Reklama

Święci i biesy wędrujący po Polsce

„Święci i biesy” to oparte na polskich ludowych legendach barwne opowieści o blisko czterdziestu świętych, pokonujących zastępy piekielnych posłańców.

Publikacja: 10.01.2016 15:00

Witold Vargas, Paweł Zych „Święci i biesy", BOSZ 2015

Witold Vargas, Paweł Zych „Święci i biesy", BOSZ 2015

Foto: Wydawnictwo BoSZ

Autorzy książki - Paweł Zych i Witold Vargas ułożyli oryginalny leksykon w gawędziarskim stylu, korzystając z wielu źródeł: podań ludowych, średniowiecznych żywotów świętych i bawiących nas dziś dawnych traktatów o siłach ciemności, jak np. satyryczny „Sejm piekielny", czy demaskatorska „Czarownica powołana albo krótka nauka i przestroga ze strony czarownic".

Książka pokazuje, jak pogańskie wierzenia i obrzędy zostały adaptowane na potrzeby religii chrześcijańskiej, a także świetnie oddaje lokalny koloryt. Św. Jerzy, który pokonał smoka był oficerem rzymskim w czasach Dioklecjana. A u nas nie tylko walczył z piekielną bestią, ale także stał się patronem szlachty i wojska. Chłopi też wzywali go na pomoc, aby chronił domowy inwentarz. W dniu św. Jerzego wypędzano bydło na pastwiska i proszono świętego, by bronił je „od zwierza lutego" i „od człowieka złego".

Św. Małgorzata była z kolei córką pogańskiego kapłana z Antiochii, która odmówiła poślubienia wpływowego namiestnika rzymskiego i nawróciła się na chrześcijaństwo.. W Polsce stała się bardzo popularna. Jedna ze wsi w wojewódzkim łódzkim nosi nazwę Góra św. Małgorzaty, bo według legendy święta miała i tu kiedyś zawędrować.

Mieszkańcy przyjęli ją wyjątkowo serdecznie, a Małgorzata w podzięce w cudowny sposób zebrała wszystkie kamienie z okolicznych pól, usypując spory pagórek, na którym miejscowa ludność postawiła kościół. Święta została także patronką Tucholi, bo miała pomóc w obronie grodu przed najeźdźcami.

Święty Antoni urodził się w Lizbonie w XII wieku, a potem jako franciszkański kaznodzieja działał w Italii i Włoszech. Powszechnie uważa się go za patrona niezwykle pomocnego w poszukiwaniu rzeczy zagubionych, a także opiekuna narzeczonych i małżeństw. Według ludowych podań w naszym kraju po raz pierwszy św. Antoni miał się objawić na Łysej Górze w 1664 roku nieopodal wsi Redecznica, gdzie ujrzał go ubogi tkacz Szymon. Św. Antoni poprosił go, by postawiono w tym miejscu kościół.

Reklama
Reklama

Pobłogosławił też źródło z uzdrawiającymi wodami, bijące u stóp góry.

Równie bogate i malownicze są ludowe opowieści o wysłańcach piekieł. Jeden z najsławniejszych z nich Boruta w czasach pogańskich miał być możnym panem, władającym Kujawami. Kiedy Mieszko przyjął chrzest, Boruta odrzucił nową wiarę i rozpoczął wojnę z księciem i kościołem. Rzecz jasna trafił do piekieł, a tam Lucyfer oddał mu władztwo nad Polską. Boruta pojawia się w różnych miejscach, ale jego ulubioną siedzibą są ruiny zamkowe w Łęczycy.

W popularnych opowieściach nie brakuje i mniej znanych postaci. Taki kaszubski bies Smętek w czasach pogańskich czczony był jako bóstwo, a po nastaniu chrześcijaństwa musiał uciekać na pustkowia. Zwodzi tam napotkanych wędrowców, przywodząc ich do samobójczych myśli.

Osmółka to z kolei diabeł poetów i wędrownych śpiewaków, szczególnie niebezpieczny dla kobiet. Ten czart namawia je do próżności, nieposłuszeństwa wobec mężów i wiecznych swarów. Nieprzyjacielem małżeństwa jest też Asmodeusz, niszczący miłość i wzniecający kłótnie. Bogactwo pomnaża Inkluz, ale jego diabelskie talary skracają życie tego, kto się na nie pokusi.

Książka wydawnictwa BOSZ przypomina wiele zapomnianych opowieści, składającymi się na naszą tradycję i uzupełnia je fantazyjnymi ilustracjami autorów.

Witold Vargas, Paweł Zych „Święci i biesy", BOSZ 2015

Literatura
Gustaw Herling-Grudziński krytycznie o Mrożku, Wajdzie i Wałęsie
Materiał Promocyjny
AI to test dojrzałości operacyjnej firm
Literatura
Czego nie chciał opowiedzieć Milan Kundera
Literatura
Platon, Hemingway i Szekspir wyrzucani z listy lektur w USA
Literatura
Sonia Draga: Bez księgarń zubożejemy wszyscy
Materiał Promocyjny
Presja dorastania i kryzys samooceny. Dlaczego nastolatki potrzebują realnego wsparcia
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama
Reklama