UINP powiadomił, że poszukiwania będą odbywały się w dniach 4-10 listopada. „Prowadzone będą poszukiwania szczątków mieszkańców wsi, którzy tragicznie zginęli w lutym 1945 r.” – przekazał instytut na Facebooku.
Polsko-ukraińska misja w Puźnikach. Kto i kiedy przeprowadzi prace?
Według komunikatu prace przeprowadzi ukraińska firma archeologiczna Wołyńskie Starożytności z udziałem polskich specjalistów z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie, a także przedstawicieli Fundacji Wolność i Demokracja oraz Instytutu Pamięci Narodowej RP.
UINP umieścił także w swoim komunikacie notę historyczną, w której napisał, że Puźniki to dawna wieś w obecnym obwodzie tarnopolskim, w której w okresie międzywojennym mieszkała zwarta społeczność polska.
„W lutym 1945 r. Puźniki stały się celem zbrojnego napadu. Według źródeł archiwalnych część mieszkańców wsi tragicznie zginęła, a sama wieś została spalona” – czytamy.
„W czerwcu 1945 r. mieszkańców Puźnik przesiedlono do Polski, do miejscowości Niemysłowice i Ratowice. W 1949 r. władze radzieckie zlikwidowały wieś. Teren dawnej wsi Puźniki pozostawał następnie niezamieszkany i stopniowo zarastał lasem” – poinformował UINP.
Czytaj więcej
Poszukiwania zbiorowej mogiły Polaków zamordowanych w Puźnikach w 1945 roku nie przyniosły dotąd rezultatu. Ekipy badawcze zdecydowały o przedłużen...
Poszukiwania mogiły. Co ustalono na wcześniejszych etapach badań?
Poprzedni etap poszukiwań w Puźnikach przeprowadzono we wrześniu. Ekipy nie znalazły wówczas zbiorowej mogiły. Do przebadania był wtedy teren o powierzchni około 1 hektara. Oczekuje się, że odnalezione zostaną miejsca pochówku około 40 osób.
Na starym polskim cmentarzu w Puźnikach, podczas prac przeprowadzonych wiosną ubiegłego roku, odnaleziono szczątki co najmniej 42 osób. Szczątki te zostały pochowane w Puźnikach 6 września 2025 r.
Rzecznik prasowy Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego Piotr Jędrzejowski potwierdził w rozmowie z PAP, że prace rozpoczynają się w środę. – Potrwają one do 10 listopada – dodał. Wyjaśnił także, że jest to kontynuacja prac poszukiwania drugiej mogiły w Puźnikach. – Jest to trzecie poszukiwanie. Pierwszą mogiłę ekshumowaliśmy w ubiegłym roku, drugiej szukamy – powiedział.
Przekazał również, że na miejscu są eksperci z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie oraz przedstawiciele Fundacji Wolność i Demokracja. – Całość prac jest finansowana ze środków MKiDN. My również jesteśmy na miejscu z prof. Andrzejem Ossowskim i Fundacją Wolność i Demokracja – powiedział Jędrzejowski.
Czytaj więcej
Naukowcy odnaleźli masowy grób ofiar zbrodni ukraińskich nacjonalistów.
We wsi Puźniki wymordowano dziesiątki Polaków
Puźniki to dawna wieś w obecnym obwodzie tarnopolskim Ukrainy. W nocy z 12 na 13 lutego 1945 r. ukraińscy nacjonaliści wymordowali tam – według różnych źródeł – od 50 do 120 Polaków. Głównym sprawcą tej zbrodni był Petro Chamczuk, który stał na czele sotni UPA Szare Wilki (Siri Wowky). 13 lutego o godz. 3 złożony z dwóch sotni kureń (odpowiednik polskiego batalionu) Chamczuka zaatakował mieszkańców Puźnik. Przebywało tam ledwie kilkanaście osób zdolnych do obrony.
Według polskich historyków w lipcu 1943 r. oddziały UPA przeprowadziły skoordynowane ataki na około 150 zamieszkanych przez Polaków miejscowości na Wołyniu. Łącznie od lutego 1943 r. do wiosny 1945 r. na Wołyniu i w Galicji Wschodniej zginęło, zdaniem badaczy, ponad 100 tys. Polaków. Za sprawców uznawani są członkowie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów frakcji Stepana Bandery oraz podporządkowanej jej UPA.
Czytaj więcej
Minister kultury Marta Cienkowska, informując o zakończeniu kolejnego etapu poszukiwań ciał Polaków, zamordowanych w 1945 r. przez UPA w miejscowoś...
Spór o ekshumacje i odblokowanie moratorium
Polska uznaje zbrodnie popełnione na ludności polskiej za ludobójstwo, natomiast wielu ukraińskich historyków i polityków interpretuje je jako element szerszego konfliktu polsko-ukraińskiego, za który odpowiedzialność ponosiły obie strony. Jednocześnie w ukraińskiej pamięci historycznej OUN i UPA są często postrzegane jako symbole walki o niepodległość oraz powojennego oporu przeciw Związkowi Sowieckiemu.
Od wiosny 2017 r. trwał spór wokół zakazu poszukiwań i ekshumacji szczątków polskich ofiar wojen i konfliktów na terytorium Ukrainy, wprowadzonego przez Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej (UINP). Zakaz został wydany po zdemontowaniu pomnika UPA w Hruszowicach w województwie podkarpackim w kwietniu 2017 r. Decyzja o zniesieniu moratorium na poszukiwania i ekshumacje szczątków polskich ofiar zbrodni wołyńskiej została ogłoszona pod koniec listopada 2024 r. na wspólnej konferencji prasowej szefów dyplomacji Polski i Ukrainy, Radosława Sikorskiego i Andrija Sybihy.
Czytaj więcej
- Pochówek ofiar mordu w Puźnikach to przywrócenie godności tym, którym ją odebrano w najbardziej nieludzki sposób - mówiła ministra kultury Marta...
Nie tylko Puźniki. Gdzie jeszcze trwają prace poszukiwawcze i ekshumacyjne?
8 sierpnia Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej (UINP) poinformował, że wydane zostały zgody na ekshumacje szczątków polskich ofiar w Hucie Pieniackiej w obwodzie lwowskim oraz na poszukiwania i ekshumacje w Ugłach na Wołyniu. W Hucie Pieniackiej szczątki ludzkie zlokalizowano w 25 miejscach na obszarze ponad 200 m kw.
W wyniku prac ekshumacyjnych, prowadzonych od 13 lipca do 7 sierpnia na terenie dawnych wsi Ostrówki i Wola Ostrowiecka na Wołyniu, odnaleziono szczątki 55 osób, w tym 26 dzieci, oraz ponad 300 przedmiotów osobistych. Zostały one uroczyście pochowane 30 sierpnia w kwaterze ofiar UPA na cmentarzu w Ostrówkach.
25 sierpnia rozpoczęły się prace ekshumacyjne na dawnym cmentarzu na Hołosku we Lwowie, gdzie pochowani są żołnierze Wojska Polskiego, polegli w obronie Lwowa we wrześniu 1939 r. Odnaleziono tam szczątki 115 osób. Obecnie trwają rozmowy o ich ponownym pochówku w Mościskach w obwodzie lwowskim.
W sierpniu 2025 r. przeprowadzono ekshumacje szczątków żołnierzy Wojska Polskiego, poległych we wrześniu 1939 r. w obronie Lwowa. Byli oni pochowani we Lwowie-Zboiskach. Ponowny pogrzeb prochów 34 odnalezionych żołnierzy odbył się w listopadzie 2025 r. na miejscowym cmentarzu rzymskokatolickim w Mościskach, gdzie znajduje się polska kwatera wojenna.
