Czy konsumenci zaczęli zwiększać zakupy?

Popyt jest stabilny, ale trudno dziś mówić o wyraźnym odbiciu. Konsumenci nadal bardzo uważnie porównują ceny i planują zakupy, dlatego rynek dóbr szybkozbywalnych pozostaje pod presją. Ostrożność nie oznacza jednak rezygnacji z jakości. Polacy kupują bardziej selektywnie – ograniczają zakupy impulsowe, a chętniej przeznaczają budżet na produkty, które dają im konkretną korzyść: wartość odżywczą, prosty skład czy pewność pochodzenia. Wyraźnie widać to w rosnącym zainteresowaniu białkiem w codziennej diecie. Jego naturalnym i łatwo dostępnym źródłem są m.in. jogurty – od początku roku do końca września na rynku polskim segment jogurtów pitnych wzrósł o 17 proc., taki sam 17-proc. wzrost odnotował segment jogurtów łyżeczkowych naturalnych. To wyraźny sygnał dla całej branży: o wzroście nie zadecyduje skala promocji, lecz zdolność do zaoferowania realnej wartości w rozsądnej cenie.

Czytaj więcej

Tak zmieniły się nasze stoły. Więcej mięsa i jajek, mniej alkoholu

Co z cenami energii? Na ile to powód podnoszenia cen, branża jest energochłonna.

Ceny energii są dziś jednym z istotnych czynników wpływających na efektywność operacyjną w branży spożywczej i obok wpływu czynników makroekonomicznych i legislacyjnych, mają znaczący wpływ na koszty działalności firm. Szczególnie ostatnie lata pokazały, jak zmienny potrafi być rynek energii: transformacja energetyczna, rosnące koszty emisji czy kryzys energetyczny lat 2021–2022 sprawiły, że stabilność i przewidywalność dostaw i kosztów energii stały się wartością strategiczną.

Rozumiejąc te uwarunkowania, już 10 lat temu podjęliśmy strategiczną decyzję o zmianie modelu energetycznego, z którego korzystamy. Dziś wszystkie siedem zakładów produkcyjnych, które grupa spółek Danone prowadzi w Polsce, w 100 proc. korzysta z energii elektrycznej pochodzącej ze źródeł odnawialnych. Od 2021 roku działamy w modelu hybrydowym: część energii pochodzi bezpośrednio z farmy wiatrowej w Jóźwinie, z którą zawarliśmy umowę PPA, a pozostałą część pokrywamy certyfikatami gwarancji pochodzenia z OZE.

Tego rodzaju decyzje są konsekwentną realizacją naszej długofalowej strategii zrównoważonego rozwoju. Pokazują, że ekologia i ekonomia nie muszą się wykluczać – przeciwnie, mogą iść w parze i wzajemnie się wzmacniać, budując zarówno odporność biznesu na zmiany zewnętrzne, jak i jego efektywność operacyjną w długim terminie.

Nabiał jednak znów mocniej drożeje. Czy to efekt także cen surowca?

Na ceny produktów mlecznych składa się wiele elementów – od uwarunkowań makroekonomicznych, przez koszty operacyjne, po cenę surowca, którego kluczową część stanowi mleko. Polska pozostaje jednym z największych producentów mleka w UE i odgrywa coraz ważniejszą rolę w europejskim łańcuchu dostaw produktów mlecznych. Dla nas jest to szczególnie istotne, ponieważ 100 proc. mleka przetwarzanego w fabryce Danone w Bieruniu pochodzi z polskich gospodarstw mlecznych. Produkty, jakie wytwarzamy w Polsce, trafiają nie tylko do polskich konsumentów, ale są również eksportowane do 20 krajów Europy.

Dlatego patrzymy szerzej niż tylko na bieżącą sytuację cenową. Wspólnie z naszymi dostawcami mleka rozwijamy praktyki rolnictwa regeneratywnego, które pomagają poprawiać zdrowie gleby, efektywniej wykorzystywać zasoby i ograniczać wrażliwość gospodarstw na zmienność kosztów paliw, nawozów czy innych środków produkcji. To podejście pozwala łączyć cele środowiskowe z ekonomicznymi, a jednocześnie wpisuje się w budowanie odporności polskiego sektora mleczarskiego.

Jak Danone ocenia obowiązki związane z rozszerzoną odpowiedzialnością producenta i plany ich zwiększania? Jakie to koszty dla firmy?

Bardzo znaczące, ale odpowiedzialność za opakowania traktujemy jako naturalną część prowadzenia biznesu w sposób zrównoważony. Dlatego reformę systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta uważam za potrzebną – obecny model nie przynosi oczekiwanych efektów ani dla środowiska, ani dla gospodarki.

Potrzebujemy jednak reformy rozsądnej i skutecznej – takiej, która uwzględni jej skutki dla wszystkich uczestników systemu: producentów, samorządów, branży recyklingowej i konsumentów. Producenci, którzy ten system finansują, powinni mieć realny wpływ na sposób jego realizacji i efektywność. Tylko wtedy ROP stanie się skutecznym narzędziem gospodarki o obiegu zamkniętym, zapewniającym realne efekty środowiskowe adekwatne do ponoszonych kosztów.

Obowiązki wskazane w procedowanym projekcie ustawy oznaczają istotny wzrost kosztów dla całej branży, w tym dla nas. Jesteśmy gotowi wziąć na siebie większą odpowiedzialność, oczekujemy jednak, że przełoży się ona na mierzalny efekt: więcej opakowań poddanych recyklingowi i system, który sprawnie działa w długim terminie.

Czy prawo w Polsce jest tworzone z myślą o biznesie czy wbrew niemu?

Na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Skutki poszczególnych regulacji są poddawane analizie, ale dużą wartość przyniosłoby spojrzenie szersze – ocena ich skumulowanego wpływu na funkcjonowanie całych branż. Dobrym przykładem jest sektor wody i napojów, który w krótkim czasie wdraża kilka regulacji środowiskowych jednocześnie. Łączna ocena takich zmian pozwala lepiej rozłożyć je w czasie, ograniczyć koszty wdrożenia i zwiększyć ich skuteczność, a firmom – z większą pewnością planować inwestycje.

Czytaj więcej

Nowe opłaty zmniejszyły liczbę paczek z Chin. Ale ich wartość nadal rośnie

W tym samym duchu warto patrzeć na upraszczanie przepisów, w którym tkwi duży potencjał – potwierdzają to liczne działania deregulacyjne podejmowane zarówno na poziomie europejskim, jak i krajowym. To dobry kierunek. Każda zmiana prawna, która tworzy sprzyjające warunki dla rozwoju biznesu, jest inwestycją w rozwój gospodarczy kraju – sprzyja tworzeniu miejsc pracy, napływowi kapitału i wzmacnia konkurencyjność polskiej gospodarki. Dla Danone, które prowadzi w Polsce siedem zakładów produkcyjnych, zatrudnia przeszło 3,5 tys. osób i konsekwentnie rozwija tu swoją działalność, przewidywalne otoczenie regulacyjne jest jednym z fundamentów dalszego wzrostu.

Czy obawiacie się w perspektywie rozszerzenia systemu kaucyjnego także przynajmniej na część opakowań po nabiale?

Decyzja ustawodawcy o wyłączeniu opakowań po produktach mlecznych z systemu kaucyjnego była oparta na przesłankach merytorycznych. Produkty mleczne to żywność wymagająca chłodzenia, której pozostałości szybko ulegają rozkładowi. Ich zbiórka w systemie kaucyjnym oznaczałaby ryzyko sanitarne, a resztki żywności mogłyby zanieczyszczać surowiec PET pochodzący m.in. z butelek po wodzie – obniżając jakość recyklatu i podnosząc koszty całego procesu.

Przyjęte rozwiązanie wpisuje się w praktykę większości europejskich systemów kaucyjnych. Opakowania po produktach mlecznych są objęte selektywną zbiórką, a reformowany system rozszerzonej odpowiedzialności producenta daje szansę na dalsze zwiększanie poziomu ich recyklingu.

Jak rynek roślinnych alternatyw się kształtuje? Czy to faktycznie może wypierać tradycyjny nabiał z półek czy rozwijać się będzie obok?

To nie jest rynek, na którym jedna kategoria wypiera drugą. Zarówno produkty mleczne, jak i ich roślinne alternatywy rozwijają się równolegle. W ciągu pierwszych dziewięciu miesięcy tego roku sprzedaż świeżych produktów mlecznych wzrosła w ujęciu wartościowym o 8 proc., a kategoria roślinnych alternatyw – o 5 proc., przy czym sam segment napojów roślinnych rósł w tempie 9 proc. Obie kategorie coraz częściej trafiają do koszyka zakupowego tego samego konsumenta. Współczesny konsument nie dokonuje wyboru „albo–albo”, lecz dopasowuje produkty do okazji, potrzeb i stylu życia. Dlatego nasze portfolio obejmuje obie kategorie – odpowiadając na różnorodne oczekiwania konsumentów i rosnące zainteresowanie zbilansowaną, zróżnicowaną dietą.

Co dla pana oznacza zmiana stanowiska i zostanie prezesem w całym regionie? Jakie znaczenie ma to dla całej działalności firmy w Polsce?

Dla mnie osobiście to wyraz zaufania do kompetencji budowanych w Polsce przez lata. Z Danone jestem związany od blisko dwudziestu lat i w tym czasie obserwowałem, jak polskie zespoły stają się ważnym filarem europejskiej organizacji. Powierzenie Polsce znaczącej roli w strukturze obejmującej siedem rynków regionu – od Bałtyku po Morze Czarne – potwierdza, że doświadczenie zdobywane na polskim rynku ma dziś duże znaczenie.

Dla działalności w Polsce ta zmiana oznacza wzmocnienie, a nie rozproszenie. To tutaj pracuje blisko 3,6 tys. z ponad 5 tys. osób tworzących nową strukturę, tu działa siedem zakładów produkcyjnych oraz centra kompetencyjne wspierające rynki europejskie, w tym Europejskie Centrum Planistyczne w Katowicach. Wspólna organizacja pozwoli sprawniej przenosić sprawdzone rozwiązania między krajami, szybciej wdrażać innowacje i otwiera przed pracownikami projekty o międzynarodowej skali. Fundamentem pozostaje przy tym bliskość lokalnych konsumentów, klientów i partnerów.

Rynki regionu mierzą się z podobnymi wyzwaniami – od presji kosztowej, przez zmieniające się oczekiwania konsumentów, po transformację w kierunku bardziej zrównoważonych sposobów działania. Skala naszej działalności daje większą odporność na zmiany w otoczeniu zewnętrznym i siłę, by konsekwentnie inwestować w długoterminowy rozwój. Tak rozumiem swoją rolę: budować biznes, który rośnie, a jednocześnie tworzy wartość dla ludzi, gospodarki i środowiska.

Paweł Piątek

Objął stanowisko prezesa grupy spółek Danone w Europie Środkowo-Wschodniej i odpowiedzialność za działalność spółek w 7 krajach. Łącznie tworzy ją 15 podmiotów prawnych, 9 zakładów produkcyjnych oraz 3 europejskie i globalne centra kompetencyjne. Ze spółkami Danone związany jest od ponad 20 lat. Karierę w organizacji rozpoczął jako dyrektor marketingu Nutricia Polska. W kolejnych latach pełnił funkcje zarządcze na rynkach Europy Środkowej i Wschodniej, odpowiadając za rozwój biznesu oraz realizację strategicznych kierunków wzrostu firmy. W latach 2021–2026 zajmował stanowisko dyrektora generalnego grupy spółek Danone w Polsce. Posiada ponad 30-letnie doświadczenie w sektorze FMCG.