Ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) jest jednolitym dla kraju, systematycznie aktualizowanym zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami.

Dane w niej gromadzone są wykorzystywane m.in. do planowania przestrzennego, wymiaru podatków a także do oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych. Wymagają ich m.in. notariusze w wypadku zbycia nieruchomości czy też banki, gdy zaciąga się kredyt, którego zabezpieczeniem ma być w przyszłości nieruchomość.

Ewidencję gruntów i budynków prowadzą starostowie. Można w niej znaleźć informacje dotyczące:

- gruntów – ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty,

- budynków – ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych,

- lokali – ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej,

- właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych lub innych osób (fizycznych lub prawnych), w których władaniu znajdują się grunty i budynki,

- miejsca zamieszkania lub siedziby tych osób,

- informacji o wpisaniu do rejestru zabytków,

- wartości nieruchomości.

Informacje o gruntach, budynkach i lokalach zawiera operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów. Dane w nim zawarte są jawne i można je uzyskać w postaci wyrysu lub wypisu.

Wypis zawiera, najogólniej rzecz biorąc, dane o nieruchomości, m.in. o numerze działki, jej powierzchni, właścicielu lub nią władającym. Wyrys to w dużym uproszczeniu kopia mapy z zaznaczonymi m.in. granicami działek ewidencyjnych.

Osobami uprawnionymi do uzyskania wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów są właściciele lub osoby fizyczne i prawne, w których władaniu znajduje się grunt, budynek lub lokal, ale także osoby fizyczne i prawne, które mają interes prawny, oraz organy administracji rządowej i jednostki samorządu terytorialnego.

Za wyrys i wypis trzeba zapłacić, niektóre instytucje i urzędy są zwolnione z opłat.

[ramka][b]Gdzie szukać przepisów[/b]

Podstawowe informacje o tym, co zawiera ewidencja, wynikają z [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=E5D6F65DC017CE77697BA22CFF9C2139?id=180148]prawa geodezyjnego i kartograficznego (tekst jedn. DzU z 2005 r. nr 240, poz. 2027 ze zm.)[/link], natomiast szczegółowe dane zawiera [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=9548AB80AC37519C3C66368000BDAE33?id=161517]rozporządzenie ministra rozwoju regionalnego i budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (DzU z 2001 r. nr 38, poz. 454)[/link].

Wysokość opłat określa [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=F035B9A1BE33DF912A8519E11E9419FB?id=172491]rozporządzenie ministra infrastruktury z 19 lutego 2004 r. w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne oraz udzielanie informacji, a także za wykonanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego (DzU z 2004 r. nr 37, poz. 333)[/link].[/ramka]