Sprawa, na kanwie której zapadło rozstrzygnięcie, dotyczyła ubezpieczonego, który uzyskuje dwa świadczenia. Po pierwsze, od 2 października 2004 r. ZUS przelewa mu rentę socjalną.
Czytaj więcej
Od marca emerytury i renty wzrosną o 5,5 proc. W związku z tym wyższe będą także inne świadczenia, w tym np. dodatek pielęgnacyjny i ryczałt energe...
Komu przysługuje renta socjalna?
Przypomnijmy, że renta socjalna przysługuje osobom pełnoletnim całkowicie niezdolnym do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało:
- przed ukończeniem 18. roku życia,
- w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej – przed ukończeniem 25. roku życia,
- w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.
Komu przysługuje renta rodzinna?
Ponadto mężczyzna od 2 stycznia 2021 r. pobiera też rentę rodzinną po zmarłym ojcu. Ona należy się z kolei uprawnionym członkom rodziny po osobie, która w chwili śmierci miała prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, oraz ubezpieczonej, która spełniła warunki do przyznania tych świadczeń.
Problem w tym, że od 1 stycznia 2020 r. obowiązuje korekta sposobu dotowania renty socjalnej. Od tego dnia te świadczenia wypłacane przez ZUS i KRUS są finansowane z Funduszu Solidarnościowego, a nie z budżetu państwa. Kierując się tą zasadą, ZUS odmówił podwójnemu renciście prawa do zwolnienia z konieczności odprowadzenia jednej składki zdrowotnej.
Od tej decyzji odwołał się ubezpieczony. Jego zdaniem tylko renta socjalna powinna być oskładkowana. Takie twierdzenie wywodzi on z art. 82 ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. DzU z 2024 r. poz. 146 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem w przypadku zbiegu tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, gdy w ramach każdego z nich składka finansowana jest z budżetu państwa, należy się ona wyłącznie z tytułu, który powstał najwcześniej. Jego zdaniem, skoro renta socjalna finansowana jest z budżetu państwa, zaś renta rodzinna jest opłacana w części z budżetu państwa, to składka powinna być odprowadzana tylko od renty socjalnej.
Czytaj więcej
Większość posiadaczy odbiorników radiowo-telewizyjnych jest zobowiązana do płacenia abonamentu RTV. Niektórym przysługuje jednak zwolnienie z opłat...
Sąd I instancji przyznał jednak rację ZUS. Odwołanie złożył ubezpieczony.
W opinii sądu apelacyjnego faktycznie można się pokusić o stwierdzenie, że oba świadczenia pochodzą z budżetu państwa. Jednak ostatecznie skierował to zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia SN.
Chciał wiedzieć, czy w związku ze zmianą przepisów o rencie socjalnej z dniem 1 stycznia 2020 r. ubezpieczony mający prawo do renty rodzinnej i renty socjalnej zobowiązany jest odprowadzić składki na ubezpieczenie zdrowotne od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie.
Rozstrzygnięcie SN: Dwie składki od dwóch świadczeń
SN uznał w uchwale podjętej 11 marca, że w sytuacji jednoczesnego pobierania renty rodzinnej i socjalnej oba świadczenia jako samoistne tytuły powinny być obciążone składką zdrowotną. Organ rentowy powinien zatem odrębnie obliczać, pobierać i odprowadzać składkę od każdego z nich.
W ustnych motywach rozstrzygnięcia sędzia sprawozdawca Renata Żywicka wskazała, że uchwała została podjęta z uwagi bardziej na rolę edukacyjną SN, bo przepisy są w tym zakresie jasne. Jak wskazała, podstawowa zasada jest bowiem taka, że jeżeli mamy dwa tytuły, to składka jest odprowadzana od każdego z nich. Źródło finansowania nie ma tu nic do rzeczy.
Sygnatura akt.: III UZP 2/24
