Na pierwszym miejscu zwróciłbym uwagę na wysokie koszty najmu, a w szczególności rosnące koszty eksploatacji, przede wszystkim koszty energii elektrycznej. Zmieniające się trendy pracy powodują konieczność dostosowywania powierzchni biurowych do potrzeb pracowników w celu utrzymania konkurencyjności i przyciągania talentów. Stale rosnące koszty pracy i materiałów mają duży wpływ na ekonomiczne ograniczenia przy projektowaniu biur.

Czy w porównaniu z czasami przed pandemią umowy się zmieniły np. w zakresie długości obowiązywania czy podejścia do metrażu?

Okres najmu wydłuża się. Przy rosnących kosztach robocizny i materiałów, budżet na aranżację oferowany przez wynajmującego przy pięcioletnim okresie najmu jest niewystarczający na pokrycie wszystkich kosztów związanych z projektem. Przedłużenie umowy najmu prawie zawsze zwiększa budżet, dzięki czemu najemcy nie muszą ponosić dodatkowych kosztów remontu, a jeśli to robią, to w znacznie mniejszym stopniu.

Najemcy coraz częściej koncentrują się na efektywności miejsc pracy. Pracownicy przyzwyczaili się do pracy zdalnej i trybów hybrydowych, biura znacząco pustoszeją, a firmy szukają możliwości podnajmu powierzchni i oszczędności.

Czy umowy najmu już się „zazieleniają”?

Umowy najmu coraz częściej uwzględniają aspekty ekologiczne i zielone technologie. Wiele nowych budynków jest projektowanych z myślą o zrównoważonym rozwoju: wyposażone są one w energooszczędne systemy grzewcze, odnawialne źródła energii, instalacje do segregacji odpadów i inne rozwiązania mające na celu zmniejszenie wpływu na środowisko. Właściciele nieruchomości w coraz większym stopniu zwracają uwagę na tzw. leasing ekologiczny. Wynika to z kilku powodów, właściciele nieruchomości oczekują wyższych cen i korzystniejszych warunków finansowania przy sprzedaży nieruchomości. Nowoczesne, zielone budynki często przyciągają najemców o wyższych dochodach, co przekłada się na oczekiwania wyższych stawek czynszu przy wynajmie.