Okazja do wprowadzenia takiej zmiany pojawiła się teraz,  przy okazji trwających w Europie prac nad dyrektywą w sprawie Jednolitego Rynku Cyfrowego. - Prasie ubywa przychodów, nakłady naszych tytułów nie rosną i to się odbija na wpływach reklamowych. Ale to nie znaczy, że spada nam liczba czytelników. Oni są, ale korzystają z tych samych treści w internecie, bo tam są on dostępne za darmo. Nasze starania z wydaniami cyfrowymi okazują się nieskuteczne, bo w internecie ludzie korzystają z tych treści za darmo – mówi Wiesław Podkański, prezes Izby Wydawców Prasy.

Celem branży jest, by każdy materiał wytworzony przez wydawców prasy był objęty prawami pokrewnymi. - Prawa pokrewne to pochodna prawa autorskiego, która przysługuje z uwagi na koszty wytworzenia jakiegoś produktu. Takie prawa funkcjonują już na rynku np. w odniesieniu do fonogramów i wideogramów. W odniesieniu do wydawców taka ochrona byłaby jednak bardzo zawężona, nie dotyczyłaby np. wersji papierowych tytułów prasowych – tłumaczy dr Ewa Laskowska z Katedry Prawa Własności Intelektualnej na Uniwersytecie Jagiellońskim.

W praktyce popierana przez wydawców zmiana w prawie oznaczałaby, że te firmy, które korzystają z ich treści i zarabiają na pośredniczeniu w udostępnianiu ich, musiałyby dzielić się z wydawcami swoimi przychodami z tego tytułu. Chodzi nie tylko o internetowe agregatory treści , ale także o tzw. firmy press clippingowe, które korzystając z tzw. prawa do cytatu, w swoich przeglądach prasy „cytują” całe artykuły wydawców nie ponosząc żadnych kosztów związanych np. z honorariami dziennikarskimi.

- Ustawa zawierająca zapisy na temat praw pokrewnych w Polsce została uchwalona w 2001 roku, prawa pokrewne zostały w niej przydzielone w sposób enumeratywny: są wymienione dzieła, którym te prawa przysługują i nie ma wśród nich prasy. Przede wszystkim dlatego, że w 2001 roku wydawców nie dotykały dzisiejsze problemy i ta sprawa została trochę niedopilnowana. Dziś skala piractwa w Polsce przekracza wszystkie możliwe rozmiary. Jesteśmy w niechlubnej czołówce państw, gdzie pirackich portali przybywa w tempie geometrycznym – mówił Wiesław Podkański.

Jak dodaje, celem wydawców nie jest ściganie indywidualnych użytkowników ani konflikt z Google. - Chcemy po prostu dotrzeć do pośredników i by dzielili się z nami wpływami z udostępniania naszych treści – dodaje.

Jak tłumaczył Dominik Skoczek, prawnik Stowarzyszenia Filmowców Polskich SFP-ZAPA, prawa pokrewne dla wydawców będą zupełnie nowym, dodatkowym źródłem przychodów dla branży. - Wydawcy nie będą musieli z nich korzystać - mówił. Część branży obawia się, że nie wszyscy wydawcy będą np. chcieć pobierać od takich firm, jak Google, opłaty z tytułu praw pokrewnych, zadowalając się korzyściami w postaci przekierowań linków, jakie daje im partnerstwo z tego rodzaju gigantami. Są już jednak w Europie przykłady wskazujące, że rezygnacja z pośrednictwa przy udostępnianiu treści w sieci takim gigantom przynosi wydawcom pozytywne efekty. - W Hiszpanii po zablokowaniu agregatora Google News wydawcom przejściowo spadła liczba wejść na ich witryny oraz wpływy z reklam. Z czasem sytuacja się jednak zmieniła i czytelnicy przyzwyczaili się do wchodzenia bezpośrednio na ich witryny - mówił Jacek Wojtaś.

Wprowadzenie praw pokrewnych dla wydawców prasy będzie wymagało stworzenia całego systemu płacenia za takie prawa. Może się to dziać z wykorzystaniem tabel stawek, może - w oparciu o indywidualnie negocjowane kontrakty. Zdaniem dr Ewy Laskowskiej bardziej prawdopodobna jest wersja z kontraktami. Eksperci podkreślają, że pośrednicy także będą musieli starać się o porozumienia z wydawcami, bo to ich profesjonalne treści przyciągają użytkowników. - Gdyby na portalach społecznościowych pojawiały się nam wyłącznie zdjęcia kotków i potraw ugotowanych przez znajomych, one by nie miały użytkowników, na co najlepszym dowodem jest to, że Nasza Klasa już nie istnieje. W dużej mierze materiałami przyciągającymi użytkowników są tam treści produkowane przez profesjonalnych wydawców i udostępniane na tych portalach - przekonywał Paweł Nowacki, odpowiedzialny za rozwój biznesu w firmie Delve Partners.

Projekt unijnej dyrektywy opublikowany przez Komisję Europejską został oficjalnie wsparty przez redakcje i wydawców w całym kraju, w tym przez "Parkiet" i "Rzeczpospolitą". – Apelujemy do decydentów każdego szczebla, by zaproponowany projekt nie osłabiany i aby obejmował wszystkie niezbędne prawa, umożliwiając nam dalszy rozwój, tworzenie i dystrybucję profesjonalnych treści prasowych – napisali wydawcy w oficjalnym manifeście.