Przez 70 lat nikt nie widział go publicznie. Wyjątkowy obraz może być wart nawet 5 mln funtów

Obraz Albrechta Altdorfera, o którym mowa, zostanie wystawiony na aukcję 9 grudnia w londyńskim domu aukcyjnym Sotheby's. Dzieło, namalowane około 1520 r., jest uznawane za jeden z najwcześniejszych przykładów malarstwa pejzażowego w sztuce zachodniej. Jego wartość oszacowano na 3–5 mln funtów.

Przez ostatnie 70 lat dzieło nie było prezentowane publicznie – znajdowało się bowiem w prywatnej szwajcarskiej kolekcji. Ojciec obecnego właściciela nabył je w 1957 r. Wcześniej obraz należał do arystokratycznej kolekcji hrabiów Harrachów, przechowywanej w wiedeńskim pałacu Harrachów.

Jak podkreśla George Gordon, współprzewodniczący światowego działu malarstwa dawnych mistrzów w Sotheby's, pojawienie się obrazu jest „jednym z najbardziej ekscytujących odkryć, jakie można sobie wyobrazić w tej dziedzinie”.

Będzie to pierwszy przypadek od 1980 r., gdy dzieło Altdorfera zostanie zaoferowane na sprzedaż.

Jeden z najwcześniejszych pejzaży w sztuce zachodniej. Znane były tylko dwa inne obrazy

Albrecht Altdorfer jest powszechnie uznawany za jednego z pierwszych europejskich artystów tworzących pejzaże olejne. Przed zidentyfikowaniem obrazu na początku 2026 roku znane były zaledwie dwa inne jego dzieła tego rodzaju.

Pierwszym jest „Landscape With a Footbridge” („Pejzaż z kładką”), prezentowany obecnie w National Gallery w Londynie, zaś drugim – „Landscape of the Danube near Regensburg” („Pejzaż naddunajski w pobliżu Ratyzbony”), znajdujący się w zbiorach monachijskiej Alte Pinakothek.

Nowo ujawniony obraz ma niewielkie wymiary, około 23 na 20 centymetrów. Zdaniem Gordona mimo to wyróżnia się niezwykle silnym oddziaływaniem na odbiorcę.

Ekspert zwraca uwagę, że przedstawia gęsto zalesiony krajobraz, całkowicie pozbawiony ludzkich postaci. Ponad drzewami rozciąga się zachmurzone niebo, przez które z trudem przebija się światło słoneczne, oświetlające widoczną w oddali tęczę. – To gęsto zalesiony krajobraz, nie ma na nim ludzi, drzewa rosną bardzo blisko siebie, a jednak ponad nimi widać niebo i to, co znajduje się dalej, za chmurami. Jest słońce, ale z wielkim trudem zaznacza swoją obecność, a potem pojawia się tęcza, na którą pada jego światło – opisuje.

Obrazy Altdorfera osiągały rekordowe ceny. Eksperci podkreślają znaczenie odkrycia

Pojawienie się obrazu, który przez 70 lat nie był pokazywany publicznie, wzbudziło duże zainteresowanie w świecie sztuki. Ostatnie dzieło Altdorfera, które trafiło na rynek w 1980 roku, zostało sprzedane za kwotę uznawaną wówczas za jedną z najwyższych w historii rynku sztuki.

W 1980 r. National Gallery nabyła obraz „Christ Taking Leave of His Mother” („Pożegnanie Chrystusa z Matką”), namalowany w 1520 r. Według doniesień zapłacono za niego 2,45 mln funtów.

Gordon podkreśla również wyjątkową pozycję Altdorfera w historii niemieckiego malarstwa renesansowego. – Po Albrechcie Dürerze i być może Lucasie Cranachu Starszym, który cieszył się nieco inną reputacją, Altdorfer jest najważniejszym niemieckim artystą renesansu – ocenia ekspert Sotheby's.

Kim był Albrecht Altdorfer? Jeden z najważniejszych artystów niemieckiego renesansu

Albrecht Altdorfer urodził się w 1480 r. w Ratyzbonie w Bawarii. Jego najwcześniejsze sygnowane prace obejmowały rysunki i ryciny. Około 1511 r., zainspirowany podróżą na południe, w Alpy, zaczął koncentrować się na przedstawianiu naturalnych krajobrazów.

Według Gordona twórczość artysty nawiązywała do tradycji rzeźbiarskiej rozwijającej się na terenach niemieckich w poprzednim stuleciu oraz w XVI wieku. Rzeźbiarze wykorzystywali wówczas motywy roślinne, między innymi drzewa i winorośle, które Altdorfer w podobny sposób wprowadzał do malarstwa. Ekspert zaznacza jednak, że charakterystyczną cechą jego twórczości były również wyraziste, ekspresyjne i niekiedy przesadnie przedstawiane postacie.

Artysta otrzymywał zamówienia od przedstawicieli rodów panujących. Jednym z jego najbardziej znanych dzieł jest „The Battle of Alexander at Issus” („Bitwa Aleksandra pod Issos”), namalowana w 1529 r. na zamówienie księcia Wilhelma IV Bawarskiego. Obraz znajduje się obecnie w Alte Pinakothek w Monachium.

Od 1513 r. Altdorfer pozostawał w służbie cesarza Maksymiliana I w Innsbrucku. W okresie reformacji powrócił do Ratyzbony, gdzie zmarł w 1538 r.

Gdzie będzie można zobaczyć obraz? Sotheby's zapowiada wystawy

Przed grudniową aukcją obraz zostanie zaprezentowany publiczności w dwóch miastach. Najpierw będzie można go oglądać w Sotheby's w Nowym Jorku, od 7 do 19 listopada, a następnie w londyńskiej siedzibie domu aukcyjnego, od 4 do 9 grudnia.

Gordon podkreśla, że mimo upływu ponad pięciu stuleci dzieło zachowało niezwykłą aktualność. – Wydaje się równie nowoczesne i bezpośrednie, jak musiało się wydawać tym, którzy oglądali je tuż po namalowaniu. Wykonane farbami olejnymi na pergaminie, jest dziełem wymykającym się wszelkim kategoriom – ocenia ekspert.

Aukcja zaplanowana na 9 grudnia będzie pierwszą od ponad czterech dekad okazją do zakupu znanego dzieła Altdorfera na rynku sztuki.