konsument miał możliwość porównania ofert różnych firm działających na tym rynku i wybrać najkorzystniejszą z nich. Stąd nieuwzględnienie informacji o dodatkowych opłatach, takich jak np. koszt opłaty za obsługę w domu klienta, dodatkowej opłaty przygotowawczej albo kosztów ubezpieczenia w całkowitym koszcie pożyczki i w rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania narusza przepisy o kredycie konsumenckim. Jednocześnie skutkuje tym, że konsument zostaje wprowadzony w błąd, a w konsekwencji może podjąć decyzję o zawarciu umowy pożyczki, której inaczej by nie podjął.
Wymogi ustawy
Należy więc pamiętać, że zgodnie z art. 5 pkt 6 ustawy całkowity koszt pożyczki to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową pożyczki, w szczególności odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże, jeżeli są znane pożyczkodawcy, oraz koszty usług dodatkowych w przypadku, gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania pożyczki – z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta. Z kolei w myśl art. 13 ust. 1 pkt 10 pożyczkodawca lub pośrednik kredytowy przed zawarciem umowy pożyczki zobowiązany jest w odpowiednich przypadkach podać konsumentowi, na trwałym nośniku, informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową pożyczki, w szczególności odsetkach, opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, jeżeli są znane pożyczkodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie. Wreszcie, stosownie do treści art. 14, pożyczkodawca lub pośrednik kredytowy przekazuje konsumentowi dane, o których była mowa, na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego. Jak już zostało zauważone, wzór takiego formularza podany jest w załączniku do ustawy. Termin jego ważności (przedsiębiorca jest związany swoją ofertą) wynosi co najmniej 1 dzień roboczy.
Konsekwencje naruszenia
Niedopełnienie obowiązków informacyjnych odnoszących się do kosztów kredytu, jakie będzie musiał ponieść konsument w związku z jej zaciągnięciem, stanowi nieuczciwą praktykę rynkową. Przedsiębiorca, który dopuści się takiego czynu, godzi jednocześnie w zbiorowe interesy konsumentów. Wszystko dlatego, że zgodnie z art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (DzU z 2007 r. nr 50, poz. 331 ze zm.) przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie firmy. W szczególności może ono polegać na stosowaniu nieuczciwych praktyk rynkowych lub czynów nieuczciwej konkurencji. Definicję praktyki rynkowej oraz wykaz tych, które uznaje się za niewłaściwe, określa ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (DzU z 2007 r. nr 171, poz. 1206). I tak, rozumie się przez to działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. Przy tym, co istotne, pod pojęciem produktu rozumie się także usługę, a więc również usługę finansową. A kiedy praktyka rynkowa jest nieuczciwa?
W myśl art. 4 i 5 ustawy jest tak wówczas, gdy praktyka jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się w szczególności praktykę rynkową wprowadzającą w błąd. A jest to takie działanie, które w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął.
Wybrane pożyczki
Zgodnie z art. 3 ustawy przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Za taką umowę uważa się w szczególności:
