W Sztokholmie rozpoczął się tydzień przyznawania Nagród Nobla 2026. Tuż po godzinie 11:30 Zgromadzenie Noblowskie Instytutu Karolinska ogłosiło tegorocznych laureatów w dziedzinie medycyny i fizjologii.
Kim są tegoroczni laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny?
Szwedzki Instytut Karolinska przyznał tegoroczną Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny trojgu naukowcom: Karlowi Deisserothowi, Peterowi Hegemannowi oraz Georgowi Nagelowi. Zgromadzenie Noblowskie doceniło badaczy „za ich odkrycia dotyczące kanałów jonowych sterowanych światłem oraz optogenetyki”.
Jak przyznawane są Nagrody Nobla?
Laureaci Nagrody Nobla wybierani są w drodze wieloetapowego procesu nominacji przez powołane do tego instytucje. Procedura rozpoczyna się już jesienią roku poprzedzającego i obejmuje wysyłanie poufnych zaproszeń do ponad 3000 wybitnych profesorów i badaczy z całego świata. Nazwiska nominowanych i przebieg głosowania pozostają ściśle tajne przez 50 lat.
Mimo dyskrecji analitycy co roku wskazują faworytów. Przed tegorocznym ogłoszeniem firma Clarivate typowała m.in. Daniela J. Druckera, Jensa Juula Holsta i Svetlanę Mojsov za badania nad GLP-1, Jamesa G. Fujimoto, Davida Huanga i Erica A. Swansona za rozwój optycznej koherentnej tomografii (OCT) oraz Timothy'ego A. Springera za badania nad receptorami adhezyjnymi układu odpornościowego.
Zgodnie z testamentem Alfreda Nobla wyróżnienie przyznawane jest za odkrycia o przełomowym znaczeniu i ogromnej korzyści dla ludzkości. Choć fundator pisał o odkryciach z „ostatniego roku”, współcześnie nagradzane są osiągnięcia, których wartość i trwałość została zweryfikowana przez lata praktyki naukowej.
Kto otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii w 2025 r.?
Przed rokiem laureatami zostali Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell oraz Shimon Sakaguchi za odkrycia dotyczące obwodowej tolerancji immunologicznej.
Badacze zidentyfikowali regulatorowe limfocyty T (Treg) oraz gen FOXP3, powstrzymujące układ odpornościowy przed atakowaniem własnych tkanek organizmu. Odkrycie to stworzyło fundamenty pod nowoczesne rozumienie chorób autoimmunologicznych oraz rozwój immunoterapii nowotworów.
Czytaj więcej
Szwedzki Instytut Karolinska przyznał tegoroczną Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny Mary E. Brunkow, Fredowi Ramsdellowi i Shimonowi...
Czym jest Nagroda Nobla?
Nagroda Nobla to najbardziej prestiżowe wyróżnienie naukowe na świecie, przyznawane corocznie od 1901 r. na mocy testamentu szwedzkiego przemysłowca i wynalazcy, Alfreda Nobla.
W 2026 r. pula finansowa przypadająca na każdą kategorię wynosi 12 milionów koron szwedzkich** (ok. 1,15 mln dol.), co stanowi kwotę wyższą o milion koron w porównaniu do lat ubiegłych – zmiana ta została wprowadzona przez Fundację Noblowską z okazji 125. rocznicy pierwszego przyznania wyróżnień.
Oprócz nagrody pieniężnej laureaci otrzymują złoty medal oraz indywidualny dyplom. Uroczysta ceremonia wręczenia medycznego Nobla odbędzie się tradycyjnie 10 grudnia w Sztokholmie, w rocznicę śmierci patrona nagrody.
W każdej z sześciu dziedzin, w których przyznawane są Nagrody Nobla, wypłaconych zostanie po 12 mln koron
Fizyka, chemia, literatura oraz Pokojowa Nagroda Nobla – kiedy kolejne ogłoszenia?
Tydzień Noblowski w 2026 r. dopiero się rozpoczyna. Oto harmonogram kolejnych ogłoszeń:
- Fizyka: wtorek, 6 października (najwcześniej o 11:45)
- Chemia: środa, 7 października (najwcześniej o 11:45)
- Literatura: czwartek, 8 października (najwcześniej o 13:00)
- Pokojowa Nagroda Nobla: piątek, 9 października (najwcześniej o 11:00 w Oslo)
- Nauki ekonomiczne: poniedziałek, 12 października (najwcześniej o 11:45)
