Fragment książki Andrzeja Krawczyka „Jeszcze słychać tę muzykę. Biłgoraj – sztetl utracony”, która ukazała się nakładem wydawnictwa Znak Horyzont, Kraków 2026

Od początku 1916 r. w Biłgoraju zaczęły się pojawiać żydowskie objazdowe grupy teatralne. Teatr stał się popularny, budował świadomość i wrażliwość. Sztuki grane były przede wszystkim w języku jidysz, co język ten nobilitowało. Założono również na miejscu amatorskie koło teatralne złożone z miejscowych Żydów, które działało do końca pierwszej wojny światowej. Znamy nazwiska działaczy aktorów: małżeństwa Brofmanów, Honigbojmów, Grosmanów oraz Rojza Szwerdszarf czy Jakow Mermelsztajn. Koło teatralne rozpoczęło publiczną aktywność od wystawienia Króla Leara Szekspira, oczywiście w języku jidysz. W okresie międzywojennym – wedle wspomnień – w Biłgoraju istniało stale kilka kół teatralnych. Można chyba uznać, że była to aktywność widoczna w życiu społecznym młodzieży. Przez cały okres międzywojenny teatr amatorski był popularną formą aktywności. W czasach, gdy nie było jeszcze telewizji ani nawet radia, zapewniał realizację kilku potrzeb jednocześnie: bycia razem, zaspokajania ciekawości świata, aktywności społecznej, poczucia sprawczości, także i zdobywania popularności. Wszystkie instytucje tworzyły kółka teatralne. Własny teatr amatorski prowadziły: powiatowa Organizacja Syjonistyczna, związek zawodowy (na początku w Biłgoraju był tylko jeden związek zawodowy reprezentujący wszystkie branże), Bejtar, He-Chaluc, Mizrachi, szkoła dla dziewcząt Beis Jaakow. Podobną popularnością cieszyły się kółka teatralne także wśród Polaków. Premier było dużo, od pięciu do siedmiu rocznie. Na wszystkie przychodzili wszyscy. Było tłoczno, nawet od dwustu do trzystu osób. Teatrem młodzieży syjonistycznej kierował przez jakiś czas Nute Szwerdszarf, a aktorami byli: Josef Szlechterman, Hodes Kornblit, Hancie Hudes, Rochl Jagiergaron, Najcie Honigbojm, Etel Bromber, Neche Bromber, Fajga Bin, Cypa Keslszmid (pisownia według zapisów w dokumentach sporządzonych przez Żydów ad hoc, oddających brzmienie nazwisk). Koło teatralne związkowców prowadził Eljachu Dorfman. Bardzo popularne i stosunkowo częste były przedstawienia o treści religijnej wystawiane przez szkołę dziewczęcą.