O tym, jak przygotować się do rozwodu, jakich błędów unikać i kiedy postępowanie może się przedłużyć, „Rzeczpospolita” rozmawiała z adwokatem Wojciechem Wyjatkiem z kancelarii Henclewski & Wyjatek, który specjalizuje się w sprawach rozwodowych. Dla uporządkowania wiedzy na podstawie wywiadu przygotowaliśmy krótki poradnik w formie pytań i odpowiedzi. Zainteresowanych pełną rozmową, odsyłamy do oryginalnego tekstu.
Czytaj więcej
Nagranie kłótni małżeńskiej jako dowód przy rozwodzie? Jak najbardziej. Zdjęcia zrobione przez detektywa? Tak, ale tylko licencjonowanego. Za scree...
Czy przed rozwodem warto zdecydować się na separację?
Jeżeli decyzja o rozwodzie jest już podjęta, separacja może oznaczać dodatkowe postępowanie. Jej skutki są podobne do rozwodu, ale nie dochodzi w jej przypadku do rozwiązania małżeństwa. Jeżeli później ma dojść do rozwodu, trzeba ponownie przejść postępowanie sądowe.
ROZWÓD A PRZEMOC W RODZINIE
Jak udowodnić przemoc fizyczną w małżeństwie?
Pomocna może być obdukcja. Lekarz opisuje rodzaj obrażeń i ocenia, czy mogły powstać w okolicznościach wskazanych przez poszkodowaną osobę.
Sama obdukcja potwierdza jednak powstanie obrażeń, a nie wskazuje, kto je spowodował. Dlatego ważnym dowodem może być świadek przemocy.
Czy świadek przemocy może być ważnym dowodem?
Tak. Obdukcja dokumentuje obrażenia, ale nie przesądza, kto do nich doprowadził. Świadek może natomiast potwierdzić sam fakt stosowania przemocy. Problemem jest to, że przemoc domowa często pozostaje tematem tabu, a świadkowie niechętnie angażują się w takie sprawy.
Czy przed rozwodem można założyć niebieską kartę?
Część osób przed wystąpieniem o rozwód stara się o założenie niebieskiej karty. W sprawie rozwodowej może też pojawić się wcześniejszy wyrok sądu karnego dotyczący znęcania się. Taki wyrok może ułatwić uzyskanie rozwodu z orzeczeniem o winie, choć jednocześnie wydłuża drogę do rozwodu.
Czy przemoc psychiczna może mieć znaczenie w sprawie rozwodowej?
Tak. Jako przykłady przemocy psychicznej ekspert wskazuje m.in. długotrwałe karanie partnera milczeniem, brak współpracy przy podstawowych decyzjach dotyczących gospodarstwa domowego czy ciągłe zmienianie wcześniejszych ustaleń w sposób prowadzący do manipulowania małżonkiem.
Czy wykorzystywanie dzieci w konflikcie może być formą przemocy?
Alienowanie dzieci zostało wskazane jako jedna z form przemocy psychicznej.
Czym może być przemoc ekonomiczna?
Może polegać na odcięciu współmałżonka od kont i gotówki. Taka sytuacja może wystąpić nawet wtedy, gdy oboje małżonkowie pracują.
Czytaj więcej
Coraz częściej rozwód w Polsce wiąże się z podziałem środków zgromadzonych w ramach Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK). Wielu Polaków nadal je...
ZBIERANIE DOWODÓW PRZED ROZWODEM
Jak przygotować się do rozwodu z orzeczeniem o winie?
Przede wszystkim należy zgromadzić dowody, ale trzeba robić to legalnie. Jeżeli korzystamy z usług detektywa, powinien być on licencjonowany.
Czy raport detektywa może być dowodem zdrady?
Tak. Ważne jest jednak, aby raport przygotował licencjonowany detektyw.
Czy można nagrywać rozmowę z małżonkiem?
Tak, jeżeli osoba nagrywająca sama uczestniczy w rozmowie. Inaczej wygląda sytuacja, gdy ktoś nagrywa rozmowę, której uczestnikiem nie jest. Zakładanie podsłuchów jest niedopuszczalne.
Czy można założyć podsłuch, żeby udowodnić zdradę?
Nie. Zakładanie podsłuchów w celu zdobycia dowodów może prowadzić do odpowiedzialności karnej.
Czy można założyć kamerę, żeby zdobyć dowody?
Nie należy tego robić. Zakładanie kamer w celu nieuprawnionego zdobywania informacji również może prowadzić do odpowiedzialności karnej.
Czy można sprawdzić telefon albo laptop małżonka?
Nie należy samodzielnie zdobywać w ten sposób informacji. Dotyczy to m.in. przełamywania zabezpieczeń telefonu czy komputera.
Czy można czytać cudze SMS-y?
Nie należy celowo uzyskiwać dostępu do cudzych wiadomości. Nawet tłumaczenie się „przypadkowym” przeczytaniem SMS-a na cudzym telefonie może być problematyczne.
Czy można otworzyć list bankowy małżonka?
Nie należy otwierać cudzej korespondencji. Znaczenie mają jednak konkretne okoliczności. Czym innym jest celowe otwarcie listu adresowanego do małżonka, a czym innym sytuacja, w której otwarty list leży na biurku i przypadkowo się go zauważy.
Czy można przeczytać maila na otwartym laptopie małżonka?
Nie należy zakładać, że pozostawienie otwartego laptopa daje prawo do czytania znajdujących się na nim wiadomości. W opisanej przez eksperta sprawie osoba, która tłumaczyła się przeczytaniem maila na otwartym laptopie, ledwo uniknęła zarzutu bezprawnego uzyskania informacji.
Jak zdobywać dowody zdrady?
Bezpieczniejszą drogą są legalnie pozyskane zdjęcia oraz zeznania świadków. Zdjęcia mogą wykonać zarówno detektyw, jak i sam małżonek.
Czytaj więcej
Jeśli z powodu niewierności żony mąż opuścił się w prowadzeniu sezonowego biznesu, który z nią prowadził, nie musi jej tej straty rekompensować prz...
ORZECZENIE O WINIE PRZY ROZWODZIE
Czy warto walczyć o rozwód z orzeczeniem o winie?
Trzeba liczyć się z tym, że taka sprawa może trwać długo. Według eksperta postępowanie może trwać dwa lub trzy lata już w pierwszej instancji, a później może trafić do drugiej.
Czy sąd może uznać oboje małżonków za winnych?
Tak. Sąd nie określa winy w proporcjach. Jeżeli jedna osoba odpowiada za rozpad małżeństwa w 95 proc., a druga w 5 proc., sąd może uznać winę obu stron. Przypadki, w których całą winę można przypisać jednej osobie, mają być nieliczne.
Czy zdrada automatycznie oznacza winę za rozwód?
Nie. Zdrada nie musi być przyczyną rozpadu małżeństwa. Może być również skutkiem wcześniejszego rozpadu więzi między małżonkami.
PRZECIĄGAJĄCY SIĘ ROZWÓD
Co zrobić, jeśli małżonek nie zgadza się na rozwód?
Brak zgody drugiej strony nie zawsze oznacza, że rozwodu nie będzie. Sąd może jednak w określonych sytuacjach oddalić pozew, m.in. gdy uzna, że przez rozwód ucierpi dobro dzieci.
Czy trzeba mieszkać osobno, żeby dostać rozwód?
Nie. Małżonkowie mogą nadal mieszkać w jednym mieszkaniu. Sąd może wówczas określić, kto korzysta z poszczególnych pomieszczeń.
Jak skrócić postępowanie rozwodowe?
Kluczowe jest porozumienie małżonków. Szczególnie istotne są uzgodnienia dotyczące dzieci i majątku oraz rezygnacja z wieloletniej walki o orzeczenie o winie, jeśli strony są gotowe na takie rozwiązanie.
Jak podkreśla ekspert, porozumienie pozwala stronom samodzielnie ustalić rozwiązanie zamiast pozostawiać decyzję sądowi.
Czytaj więcej
Konflikt rodziców, przemoc, odległość między domami i potrzeby dziecka mogą wykluczyć wspólną pieczę. Nowelizacja w tej sprawie – jak przekonuje re...
ROZWÓD Z DZIEĆMI
Jaki rozwód jest najprostszy?
Najłatwiejszy jest rozwód bez dzieci, bez majątku i bez orzekania o winie, gdy oboje małżonkowie chcą zakończenia małżeństwa. Taka sprawa może zakończyć się na jednej rozprawie, jeżeli ustały więzi psychiczna, fizyczna i ekonomiczna.
Czy konflikt między rodzicami może opóźnić rozwód?
Tak. Problemem może być brak możliwości porozumienia się rodziców w sprawie opieki nad dziećmi. W takim przypadku może być konieczne ponowne złożenie pozwu, przesłuchanie świadków czy powołanie biegłych.
Czy rozwód z dziećmi może zakończyć się na jednej rozprawie?
Tak. Warunkiem jest porozumienie rodziców w najważniejszych kwestiach dotyczących dzieci.
Co powinno zawierać porozumienie rodzicielskie?
Rodzice mogą ustalić w nim m.in.:
- gdzie dziecko będzie mieszkać,
- kto będzie sprawował opiekę,
- wysokość alimentów,
- kwestie związane ze szkołą,
- kwestie związane z leczeniem.
Dołączenie takiego porozumienia do pozwu może pomóc w sprawnym przeprowadzeniu rozwodu.
Czy trzeba wskazać świadka w sprawie dotyczącej dzieci?
Tak. We wniosku należy wskazać osobę z rodziny lub grona znajomych, która dobrze zna sytuację dziecka i może zostać przesłuchana jako świadek.
MEDIACJA W ROZWODZIE
Czy warto skorzystać z mediacji?
Warto ją rozważyć, jeśli oboje małżonkowie są gotowi do rozmowy. Ekspert wskazuje na dobre efekty mediacji z udziałem mediatora zatwierdzonego przez sąd, również w bardzo konfliktowych sprawach.
Czy mediacja wymaga zgody obojga małżonków?
Tak. Potrzebna jest zgodna wola obu stron.
Czytaj więcej
Proces nie należy do prostych i zwykle długo trwa. Lepsza jest ugoda, ale ta wymaga akceptacji obu stron.
PODZIAŁ MAJĄTKU PRZY ROZWODZIE
Co zrobić z majątkiem przed rozwodem?
Jednym z rozwiązań jest zawarcie u notariusza umowy rozdzielności majątkowej. Pozwala ona małżonkom samodzielnie decydować o majątku nabywanym w przyszłości.
Czy rozdzielność majątkowa dzieli wcześniejszy majątek?
Nie. Rozdzielność działa na przyszłość. Majątek zgromadzony wcześniej w czasie obowiązywania wspólności majątkowej trzeba jeszcze podzielić.
Czy podział majątku można zrobić u notariusza?
Tak. Jest to szybsze, ale droższe rozwiązanie niż postępowanie sądowe, ponieważ wysokość taksy zależy od wartości dzielonego majątku.
Czy podział majątku można zrobić razem z rozwodem?
Tak, sąd może przeprowadzić podział majątku razem z rozwodem. Małżonkowie często jednak wolą załatwić tę sprawę oddzielnie, aby nie przedłużać postępowania rozwodowego.
KOSZTY ROZWODU W POLSCE
Ile kosztuje sądowy podział majątku?
Opłata wynosi 1000 zł. Jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt podziału, opłata wynosi 300 zł.
Ile kosztuje sam rozwód?
Opłata sądowa wynosi 600 zł. Do tego dochodzi wynagrodzenie adwokata, którego wysokość zależy od przyjętego sposobu rozliczenia.
Ile może kosztować adwokat?
Wynagrodzenie może być ustalone jako ryczałt albo zależeć od nakładu pracy. Trzeba być przygotowanym na kwotę przekraczającą 10 tys. zł.
Ile kosztuje opinia biegłego?
Pojedyncza opinia biegłego może kosztować 2–3 tys. zł. W jednej sprawie może być potrzebna więcej niż jedna opinia.
Czytaj więcej
Najtańsze jest rozstanie małżonków bez potomstwa – koszty sądowe to 860 zł.
PODSUMOWANIE
Co zrobić przed złożeniem pozwu o rozwód?
Warto wcześniej uporządkować trzy kwestie: dowody, dzieci i majątek.
Jeśli rozwód ma być z orzeczeniem o winie, dowody powinny być zdobywane legalnie. Jeżeli są dzieci, pomocne może być wcześniejsze przygotowanie porozumienia rodzicielskiego. W przypadku majątku można wcześniej ustalić rozdzielność i sposób jego podziału.
Nie warto natomiast próbować zdobywać dowodów za wszelką cenę – przez podsłuchy, kamery czy nieuprawnione uzyskiwanie dostępu do cudzej korespondencji i urządzeń. Takie działania mogą zamiast pomóc w sprawie rozwodowej doprowadzić do odpowiedzialności karnej.
