Od gorączki zakupowej związanej z zakupem taniego taboru współfinansowanego przez Unię Europejską minęło często kilkanaście lat. Nadszedł czas generalnych remontów kupionych wtedy pojazdów. Urzędy marszałkowskie, które bezpośrednio lub za pośrednictwem własnych spółek przewozowych masowo kupowały pociągi, teraz zaczynają mieć problem.
Chodzi o naprawy główne, znane w branży jako P5, wykonywane zwykle po około 13–15 latach eksploatacji. W przypadku elektrycznych zespołów trakcyjnych (EZT), czyli najpopularniejszych pociągów kupowanych w ostatnich latach, taka naprawa kosztuje co najmniej 20–25 mln zł za jeden pojazd. Do końca dekady na pełny serwis trafić może nawet sto pociągów. Koszty tych napraw, które spadną na samorządy, „Rzeczpospolita” szacuje na 2–2,5 mld zł.
Czytaj więcej
Najpierw powstanie szybka kolej w stronę Wrocławia, a dopiero później tunel KDP pod Warszawą. Piotr Malepszak, pełnomocnik ds. CPK, w rozmowie z „R...
Mazowsze, Śląsk, Wielkopolska. Rusza fala kosztownych remontów
– Istotny wzrost ilościowy dostaw (nowych pociągów – red.) nastąpił w latach 2013–2015. Plany utrzymania dostarczanych wówczas pojazdów najprawdopodobniej przewidywały konieczność wykonania przeglądów piątego poziomu utrzymania w połowie ich cyklu życia, tj. w okresie 12–15 lat od daty ich dostawy. Należy spodziewać się wyraźnego wzrostu liczby pojazdów, które będą wymagać przedmiotowych przeglądów. W naszej opinii nie będzie to jednak największa liczba pojazdów podlegających takim przeglądom. W późniejszych latach będzie ich jeszcze więcej – zauważa Łukasz Mikołajczyk z firmy Newag SA, która odpowiada za produkcję serii Impuls, a teraz startuje też w przetargach na modernizację pojazdów.
Sporego wzrostu liczby przetargów na generalne remonty spodziewa się Pesa. Wynika to – jak czytamy w odpowiedzi na nasze pytania – z zakończenia pierwszego cyklu eksploatacji pojazdów dostarczonych przewoźnikom i samorządom od 2010 r. Dotyczy to głównie pojazdów z rodzin Elf i Dart.
– Naprawy poziomu P5 to najbardziej zaawansowane czynności utrzymaniowe, obejmujące demontaż, weryfikację, naprawę lub wymianę kluczowych podzespołów pojazdu. Z tego względu ich czas trwania jest znacznie dłuższy niż w przypadku przeglądów niższych poziomów, a cały proces wymaga wcześniejszego zabezpieczenia łańcucha dostaw – czas oczekiwania na niektóre specjalistyczne podzespoły wynosi dziś od kilku do nawet 12 miesięcy od momentu złożenia zamówienia – mówi nam Maciej Ruszkiewicz, członek zarządu Pesy Mińsk Mazowiecki, gdzie trafia część pojazdów.
Spodziewa się, że w zbliżonym czasie wyłączonych z eksploatacji może zostać wiele pojazdów zakupionych podczas tamtej fali zakupowej.
Remontowa kumulacja. Pociągi mogą utknąć w kolejce do warsztatów
Kumulacja remontów wpływa na wzrost cen, ale także na dostępność usług. Firmy startujące w przetargach na naprawy P5 zapewniają, że są przygotowane na „tłok”. Zwracają jednak uwagę, że konieczne będzie ogłaszanie przetargów z odpowiednim wyprzedzeniem, by uniknąć sytuacji, gdy pociąg trafia do warsztatu, ale ze względu na dużą liczbę jednoczesnych napraw czeka w kolejce.
W latach 2012–2014 samo województwo wielkopolskie zakupiło 22 nowe pociągi elektryczne, które przekazało swojemu przewoźnikowi – Kolejom Wielkopolskim. Jak ustaliliśmy, zbliżają się one do momentu, w którym trzeba będzie wykonać naprawę główną. Pierwsze pojazdy zostaną wysłane na nią w przyszłym roku. Zapłaci za to samorząd.
„Kwoty na realizację całego zamówienia liczone są w setkach milionów złotych, dlatego stanowią istotne obciążenie dla budżetu województwa. Środki na ten cel zabezpieczone zostały w Wieloletniej Prognozie Finansowej Województwa Wielkopolskiego na 2026 r. i lata następne” – czytamy w odpowiedzi Urzędu Marszałkowskiego.
Na Mazowszu zdecydowano, że za naprawy odpowiadać będzie spółka Koleje Mazowieckie (KM). „Koszty związane z naprawami taboru są wliczane do rekompensaty przekazywanej spółce Koleje Mazowieckie w ramach ww. umowy (kontraktu PSC na dofinansowanie przejazdów – red.)” – przekazali nam urzędnicy.
Czytaj więcej
Spółka przechodzi największą w historii modernizację taboru i prowadzi rekordowe inwestycje. Do końca 2027 r. park przewoźnika ma powiększyć się o...
KM wyremontowała już pierwszych dziesięć pojazdów (za 101 mln zł), a w maju podpisała kontrakt na remont kolejnych szesnastu za 311 mln zł. Na ten cel udało się pozyskać środki z KPO, ale w kolejnych latach tak łatwo już nie będzie. Spółka posiada w parku taborowym około 330 pojazdów, głównie kupionych po 2010 r., co oznacza, że stopniowo będą musiały trafiać do warsztatów. Część z nich pojedzie do Sochaczewa, gdzie w 2029 r. ma zostać uruchomione nowe zaplecze. W tym przypadku spółka stwierdziła, że bardziej opłaca jej się przeprowadzać generalne remonty samodzielnie.
Koleje Śląskie w latach 2027–2030 wyremontują 20 pociągów. Spółka szuka właśnie inżyniera kontraktu, który będzie nadzorował cały proces, podzielony na trzy odrębne kontrakty. Remonty planują także pozostali należący do samorządów przewoźnicy, m.in. Koleje Małopolskie, a także właściciele taboru, tj. Świętokrzyskie czy Podkarpackie.
Czy państwo dopłaci? Samorządy mogą potrzebować pomocy
– Mam poczucie, że ten element będzie mocno chwiał budżetami marszałków w następnych latach. Korzyść w postaci niższej amortyzacji kosztów taboru w związku ze środkami z UE będzie znikać. Województwa będą musiały poradzić sobie z lawinowym wzrostem kosztów utrzymania. Będą poszukiwać środków na pokrycie tych kosztów – wskazuje w rozmowie z „Rzeczpospolitą” Andrzej Pawłowski, prezes Polregio.
Spodziewa się też, że w niektórych województwach obciążenia będą tak duże, że samorządy poproszą o pomoc państwo. Pawłowski wskazuje, że rozwiązaniem mógłby być państwowy pool taborowy albo ogólnokrajowy system utrzymania taboru, stanowiący przeciwwagę dla prywatnego biznesu.
Czytaj więcej
Czternaście nowych składów zasiliło tabor Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej. Na zakupach, współfinansowanych z funduszy unijnych, są też inni regionaln...
– Pamiętajmy również o tym, że dużo wyższych nakładów będzie wymagało utrzymanie nowoczesnej infrastruktury PLK SA, KDP, taboru PKP Intercity oraz pooli taborowych KDP i CPK. To spowoduje, że kolej w kolejnych latach na utrzymanie będzie potrzebowała ogromnych pieniędzy i trzeba szukać sposobów efektywnego wykorzystania zasobów, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której będziemy odstawiać tabor, bo nie będzie nas stać na jego naprawę i w konsekwencji będziemy musieli ciąć ofertę i połączenia z takim trudem dziś uruchamiane – dodaje prezes Polregio.