Reklama

Żyrardów - Miasto tkaczy i wizjonerów

Żyrardów — który swe istnienie, układ urbanistyczny, a nawet nazwę zawdzięcza przemysłowi włókienniczemu, kandydat na listę Pomników Historii — jest gospodarzem ogólnopolskiej inauguracji 18. Europejskich Dni Dziedzictwa

Aktualizacja: 03.09.2010 21:30 Publikacja: 03.09.2010 21:26

Żyrardów. Pończoszarnia – duży budynek , dawne pralnie – niski budynek na pierwszym planie (zdjęcie

Żyrardów. Pończoszarnia – duży budynek , dawne pralnie – niski budynek na pierwszym planie (zdjęcie z 2007 roku)

Foto: KOBIDZ

Trudno o lepszy przykład miasta, którego sercem – po dziś dzień – jest fabryka. I nie zmienił tego nawet fakt, że słynne kiedyś żyrardowskie zakłady włókiennicze z końcem ub. wieku zakończyły działalność. W świadomości mieszkańców i w krajobrazie Żyrardowa przemysłowe dziedzictwo jest wciąż mocno obecne.

[wyimek] Czytaj specjalny dodatek - [link=http://www.rp.pl/temat/358002.html]Europejskie Dni Dziedzictwa[/link] [/wyimek]

Miasto wyrosło wokół zachowanej do dziś w prawie niezmienionym kształcie XIX-wiecznej osady fabrycznej. Oryginalny układ, z geometryczną siatką ulic, czytelnym podziałem na część przemysłową i mieszkalną, z funkcjonalnie zaprojektowanymi domami, zapleczem usługowo-socjalnym i zielenią, która osiedle upodobniła do miasta-ogrodu – zachwycił 110 lat temu uczestników wystawy w Paryżu. Żyrardów został tam zaprezentowany jako miasto idealne, symbol nowoczesności i postępu.

Wszystko zaczęło się w połowie XIX wieku z wybudowaniem pierwszej fabrycznej hali. Na prostokątnym placu stanęła czteropiętrowa przędzalnia i dwa domy mieszkalne dla personelu kierowniczego. Wkrótce osada powiększyła się o domy tkaczy, a całość otrzymała nazwę Żyrardów, od nazwiska francuskiego inżyniera, wynalazcy mechanicznej przędzarki lnu i pierwszego dyrektora technicznego fabryki – Filipa de Girard’a. Włókienniczo-przemysłowa geneza miasta na zawsze została zapisana w jego nazwie.

Fabryka i produkowane w niej wyroby lniane szybko zdobyły międzynarodową renomę. Do wybuchu I wojny Żyrardów uważany był za lniane zagłębie Europy. W 1916 roku uzyskał prawa miejskie, trzy lata później stał się siedzibą powiatu.

Reklama
Reklama

Ale miasto było przede wszystkim ewenementem urbanistycznym i społecznym na europejską skalę. W projekcie zagospodarowania przestrzennego znalazły się obiekty użyteczności publicznej: ochronka dla dzieci, szpital, szkoły, dom ludowy, kościoły. Zadbano też o rozrywki – powstała resursa z pierwszą w Polsce kręgielnią.

Żyrardowa – miasta tak bardzo uzależnionego od kondycji przemysłu włókienniczego – nie ominęły, rzecz jasna, burze dziejowe. Zakłady cudem uniknęły wysadzenia przez wycofujących się w 1945 roku Niemców. Działały niemal do końca XX wieku.

Paradoksalnie dopiero wtedy zaczęły się czasy naprawdę trudne dla historycznej zabudowy. Ale pojawiła się też nadzieja: plany rewitalizacji. Pomoc przyszła z Europy: – Wielką szansą dla Żyrardowa okazał się fakt, że Unia Europejska przywiązuje dużą wagę do rewitalizacji miast. Dlatego mamy możliwość pozyskiwania pieniędzy na ten cel – mówi Jacek Grzonkowski, naczelnik Wydziału Funduszy Europejskich UM Żyrardowa. – Udało nam się dotąd zrealizować osiem projektów, w tym rewaloryzację zabytkowego parku. Aktualnie prowadzimy rewitalizację najstarszej placówki kulturalnej w mieście, wybudowanej w 1870 r. Resursy Fabrycznej. Koszt przedsięwzięcia to ponad 12 mln zł.

Władze Żyrardowa wiedzą, że mają się czym pochwalić. Miasto wystąpiło z wnioskiem o przyznanie statusu Pomnika Historii. – Z niecierpliwością czekamy na decyzję Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego – mówi Andrzej Wilk, prezydent miasta Żyrardowa. – Umieszczenie na prestiżowej liście Pomników Historii RP przypieczętuje unikatowość i historyczną wartość żyrardowskiej osady fabrycznej.

Ogólnopolska inauguracja EDD odbędzie się 11 września. Żyrardów zaprasza na zwiedzanie miasta i fabryki lnu, głównym punktem programu pierwszego dnia obchodów jest piknik kulturalno-historyczny z inscenizacją strajku szpularek z 1883 roku. Największą atrakcją drugiego dnia będzie koncert orkiestry Sinfonia Varsovia pod dyrekcją Jerzego Maksymiuka.

Kultura
Słowacki Trenczyn Europejską Stolicą Kultury 2026
Materiał Promocyjny
AI to test dojrzałości operacyjnej firm
Kultura
Bożena Dykiel. Od nimfy na Hondzie do lokatorki z domu na Wspólnej
Kultura
Nie żyje Bożena Dykiel
Kultura
Sztuka i biznes. Artyści na jubileusz Totalizatora Sportowego
Materiał Promocyjny
ROP na zakręcie. Bez kompromisu się nie uda
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama
Reklama