Poradnik frankowicza: co mogą kredytobiorcy w razie upadłości banku

Osoby posiadające kredyt frankowy w Getin Noble Bank nie mogą już występować do sądu o stwierdzenie nieważności umowy kredytowej. Mogą jednak żądać zapłaty z tytułu nadpłaty ponad udostępniony kapitał w trybie zgłoszenia jej syndykowi – wskazują prawnicy.

Publikacja: 24.07.2023 15:57

Poradnik frankowicza: co mogą kredytobiorcy w razie upadłości banku

Foto: Adobe Stock

Od momentu ogłoszenia upadłości Getin Noble Bank kredytobiorcy posiadający kredyt frankowy zadają sobie pytanie, co powinni teraz zrobić? Z dniem 20 lipca 2023 r. ich sytuacja diametralnie się zmieniła, ponieważ nie mogą już występować na drogę sądową w związku z nieważnością umowy kredytu frankowego. W przekazach medialnych mnożą się pytania i wątpliwości prawne. Tymczasem rozważne zaplanowanie działań w toku postępowania upadłościowego banku może pomóc zminimalizować negatywne skutki upadłości.

Czytaj więcej

Po upadłości Getin Banku: najważniejsze to zgłosić wierzytelność syndykowi

Aby pomóc kredytobiorcom Getin Noble Banku odnaleźć się w nowej sytuacji prawnej, publikujemy odpowiedzi na zasadnicze pytania związane z ich pozycją w postępowaniu upadłościowym banku.

Co powinien zrobić kredytobiorca w razie ogłoszenia upadłości banku?

- kredytobiorca powinien zgłosić swoją wierzytelność z tytułu zwrotu wszystkich świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy kredytowej do syndyka (art. 236 ust. 1 i nast. p.u.)

- zgłoszenie wierzytelności jest konieczne także wtedy, gdy kredytobiorca pozwał bank o zwrot świadczeń jeszcze przed ogłoszeniem upadłości banku (sam pozew nie jest wystarczający)

Jakie są konsekwencji braku zgłoszenia wierzytelności?

- kredytobiorca nie będzie uczestnikiem postępowania upadłościowego i nie otrzyma zaspokojenia swojej wierzytelności z majątku banku

- kredytobiorca nie będzie mógł w czasie trwania postępowania upadłościowego wytoczyć powództwa przeciwko bankowi o zapłatę (tryb zgłaszania na listę wierzytelności jest jedynym trybem dochodzenia wierzytelności podlegających zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym)

- jeżeli kredytobiorca wcześniej wszczął postępowanie przeciwko bankowi o zapłatę, postępowanie to będzie zawieszone aż do zakończenia postępowania upadłościowego

Czytaj więcej

Upadłość banku pogorszy sytuację frankowiczów

Jaki jest tryb zgłoszenia wierzytelności kredytobiorcy?

- zgłoszenie wierzytelności możliwe jest wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego

- dokonując zgłoszenia wierzytelności, należy wybrać formularz 30048 – „Zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym” (Upadłość przedsiębiorcy / Pisma w postępowaniu po ogłoszeniu upadłości / Pisma związane z listą wierzytelności)

- zgłoszenie wierzytelności na formularzu automatycznie da wierzycielowi, który w tym formularzu poda swoje ID konta oraz/lub pełnomocnikowi wierzyciela, który poda w formularzu ID konta, dostęp online do akt postępowania upadłościowego

- termin zgłoszenia wierzytelności wynosi 30 dni od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Rejestrze – Krajowym Rejestrze Zadłużonych

- od zgłoszenia wierzytelności dokonanego w terminie nie pobiera się opłaty sądowej

Czego może domagać się kredytobiorca w ramach zgłoszenia wierzytelności?

Wobec upadku całej umowy kredytu kredytobiorca ma prawo dochodzić od upadłego banku nie tylko uiszczonych na podstawie umowy rat, ale również opłat związanych z ubezpieczeniem niskiego wkładu własnego, a także prowizji z tytułu udzielonego kredytu. Bezskuteczne są również te postanowienia umowne, które odnoszą się do ustanowionych zabezpieczeń spłaty kredytu przez kredytobiorców.

Czytaj więcej

Jest decyzja sądu w sprawie aresztu dla Leszka Czarneckiego

Czy wytoczenie przez kredytobiorcę powództwa o zapłatę i (lub) ustalenie nieistnienia zobowiązania z tytułu umowy kredytu zwalnia kredytobiorcę z obowiązku zgłoszenia swojej wierzytelności na listę wierzytelności?

- proces o zapłatę i (lub) o ustalenie nieistnienia zobowiązania z tytułu umowy kredytu nie zwalnia kredytobiorcy z obowiązku zgłoszenia swojej wierzytelności pieniężnej na listę wierzytelności

- nie dotyczy to jednak roszczenia niepieniężnego (o ustalenie nieistnienia); niezależnie od postępowania w sprawie ustalenia listy wierzytelności pozostanie ono przedmiotem postępowania sądowego, do którego w miejsce pozwanego banku wstąpi syndyk

Jakie są ryzyka związane ze spóźnionym zgłoszeniem wierzytelności?

- wierzyciel, który dokona zgłoszenia po upływie terminu określonego w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości, jest zobowiązany do pokrycia zryczałtowanej opłaty (kosztów postępowania upadłościowego wynikłych z tego zgłoszenia), nawet jeśli opóźnienie powstało bez jego winy (art. 235 p.u.)

- wysokość zryczałtowanej opłaty stanowi równowartość 15 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (aktualnie – 1010,49 zł)

- opłatę tą należy wpłacić na konto podane przez syndyka

- czynności dokonane w postępowaniu upadłościowym przed dokonaniem spóźnionego zgłoszenia wierzytelności będą skuteczne wobec spóźnionego kredytobiorcy

Czy kredytobiorca może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością przysługującą bankowi?

- ogłoszenie upadłości banku nie zmienia charakteru wzajemnych roszczeń banku i kredytobiorcy, zatem możliwe jest złożenie oświadczenia o potrąceniu wierzytelności

- wzajemne świadczenia obu stron – kredytobiorcy oraz banku – nie są automatycznie potrącane

- w celu potrącenia konieczne jest złożenie oświadczenia o potrąceniu przez kredytobiorcę nie później niż wraz ze zgłoszeniem wierzytelności (należy przygotować oświadczenie o potrąceniu i załączyć je jako załącznik w formularzu udostępnionym w systemie teleinformatycznym)

- jeżeli kredytobiorca zgłosi swoją wierzytelność, ale zapomni złożyć właściwe oświadczenie, na dalszym etapie postępowania upadłościowego nie będzie miał prawa podniesienia zarzutu potrącenia (por. wyrok SN z 22 marca 2012 r., V CSK 95/11, LEX nr 1254743)

Jaki jest tryb dochodzenia wierzytelności przez kredytobiorcę, jeśli syndyk odmówi uznania wierzytelności?

- o tym, czy syndyk uwzględnił wierzytelność, kredytobiorca dowie się, zapoznając się z listą wierzytelności

- jeśli kredytobiorca nie znajdzie swojej wierzytelności na liście wierzytelności lub też jego wierzytelność została ujęta w niższej wysokości, wówczas kredytobiorca powinien w termie dwóch tygodni od dnia obwieszczenia złożyć do sędziego-komisarza sprzeciw co do odmowy uznania wierzytelności

- sprzeciw wnosi się poprzez system teleinformatyczny z wykorzystaniem formularza 30050 („Sprzeciw do listy wierzytelności w postępowaniu upadłościowym”)

- na postanowienie sędziego-komisarza przysługuje kredytobiorcy zażalenie do sądu upadłościowego

- zażalenie wnosi się na formularzu nr 30052 („Zażalenie na postanowienie w przedmiocie sprzeciwu do listy wierzytelności”)

Czy bank może zaskarżyć uznanie wierzytelności kredytobiorcy?

- jeżeli syndyk uzna na liście wierzytelności wierzytelność kredytobiorcy z tytułu zwrotu wszystkich świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy kredytowej, sprzeciw co do tego przysługuje upadłemu bankowi

- sprzeciw będzie rozpoznawał sędzia-komisarz, który może sprzeciw oddalić albo go uwzględnić i odmówić uznania wierzytelności kredytobiorcy

- na postanowienie sędziego-komisarza przysługuje zażalenie do sądu upadłościowego

- jeżeli wierzytelność kredytobiorcy ostatecznie nie zostanie uznana na liście wierzytelności, to kredytobiorca nie będzie brał udziału w podziale funduszy uzyskanych z likwidacji majątku banku

Czy uwzględnienie przez syndyka wierzytelności kredytobiorcy na liście wierzytelności oznacza, że kredytobiorca otrzyma spłatę swojej wierzytelności?

- uwzględnienie wierzytelności kredytobiorcy na zatwierdzonej liście wierzytelności oznacza, że kredytobiorca będzie uczestniczył w postępowaniu upadłościowym i zostanie ujęty w planach podziału funduszy masy upadłości; otrzyma zaspokojenie, jeżeli w masie upadłości będzie wystarczająco dużo pieniędzy

- w postępowaniu upadłościowym kredytobiorca będzie mógł dochodzić z masy upadłości odsetek od swojej wierzytelności za okres do dnia ogłoszenia upadłości (art. 92 ust. 1 p.u.)

Jaki jest wpływ ogłoszenia upadłości banku na postępowanie cywilne zainicjowane przez kredytobiorcę?

W przypadku gdy postępowanie sądowe o zapłatę i (lub) ustalenie zostało wytoczone przed ogłoszeniem upadłości banku, wówczas sąd rozpoznający sprawę jest zobowiązany do zawieszenia postępowania i wezwania syndyka do udziału w sprawie (art. 174 §1 pkt 4 k.p.c.), gdyż zarówno sprawa o zapłatę, jak i postępowanie w przedmiocie ustalenia nieistnienia zobowiązania umownego niewątpliwie dotyczą masy upadłości; wynik takiego postępowania wpłynie bowiem na zarządzanie masą upadłości, na przebieg procesu likwidacji masy upadłości, a w końcu na stopień zaspokojenia wierzycieli.

Jaki jest wpływ ogłoszenia upadłości banku na postępowanie cywilne zainicjowane przez bank?

- postępowanie cywilne wszczęte przez bank przeciwko kredytobiorcy o zapłatę rat kredytu po ogłoszeniu upadłości banku może być kontynuowane jedynie z udziałem syndyka (art. 144 ust. 1 p.u.), gdyż roszczenie o zapłatę rat kredytu, jako należność po stronie banku, dotyczy masy upadłości

- postępowanie to zostanie zawieszone przez sąd, a następnie podjęte po ustaleniu osoby sprawującej funkcję syndyka

Czy syndyk może wytoczyć powództwo przeciwko kredytobiorcy po ogłoszeniu upadłości banku?

- syndyk, uznając umowę kredytu frankowego za nieważną, zobowiązany jest umieścić w spisie należności należność wobec kredytobiorcy z tytułu zwrotu udostępnionego kapitału

- działając w interesie wierzycieli, syndyk powinien ściągnąć należność (poprzez zainicjowanie lub kontynuowanie postępowania sądowego) lub sprzedać wierzytelność; w praktyce, ze względu na przysługujące wzajemne wierzytelności stron nieważnej umowy kredytu frankowego, syndyk będzie mógł złożyć oświadczenie o potrąceniu, względnie uznać skuteczność oświadczenia o potrąceniu złożonego przez kredytobiorcę w zgłoszeniu wierzytelności

Czy kredytobiorca może pozwać bank o zwrot nadpłaty po ogłoszeniu upadłości banku?

- kredytobiorca nie może pozwać banku o zwrot nadpłaty po ogłoszeniu upadłości (art. 263 p.u.)

- jeśli wierzyciel „nie zdążył” wszcząć przeciwko upadłemu bankowi postępowania sądowego o zapłatę z tytułu nadpłaty ponad udostępniony kapitał do czasu ogłoszenia jego upadłości, może wyłącznie żądać zapłaty swojej wierzytelności w trybie zgłoszenia jej syndykowi

Czy kredytobiorca może potrącić swój dług z tytułu zwrotu udostępnionego kapitału z wierzytelnością z tytułu nadpłaty nabytą od innego kredytobiorcy?

- po ogłoszeniu upadłości banku nie jest możliwe wykorzystanie nabytej od innych kredytobiorców wierzytelności do dokonania potrącenia; zgodnie bowiem z art. 94 ust. 1 p.u. potrącenie nie jest możliwe, jeżeli dłużnik upadłego nabył wierzytelność w drodze przelewu lub indosu po ogłoszeniu upadłości albo nabył ją w ciągu ostatniego roku przed dniem ogłoszenia upadłości, wiedząc o istnieniu podstawy do ogłoszenia upadłości. Co więcej, syndyk będzie mógł także podważyć oświadczenia o potrąceniu złożone przed dniem ogłoszeniem upadłości banku, jeśli tylko zdoła wykazać, że kredytobiorca był świadomy podstaw do ogłoszenia upadłości (por. uchwała SN (7) z 4 września 2013 r., III CZP 26/13, OSNC 2014, nr 6, poz. 55)

Jaki jest wpływ ogłoszenia upadłości na zabezpieczającą kredyt frankowy hipotekę?

- akcesoryjność hipoteki zabezpieczającej wierzytelności z umowy kredytowej wyklucza jej utrzymanie w razie przesądzenia o nieważności umowy; skoro nie istnieje zabezpieczona wierzytelność, to tym samym nie ma podstaw do utrzymania hipoteki

- jeśli syndyk dojdzie do przekonania o nieważności umowy kredytu i braku zobowiązana kredytobiorcy do zapłaty, powinien złożyć wniosek o wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej (art. 94 w zw. z art. 100 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece), ewentualnie przekazać kredytobiorcy sporządzone we właściwej formie oświadczenie o wyrażeniu zgody na wykreślenie hipoteki

Czy ogłoszenie upadłości banku ma wpływ na uzyskane przez kredytobiorcę sądowe zabezpieczenie swojego roszczenia poprzez wstrzymanie obowiązku dokonywania płatności bieżących rat kredytu?

- ogłoszenie upadłości w żaden sposób nie wpływa na uzyskane przez kredytobiorcę zabezpieczenie swojego roszczenia poprzez wstrzymanie obowiązku dokonywania płatności bieżących rat kredytu

- do zabezpieczenia wskazanego wyżej nie stosuje się regulacji art. 146 ust. 3 p.u., zgodnie z którym wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu lub zarządzenia zabezpieczenia na majątku upadłego po ogłoszeniu upadłości jest niedopuszczalne; przepis ten dotyczy bowiem zabezpieczenia, które podlega wykonaniu w drodze odpowiedniego stosowania przepisów egzekucyjnych i jest skierowane do majątku dłużnika (zabezpieczenie „na majątku”).

dr Patryk Filipiak, adwokat, kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny, Filipiak Babicz Legal sp.k.

Rafał Kowalczyk, adwokat, Filipiak Babicz Legal sp.k.

Od momentu ogłoszenia upadłości Getin Noble Bank kredytobiorcy posiadający kredyt frankowy zadają sobie pytanie, co powinni teraz zrobić? Z dniem 20 lipca 2023 r. ich sytuacja diametralnie się zmieniła, ponieważ nie mogą już występować na drogę sądową w związku z nieważnością umowy kredytu frankowego. W przekazach medialnych mnożą się pytania i wątpliwości prawne. Tymczasem rozważne zaplanowanie działań w toku postępowania upadłościowego banku może pomóc zminimalizować negatywne skutki upadłości.

Pozostało 96% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Kup teraz
Konsumenci
Jest nowy wyrok TSUE w polskiej sprawie. Upraszcza procesy frankowiczów
Materiał Promocyjny
Zwinny, wyrazisty i dynamiczny. SUV, który bryluje na europejskich salonach
Prawo karne
Marian Banaś składa doniesienie do prokuratury na Elżbietę Witek
Prawo dla Ciebie
Od dzisiaj możemy obniżyć rachunek za prąd. Trzeba spełnić jeden warunek
Prawo karne
Jest wyrok Sądu Najwyższego ws. symulacji zabójstwa abp. Jędraszewskiego
Materiał Promocyjny
THE FUTURE OF FINANCE
Praca, Emerytury i renty
Ogłoszono listę 10 najbogatszych emerytów w Polsce
Materiał Promocyjny
Nowe finansowanie dla transportu miejskiego w Polsce Wschodniej