W ubie­głym ty­go­dniu kil­ka fun­du­szy pie­nięż­nych stra­ci­ło na ob­li­ga­cjach fir­my bu­dow­la­nej PBG, któ­ra zło­ży­ła wnio­sek o upa­dłość. Stra­ty z jednego dnia prze­kro­czy­ły na­wet 2 proc.

To już dru­gi ta­ki przy­pa­dek w tym ro­ku. Wcze­śniej na ob­li­ga­cjach spół­ki bu­dow­la­nej DSS po­nad 3 proc. stra­cił fun­dusz pie­nięż­ny Idea Pre­mium. Tym ra­zem kło­po­ty spół­ki PBG dotknęły du­żo więcej funduszy. Ob­li­ga­cje tej spół­ki zna­jdowały się w port­fe­lach 10 fun­du­szy pie­nięż­nych – po­da­ją Ana­li­zy On­li­ne.

Fun­du­sze pie­nięż­ne z za­ło­że­nia są bez­piecz­ne, ale inwestują one w różny sposób. W grupie tej znajdują się też takie, któ­re mają w portfelach du­żo ob­li­ga­cji kor­po­ra­cyj­nych o wy­so­kim opro­cen­to­wa­niu.

Wła­śnie te fun­du­sze ostat­nio by­ły naj­chęt­niej wy­bie­ra­ne przez klien­tów. Kie­dy in­dek­sy gieł­do­we moc­no spa­dły, nie­któ­re fun­du­sze pie­nięż­ne mo­gły po­chwa­lić się na­wet 6-proc. zy­ska­mi, prze­kra­cza­ją­cy­mi  śred­nie opro­cen­to­wa­nie lo­kat ban­ko­wych. By­ła to atrak­cyj­na pro­po­zy­cja. Jed­nak nie ma zy­sku bez ry­zy­ka.

Bu­dow­lan­ka w port­fe­lach

Naj­więk­sze stra­ty na ob­li­ga­cjach PBG poniosły fun­du­sze Unio­n I­nve­st­ment TFI. Wy­ce­na jed­nost­ki Uni­WI­BID ob­ni­ży­ła się o 2,7 proc., a Uni­Pie­nięż­ne­go – o 2,3 proc.

Fun­du­sze te przez wie­le lat  mia­ły bar­dzo do­bre wy­ni­ki. Po­za tym tak du­ża stra­ta wy­ni­ka rów­nież z ostroż­ne­go po­dej­ścia za­rzą­dza­ją­cych, któ­rzy od­pi­sa­li więk­szą kwo­tę niż wy­ni­ka­ło­by z za­po­wia­da­ne­go po­stę­po­wa­nia ukła­do­we­go (31 proc.). Je­śli stra­ta z tych pa­pie­rów osta­tecz­nie wy­nie­sie 31 proc., to jed­nost­ki fun­du­szu zy­ska­ją na war­to­ści, bo część od­pi­sa­nych już środ­ków wró­ci do fun­du­szu.

Jed­no­dnio­wy spa­dek od­no­to­wał rów­nież SKOK Go­tów­ko­wy (1 proc.).

Spa­dek war­to­ści jed­nost­ki wy­ni­ka nie tyl­ko z wiel­ko­ści za­an­ga­żo­wa­nia fun­du­szu w pa­pie­ry upa­da­ją­cej spół­ki, ale  tak­że z wiel­ko­ści od­pi­su. To za­rząd de­cy­du­je o wiel­ko­ści (przed da­tą wy­ku­pu) i spo­so­bie od­pi­su (moż­li­we jest roz­ło­że­nie na ra­ty). Dla­te­go nie moż­na wy­klu­czyć, że w nie­któ­rych przy­pad­kach ob­li­ga­cje PBG mo­gą zo­stać bar­dziej prze­sza­co­wa­ne.

We­dług sza­cun­ków Ana­liz On­li­ne (da­ne ze spra­woz­dań fi­nan­so­wych na ko­niec 2011 r.) ob­li­ga­cje spół­ek bu­dow­la­nych ma jesz­cze kil­ka fun­du­szy pie­nięż­nych. Oprócz Uni­WI­BID i Idea Pre­mium są to m. in.: Fun­dusz Kor­po­ra­cyj­ny SFIO oraz KBC Port­fel Pie­nięż­ny SFIO.

Bu­dow­lan­ka w port­fe­lach

Trze­ba rów­nież pa­mię­tać, że ry­zy­ko zwią­za­ne z emi­ten­tem uwi­dacz­nia się do­pie­ro wów­czas, kie­dy fir­ma ogło­si upa­dłość. Do­pó­ki do te­go nie doj­dzie, jed­nost­ki fun­du­szu z du­żym udzia­łem ob­li­ga­cji firm sta­bil­nie ro­sną.

Jest to efekt te­go, że pa­pie­ry kor­po­ra­cyj­ne są wy­ce­nia­ne nie­ryn­ko­wo, czy­li we­dług tzw. efek­tyw­nej sto­py zwro­tu.

W du­żym uprosz­cze­niu ozna­cza to, że co­dzien­nie do war­to­ści ak­ty­wów do­pi­sy­wa­na jest sta­ła kwo­ta z ty­tu­łu po­sia­da­nia tych ob­li­ga­cji. I tak się dzie­je aż do ich wy­ku­pu.

Lo­ka­ta na krót­ki ter­min

Zda­niem eks­per­tów, fun­du­sze pie­nięż­ne po­win­ny być wy­ko­rzy­sty­wa­ne tyl­ko do prze­cho­wy­wa­nia pie­nię­dzy przez krót­ki okres. Nie po­win­ny być trak­to­wa­ne ja­ko in­we­sty­cja  po­zwa­la­ją­ca na du­ży za­ro­bek.

Klien­ci, któ­rzy chcą zy­skać wię­cej niż na do­brych lo­ka­tach ban­ko­wych, a jed­no­cze­śnie nie ak­cep­tu­ją wy­so­kie­go ry­zy­ka, po­win­ni wy­bie­rać fun­du­sze ob­li­ga­cji. Le­piej na­da­ją się one do oszczę­dza­nia w dłuż­szym ter­mi­nie.

Jak wy­brać fun­dusz

- Przed wpła­ceniem pie­niędzy do fun­du­szu na­le­ży się za­po­znać z je­go po­li­ty­ką in­we­sty­cyj­ną opi­sa­ną w pro­spek­cie emi­syj­nym.

- War­to tak­że przej­rzeć ostat­nie pół­rocz­ne spra­woz­da­nie fi­nan­so­we i spraw­dzić, ja­ki jest udział pa­pie­rów kor­po­ra­cyj­nych o wy­so­kim opro­cen­to­wa­niu. Na stro­nach in­ter­ne­to­wych TFI za­miesz­czo­ne są kar­ty z naj­waż­niej­szy­mi in­for­ma­cja­mi i z re­gu­ły po­ka­za­na jest struk­tu­ra port­fe­la.

- Naj­le­piej wy­brać fun­dusz o sta­bil­nych wy­ni­kach, któ­rym przez dłuż­szy czas za­rzą­dza ta sa­ma oso­ba.

- Trze­ba być ostroż­nym w przy­pad­ku fun­du­szy pie­nięż­nych osią­ga­jących wy­ni­ki znacznie powyżej trzy­mie­sięcz­nego WIBID (obec­nie ok. 4,9 proc.).

Nie wszyst­kie są równie bez­piecz­ne

- Najmniej ryzykowne są fun­du­sze ryn­ku pie­nięż­ne­go. Zgod­nie z usta­wą mu­szą one in­we­sto­wać w pa­pie­ry dłuż­ne o naj­wyż­szym ra­tin­gu i śred­nim ter­mi­nie do wy­ku­pu nieprze­kra­cza­ją­cym 90 dni. Pa­pie­ry skar­bo­we po­win­ny sta­nowć co naj­mniej 40 proc. ich port­fe­la. Na ryn­ku są tyl­ko dwa ta­kie pro­duk­ty: SKOK Ryn­ku Pie­nięż­ne­go i PKO Ryn­ku Pie­nięż­ne­go.

- Fun­du­sze uży­wa­ją­ce po­dob­nych nazw (np. pie­nięż­ne czy go­tów­ko­we) mo­gą in­we­sto­wać bar­dziej ry­zy­kow­nie, np. w krót­ko­ter­mi­no­we pa­pie­ry kor­po­ra­cyj­ne czy ob­li­ga­cje za­gra­nicz­ne. Je­śli fir­ma, która wyemitowała takie papiery, wpad­nie w kło­po­ty fi­nan­so­we, prze­ło­ży się to nie­ko­rzyst­nie na wy­ni­ki fun­du­szu.

- W fun­du­szach pie­nięż­nych oraz go­tów­ko­wych śred­ni czas do wykupu papierów mo­że się zbli­żać do ro­ku, a nawet może być dłuższy. Poza tym obligacje nie mu­szą mieć ra­tin­gu in­we­sty­cyj­ne­go. Dla­te­go te­go ty­pu fun­du­sze cha­rak­te­ry­zu­ją się wyż­szą do­cho­do­wo­ścią, ale rów­nież wyż­szym ry­zy­kiem w po­rów­na­niu z fun­du­sza­mi ryn­ku pie­nięż­ne­go.

Grze­gorz Puł­ko­tyc­ki, ana­li­tyk Do­mu Ma­kler­skie­go BZ WBK

Ro­la fun­du­szy pie­nięż­nych w ostat­nich la­tach jest opacz­nie ro­zu­mia­na. Po­win­ny one słu­żyć do prze­cho­wy­wa­nia ka­pi­ta­łu na krót­ki okres, a są trak­to­wa­ne ja­ko źró­dło spek­ta­ku­lar­nych zy­sków. Zmien­na ko­niunk­tu­ra spra­wia, że klien­ci stro­nią od ry­zy­kow­nych inwestycji, a spo­so­bem na zwięk­sze­nie ak­ty­wów przez TFI jest ak­tyw­na sprze­daż fun­du­szy ob­li­ga­cji i pie­nięż­nych. W ciągu ostat­nich pięciu lat (czy­li nie­mal od szczy­tu po­przed­niej hos­sy) udział fun­du­szy dłuż­nych i pie­nięż­nych wzrósł z kil­ku­na­stu do po­nad 30 proc., choć od tam­te­go cza­su war­tość ak­ty­wów, któ­ry­mi za­rzą­dza­ją TFI, prak­tycz­nie się nie zmie­ni­ła (wy­no­si 127 mld zł). To wy­nik umo­rzeń jednostek fun­du­szy ak­cyj­nych i spad­ku cen ak­cji, a jednocześnie – du­żego na­pły­wu środków do fun­du­szy dłuż­nych i pie­nięż­nych. TFI przed­sta­wia­ły fun­du­sze pie­nięż­ne ja­ko do­cho­do­we roz­wią­za­nia na czas kry­zy­su, przy­no­szące wyż­sze zy­ski niż lo­ka­ty ban­ko­we. Jed­nak trze­ba pa­mię­tać, że atrak­cyj­ne sto­py zwro­tu za­rzą­dza­ją­cy mo­gą uzy­skać tyl­ko wów­czas kie­dy do­ku­pią do port­fe­la pa­pie­ry o wyż­szej ren­tow­no­ści (czę­sto 10 proc. i wię­cej). A ta­kie są emi­to­wa­ne przez firmy, któ­re ma­ją kło­pot z pozyskaniem fi­nan­so­wa­nia w ban­kach, po­nie­waż ich kon­dy­cja da­le­ka jest od do­sko­na­ło­ści. Ostat­nio ry­zy­ko to dało o sobie znać, kie­dy upa­dłość ogło­si­ły spół­ki z bran­ży bu­dow­la­nej, m.in. DSS, PBG. Fun­du­sze, któ­re w port­fe­lu mia­ły ob­li­ga­cje tych spółek, prze­sza­co­wa­ły ich war­tość, co po­skut­ko­wa­ło na­tych­mia­sto­wym spad­kiem war­to­ści jed­no­stek. Nie­któ­re fundusze stra­ci­ły bli­sko 3 proc. Jeśli chcemy unik­nąć zbyt ry­zy­kow­ne­go wy­bo­ru, powinniśmy przeczytać spra­woz­da­nie fi­nan­so­we­ fun­du­szu i spraw­dzić, czy w jego port­fe­lu prze­wa­ża­ją bez­piecz­ne pa­pie­ry skar­bo­we, czy bar­dziej ry­zy­kow­ne pa­pie­ry kor­po­ra­cyj­ne.