Nie można przystać na inną, rozszerzającą interpretację, restrykcyjnych przepisów – orzekł Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt I OSK 437/12), oddalając skargę kasacyjną powiatu jarocińskiego.
Wyrok NSA, poprzedzony kilkoma wcześniejszymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz NSA, sygnalizuje zasadnicze zmiany, jakie dokonały się w ostatnich latach w orzecznictwie sądów administracyjnych. Dochodzenie do nich zajęło w tej sprawie ponad 12 lat.
Właściciele ziemscy zostali restrykcyjnie pozbawieni całego majątku
Pałac w Zakrzewie k. Jarocina był siedzibą rodziny Draheimów. Znacjonalizowany na podstawie dekretu o reformie rolnej jest od 1948 r. domem pomocy społecznej. W 2001 r. wojewoda wielkopolski odmówił spadkobiercom Joachima Karola Draheima stwierdzenia, że zespół pałacowo-parkowy w Zakrzewie nie podlegał dekretowi z 1944 r. o reformie rolnej. Był bowiem powiązany z majątkiem ziemskim i nie ma znaczenia, że nie został przeznaczony na cele reformy rolnej. Minister rolnictwa i rozwoju wsi utrzymał decyzję w mocy.
Zmiany następowały stopniowo. Jeszcze w 2005 r. WSA kategorycznie stwierdził, że pałac i park w Zakrzewie były częścią majątku ziemskiego. Ale już w 2008 r. NSA uchylił orzeczenie WSA, gdyż dekret o reformie rolnej nie dawał żadnych podstaw do konfiskaty całego mienia, w tym wszystkich gruntów i zabudowań właścicieli ziemskich. A w 2011 r. minister rolnictwa, który musiał zastosować się do wyroku NSA, orzekł, że zespół pałacowo-parkowy w Zakrzewie nie podpadał pod dekret o reformie rolnej, gdyż nie mógł być wykorzystywany do prowadzenia produkcji rolnej. WSA w Warszawie uznał tym razem rozstrzygnięcie ministra za prawidłowe i oddalił skargę powiatu jarocińskiego, a wczoraj NSA oddalił skargę kasacyjną powiatu.
