Projekt Wytycznych został opracowany przez Zespół do spraw przeciwdziałania mowie nienawiści i przestępstwom motywowanym uprzedzeniami, powołany przez Prokuratora Generalnego Adama Bodnara. Wytyczne uzyskały pozytywną opinię Krajowej Rady Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym.
Przypomnijmy, że Sejm uchwalił w czwartek ustawę, która ma wzmocnić ochronę przed mową nienawiści i zaostrzyć odpowiedzialność za przestępstwa motywowane uprzedzeniami ze względu na wiek, niepełnosprawność, płeć oraz orientację seksualną.
- Ten rodzaj przestępczości wywołuje szczególnie szkodliwe skutki w społeczeństwie, ale przede wszystkim u osób pokrzywdzonych, uwzględniając, że w większości przestępstwa motywowane uprzedzeniami popełniane są w przestrzeni publicznej, w obecności tysięcy bądź milionów osób, będących świadkami tych zdarzeń - podkreśla prok. Adamiak.
Czytaj więcej
Sejm uchwalił w czwartek ustawę, która ma wzmocnić ochronę przed mową nienawiści i zaostrzyć odpowiedzialność za przestępstwa motywowane uprzedzeni...
Nienawiść i polityka. Prokurator Generalny wskazał jak prowadzić śledztwa
Jak twierdzi rzeczniczka, wytyczne mają zapewnić jak najwyższy poziom profesjonalizmu w prowadzonych postępowaniach, co zwiększa skuteczność ścigania i zwalczania przestępstw z mowy nienawiści. Są wyrazem dostrzegania przez Adama Bodnara wagi problematyki związanej z tą kategorią przestępstw i zagwarantowania odpowiedniej reakcji organów powołanych do ich ścigania.
- Nie bez znaczenia dla zagwarantowania przez prokuraturę najwyższego poziomu merytorycznego i sprawności działania pozostaje to, że w ostatnich latach wiele z postępowań dotyczących tej kategorii przestępstw stało się przykładem politycznego oddziaływania – wskazuje rzeczniczka.
Zawarte w wytycznych wskazówki dotyczą m.in. prowadzenia czynności procesowych z udziałem osób pokrzywdzonych w taki sposób, by nie narażać na wtórną wiktymizację. Adam Bodnar postuluje sporządzenie każdorazowo wyczerpującego uzasadnienia w decyzjach kończących postępowania, w sposób zrozumiały dla odbiorcy niebędącego prawnikiem, z uwzględnieniem orzecznictwa europejskich trybunałów oraz dokumentów. Prokuratorzy powinni zawiadamiać organizację społeczną inicjującą postępowanie przygotowawcze o jego umorzeniu poprzez przesyłanie odpisu decyzji końcowej. Ma to pozwolić im na zapoznanie się z motywami postanowienia prokuratora. Wytyczne obejmują również sposoby pozyskiwania przez prokuratora dowodów o aktywności sprawcy przestępstwa, służących ujawnieniu innych, nie ujętych w zawiadomieniu czynów, a także ustaleniu pobudek jego działania. Wskazują na konieczność podejmowania przez prokuratora działań pozakarnych na końcowym etapie postępowania, poprzez kierowanie sygnalizacji i powiadomień, co może oddziaływać prewencyjnie na sprawcę oraz społeczeństwo. Zwracają uwagę na sposób gromadzenia tzw. dowodów elektronicznych i postępowanie z nimi.
Ujednoliceniu pracy prokuratorów prowadzących sprawy o przestępstwa z mowy nienawiści służą zamieszczone w Wytycznych zagadnienia materialnoprawne, a podnoszeniu poziomu pracy prokuratorów będzie służyć także opracowywany „Podręcznik metodyczny”.
