Rażąco niekorzystna zamiana lokalu to wyzysk

[b]Z wyroku Sądu Najwyższego (sygn. V CSK 387/09)[/b] wynika, że sąd powinien w takiej sytuacji przede wszystkim podwyższyć zaniżoną należność, a dopiero gdyby to było nadmiernie utrudnione, unieważnić umowę.

W sprawie tej chodzi o umowę zamiany mieszkań. Mieszkanie Wiesławy Ł., osoby starszej o bardzo skromnych dochodach, było dla niej zbyt drogie w utrzymaniu. Ma ono powierzchnię 47,7 mkw. Składa się z dwu pokoi, kuchni i łazienki. Jest to mieszkanie spółdzielcze o statusie lokatorskim.

[srodtytul]Pośpieszna transakcja [/srodtytul]

Wiesława Ł. zaczęła szukać kogoś, kto zamieniłby się z nią na mniejsze lokum. Trafiła do firmy zarządzającej nieruchomościami prywatnych właścicieli. Sprawą zainteresowała się pracująca w niej Anna S. Jej syn Grzegorz S., najemca mieszkania o pow. 31,60 m, chętnie zamieniłby je na większe. Oboje zaczęli usilnie zabiegać o szybkie finalizowanie zamiany. Zaoferowali pomoc w załatwieniu formalności. Matka Grzegorza S. nawet sfałszowała podpis Wiesławy Ł. na jednym z dokumentów potrzebnych do zamiany. Niebawem doszło do podpisania umowy. Wiesława Ł., nie orientując się w wartości swego wkładu mieszkaniowego, przelała go na Grzegorza S. Według spółdzielni jego wartość przekraczała 70 tys. zł, z tym że zostawiając lokum spółdzielni, Wiesława Ł. otrzymałaby 35 tys. zł. Tymczasem od Grzegorza S. miała otrzymać tylko 18 tys. zł dopłaty.

Nim się obejrzała, Grzegorz S. spakował jej rzeczy i przeprowadził do swego mieszkania.

[srodtytul]Zamienił stryjek... [/srodtytul]

Wiesława Ł. poczuła się oszukana. Jej mieszkanie miało wszystkie wygody, gaz, centralne ogrzewanie. Było czyste i zadbane. W zamienionym zaś mieszkaniu gazu nie ma, a ogrzewane jest piecami na węgiel. Z uzgodnionej kwoty na mieszkanie dostała tylko 8 tys. zł.

W tym stanie rzeczy zdecydowała się na wniesienie sprawy o unieważnienie umowy zamiany i eksmisję nieuczciwego kontrahenta. Tłumaczyła, że Grzegorz S. [b]wykorzystał jej niedoświadczenie i brak orientacji, że wprowadził ją w błąd co do stanu technicznego mieszkania. [/b]

Sąd I instancji oba żądania pechowej kobiety oddalił. Przyjął, że jako podstawę unieważnienia umowy powołuje się ona błąd. Art. 88 [link=http://aktyprawne.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=70928]kodeksu cywilnego[/link] pozwala na uchylenie się od skutków swego oświadczenia woli w razie błędu co do treści czynności prawnej. Zasadniczo przy umowach błąd ten musi być wywołany przez kontrahenta, chociażby bez jego winy. Sąd uznał, że o błędzie w rozumieniu tego przepisu nie można tu mówić. Sąd II instancji uchylił jednak ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Tym razem sąd I instancji jako ewentualną podstawę unieważnienia umowy rozważył sprzeczność z prawem i zasadami współżycia społecznego. Takiej sprzeczności się jednak nie dopatrzył.

Gdy wskutek apelacji Wiesławy Ł. [b]sprawa ponownie znalazła się w sądzie II instancji, ten umowę zamiany unieważnił. Jako podstawę przyjął art. 388 k.c. o tzw. wyzysku. [/b]Świadczyła o nim nieekwiwalentność transakcji i okoliczności zrealizowania umowy.