Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie były niezwykłe losy monumentalnego „Portretu Naczelnika Państwa Marszałka Józefa Piłsudskiego” Józefa Mehoffera, który zaginął w 1939 roku.
- Przed jakimi wyzwaniami stanął zespół konserwatorów, ratując odnalezione w złym stanie płótno.
- Jaką wizję odrodzonej Polski i jej przywódcy zapisał w dziele Józef Mehoffer.
- Gdzie i kiedy będzie można zobaczyć odzyskane po 80 latach arcydzieło.
Monumentalny „Portret Naczelnika Państwa Marszałka Józefa Piłsudskiego” powstał w latach 1921–1922 na zamówienie państwowe. Był przeznaczony do siedziby Prezydium Rady Ministrów II Rzeczypospolitej – Pałacu Namiestnikowskiego, dziś Pałacu Prezydenckiego. W okresie międzywojennym prezentowano go także publicznie na wystawach, m.in. w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych oraz w Kamienicy Baryczków na Rynku Starego Miasta.
Jego losy to niezwykła historia, badana obecnie przez muzealników. Przed wojną obraz na kilka lat został przeniesiony do budynku Komendy Miasta Warszawy, skąd według hipotez 30 września 1939 r. – dla zabezpieczenia przed zajęciem przez wojsko niemieckie – został wyniesiony po zdjęciu z krosien i ukryty w prywatnym domu jednego z pracowników.
Czytaj więcej
Obraz „Zima - Odwrót Napoleona spod Moskwy” Alfreda Wierusza-Kowalskiego, jedna z najcenniejszych strat wojennych, trafił do Muzeum Narodowego w Wa...
Portret marszałka Józefa Piłsudskiego znaleziony na strychu
Od tamtej pory portret Piłsudskiego na kilkadziesiąt lat całkowicie zniknął z przestrzeni publicznej i dopiero wiosną 2024 r. Muzeum Narodowe w Warszawie otrzymało od Katarzyny Ziemkiewicz i Mirosława Krupskiego informację o odnalezieniu obrazu na strychu ich prywatnego domu.
Płótno było zwinięte w rulon, w bardzo złym stanie, pofalowane, rozciągnięte w miejscach zagięć i rozdarte, ze spękaną, odspojoną i wykruszoną warstwą malarską.
Konserwatorzy z zespołu firmy Monument Service sp. z o.o. i sp.k. w składzie: Marlena Koczorowska – kierownik prac, Anna Faron, Jerzy Januszewski i Radosław Parol – stanęli przed bardzo trudnym wyzwaniem.
Czytaj więcej
Prawdziwy skarb konserwatorski skrywały ściany jednej z kamienic w Szczecinie. Podczas rutynowych prac remontowych na klatce schodowej budynku natr...
Ich prace objęły m.in. stopniowe prostowanie płótna, zabezpieczenie odspojonych warstw malarskich, naprawę rozdarcia, uzupełnienie ubytków. Osłabione oryginalne płótno wzmocnili dublażem, a następnie obraz napięto na specjalne samonaprężające się krosna konserwatorskie i oprawiono w nową ramę.
Badania laboratoryjne przeprowadzone podczas konserwacji potwierdziły autentyczność obrazu. Analiza warstw malarskich i zastosowanych pigmentów potwierdziła, że całość wyszła spod ręki Józefa Mehoffera. Nie stwierdzono późniejszych przemalowań.
Sponsorem prac konserwatorskich jest PKO Bank Polski.
Józef Piłsudski w otoczeniu narodowych symboli
Podczas pierwszego pokazu obrazu po konserwacji Marlena Koczorowska opowiadała, że kiedy obraz został zamówiony, artysta poprosił o możliwość kilku sesji z marszałkiem Piłsudskim. Dzięki temu przed namalowaniem głównego dzieła, Mehoffer zrobił też parę rysunkowych szkiców ołówkiem i węglem oraz duży szkic malarski (obecnie w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego). Ten właśnie malarski szkic oraz zachowana ostatnia fotografia głównego obrazu z około 1930 r. pomogły konserwatorom w porównawczej ocenie pierwotnego stanu obiektu i ustaleniu, czy nie został przemalowany.
Reprezentacyjny „Portret Naczelnika Państwa Marszałka Józefa Piłsudskiego” przedstawia go wspartego na szabli, ubranego w galowy mundur, przepasanego niebieską wstęgą Orderu Orła Białego, najstarszego i najwyższego odznaczenia państwowego w Polsce.
Portret Mehoffera będzie prezentowany na wystawie stałej MHP
Marszałek stoi przed portalem prowadzącym do katedry na Wawelu, a otacza go rozbudowana symbolika niepodległościową. W kompozycji pojawia się m.in. orzeł w koronie, tarcza z datą 1918 – rokiem odzyskania przez Polskę niepodległości oraz herb Rzeczypospolitej Obojga Narodów, strzeżony przez dwóch skrzydlatych geniuszy w zbrojach.
Józef Piłsudski przedstawiony został nie tylko jako bohater zasłużony dla odzyskania przez Polskę niepodległości, ale i odnowiciel dawnej chwały Rzeczypospolitej.
Czytaj więcej
W Warszawie można oglądać wystawę „Tilda Swinton - Ongoing", której bohaterką jest wybitna szkocka aktorka i performerka, laureatka Oscara, znana z...
Dyrektor Muzeum Historii Polski prof. Marcin Napiórkowski poinformował, że portret Marszałka pędzla Józefa Mehoffera jest obecnie własnością Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a MHP został przekazany w depozyt. Publiczność będzie mogła go oglądać na wystawie stałej muzeum, której otwarcie planowane jest na 2027 r.
