Misja MFW pozytywnie oceniła stan polskiej gospodarki. Długa lista zagrożeń

Misja Międzynarodowego Funduszu Walutowego zakończyła doroczny przegląd polskiej gospodarki.

– Ożywienie gospodarcze Polski pozostaje silne, z jednym z najwyższych wzrostów w Europie, i inflacją mieszczącą się obecnie w przedziale odchyleń od celu banku centralnego. Wzrost napędzany jest solidnym wzrostem płac oraz akomodacyjną polityką fiskalną, podczas gdy inflacja osłabła dzięki odpowiednio restrykcyjnej polityce pieniężnej oraz sprzyjającym czynnikom zewnętrznym, w tym niższym cenom na rynkach światowych i silniejszemu kursowi walutowemu – czytamy w komunikacie z pobytu misji MFW w Polsce udostępnionym w poniedziałek po południu.

Groźny deficyt i dług

Jej uczestnicy widzą jednak szereg zagrożeń, które stoją przed naszą gospodarką. Przede wszystkim wskazują więc, że ożywienie gospodarcze następuje częściowo kosztem gwałtownego pogorszenia sytuacji fiskalnej: deficyt należy do najwyższych w Europie, a dług publiczny szybko rośnie. W 2025 r. deficyt fiskalny i dług publiczny mają osiągnąć odpowiednio 7 proc. i niemal 60 proc. PKB. Misja MFW zauważa, że Polska ma drugi co do wielkości deficyt fiskalny w Europie w tym roku, mimo silnej gospodarki i w zasadzie domkniętej luki popytowej.

- Pogłębienie deficytu od 2021 r. wynika wyłącznie ze wzrostu wydatków o 6,5 proc. PKB; dochody wzrosły w tym czasie o 1,2 proc. PKB. Wielkość wydatków odpowiada obecnie poziomom obserwowanym w krajach Europy Zachodniej – mimo różnic w strukturze – podczas gdy dochody pozostają bliższe tym w Europie Środkowo-Wschodniej. W rezultacie dług publiczny rośnie w ostatnich latach w tempie ok. 5 proc. PKB rocznie – czytamy w komunikacie.

Ja są perspektywy?

Zdaniem misji MFW krótkoterminowe perspektywy wzrostu są pozytywne. Wzrost ma osiągnąć 3,2 proc. w 2025 r. i przyspieszyć do 3,4 proc. w 2026 r. wraz ze wzrostem wykorzystania funduszy unijnych w ramach Krajowego Planu Odbudowy przed ich wygaśnięciem. Wzrost płac powinien stopniowo spowalniać w związku z oznakami schładzania rynku pracy, lecz pozostanie relatywnie wysoki dzięki silnym wzrostom produktywności. W konsekwencji wydatki gospodarstw domowych będą stopniowo spowalniać, ale nadal będą istotnym czynnikiem wspierającym wzrost. - Silna konsumpcja, opóźnione efekty aprecjacji realnego kursu walutowego oraz wydatkowanie funduszy unijnych zwiększą import, pogłębiając deficyt na rachunku bieżącym. Deficyt fiskalny najprawdopodobniej zmniejszy się tylko nieznacznie wobec politycznego impasu wokół działań konsolidacyjnych – ocenia misja.

Wskazuje przy tym narastające ryzyka fiskalne w średnim terminie, mimo relatywnie silnych perspektyw wzrostu. Wzrost spowolni więc do 2,5 proc. do 2030 r. w związku ze starzeniem się społeczeństwa i spowalniającym wzrostem produktywności, w miarę wzrostu dochodu per capita. Pozycja zewnętrzna Polski powinna stopniowo stabilizować się wokół niewielkiego deficytu na rachunku bieżącym (1,6 proc. PKB). W scenariuszu bazowym deficyty fiskalne pozostaną podwyższone, przy umiarkowanej skumulowanej konsolidacji fiskalnej rzędu 2 proc. PKB w średnim terminie, co spowoduje wzrost długu do 76 proc. PKB w 2030 r., z czego około 3 proc. PKB jest związane z udostępnianiem pożyczek KPO sektorowi prywatnemu. W rezultacie misja MFW ocenia obecnie ryzyko dla długu publicznego Polski jako średnie (wcześniej niskie).

Negatywny bilans ryzyk

– W warunkach silnej polaryzacji politycznej i wysokiej niepewności globalnej, bilans ryzyk jest negatywny – uważa misja MFW.

Jej zdaniem szczególnie istotne są cztery kwestie krajowe. Po pierwsze, inwestycje mogą okazać się niższe, jeśli władze nie zdołają w pełni wykorzystać pozostałych grantów KPO przed ich wygaśnięciem w 2026 r. Po drugie, przy dużych deficytach fiskalnych i ograniczonych działaniach konsolidacyjnych, nastroje rynkowe mogą się gwałtownie zmienić, podnosząc rentowności obligacji skarbowych. Po trzecie, presja inflacyjna może powrócić, jeśli wzrost zaskoczy pozytywnie, a luka popytowa okaże się mniejsza niż obecnie szacowana. Po czwarte wreszcie, znaczna aprecjacja realnego efektywnego kursu walutowego (20 proc. w latach 2023–24) może zaszkodzić konkurencyjności, obniżając wzrost i pogłębiając nierównowagę zewnętrzną. Kluczowe ryzyka zewnętrzne to pogorszenie bezpieczeństwa regionalnego oraz dalsze przeszkody dla globalnego handlu.

– Obok tych ryzyk, istnieją też szanse, a solidne fundamenty gospodarcze stanowią ważne bufory bezpieczeństwa – krzepi nieco nasze serca misja MFW. I wskazuje, że dodatkowy potencjał wzrostu może wynikać z wyższej imigracji, silniejszego efektu katalitycznego funduszy KPO oraz wzrostu produktywności dzięki cyfryzacji, AI i zielonej transformacji. Ryzyka łagodzi też: wysoki poziom rezerw walutowych, elastyczny kurs walutowy, zróżnicowana baza eksportowa i produkcyjna oraz zdrowa sytuacja finansowa przedsiębiorstw, gospodarstw domowych i sektora bankowego.

Zalecenia od MFW

– W perspektywie kolejnych lat wzrost gospodarczy powinien pozostać silny, lecz narastające ryzyka fiskalne oraz wyzwania strukturalne – takie jak starzenie się społeczeństwa, ograniczona innowacyjność i niski poziom inwestycji – mogą zagrozić dalszej konwergencji Polski do światowej czołówki – ocenia misja MFW. – Rozwiązanie tych problemów będzie wymagało zdecydowanych reform w warunkach spolaryzowanego środowiska politycznego – dodaje.