Europejski Bank Inwestycyjny jest bankiem, działa w UE, ale nie jesteście państwo klasycznym bankiem dla klienta indywidualnego, ani też bankiem centralnym, jak NBP. Jaką rolę państwo pełnicie?

Grupa Europejskiego Banku Inwestycyjnego to przede wszystkim bank Unii Europejskiej i naszymi właścicielami są państwa członkowskie, w tym Polska. Różnimy się od klasycznych banków komercyjnych tym, że jesteśmy bankiem misyjnym, wspieramy realizację priorytetów Unii Europejskiej związanych z rozwojem gospodarczym Europy. A podstawową finansową różnicą jest to, że nie finansujemy się poprzez depozyty, ale z emisji obligacji na rynkach międzynarodowych. Mamy najwyższy możliwy rating, potrójne A, dzięki temu mamy tani dostęp do długoterminowego kapitału. Staramy się te korzyści z naszego dostępu do rynku kapitałowego przekazać naszym klientom, czyli instytucjom sektora publicznego na poziomie krajów, samorządowym, ale też sektorowi prywatnemu, czyli biznesowi.

A jak chcecie państwo tę misję wspierania rozwoju gospodarczego realizować w Polsce? Jakie są plany EBI w Polsce?

Przyglądamy się największym projektom infrastrukturalnym, które będą realizowane w Polsce w najbliższych latach, w tym projektowi Port Polska, w kontekście finansowania zarówno komponentu lotniskowego, jak i komponentu kolejowego. Trwają rozmowy EBI ze spółką odpowiedzialną za realizację Portu Polska, powoli zaczynamy dokonywać ewaluacji tego projektu. Przed każdą naszą decyzją kredytową musimy dokonać właśnie ewaluacji finansowej, ekonomicznej i środowiskowej każdego projektu i przedstawić nasze wnioski organom statutowym banku, które podejmują decyzję, czy dany projekt inwestycyjny jest zatwierdzany.

W zeszłym roku grupa EBI pożyczyła w Polsce 8 mld euro, łącznie w całej Europie i na świecie wsparcie grupy EBI wyniosło 100 mld euro. W Polsce w 2025 roku wsparliśmy m.in. trzy morskie farmy wiatrowe kwotą 2 miliardów euro, a już w tym roku grupa Tauron dostała pożyczkę na lądową farmę wiatrową Miejska Górka. Wspieramy sektor samorządowy, miasta, spółki samorządowe i firmy, a także rozwój infrastruktury transportowej w Polsce: dróg, kolei, portów morskich.

Czytaj więcej

Pełnomocnik rządu ds. CPK: Najpierw kolej do Wrocławia, potem tunel pod Warszawą

Kiedy można się spodziewać ewentualnych decyzji w sprawie Portu Polska?

Myślę, że już w przyszłym roku będziemy mogli ogłosić decyzję dotyczącą części lotniskowej. Oczywiście pod warunkiem, że strona polska będzie chciała korzystać z naszego wsparcia, ale my jesteśmy zainteresowani i wydaje mi się, że nadchodzący rok będzie dobrym momentem, żeby przynajmniej ogłosić decyzję kredytową. A czy realizacja poszczególnych komponentów pozwoli na podpisanie umowy kredytowej już w przyszłym roku, to jeszcze się okaże.

Jednym z najambitniejszych projektów w Polsce jest elektrownia atomowa. Czy myślicie o finansowaniu również polskiego atomu?

Rozmawiamy ze spółką odpowiedzialną za realizację tego projektu i też się temu przyglądamy. To jest kolejny duży projekt infrastrukturalny, którym jesteśmy zainteresowani.

Czytaj więcej:

Raporty ekonomiczne „Żłobek dla jednorożców” ma zatrzymać start-upy w Europie. Polskie firmy na celowniku

Pro

W przyszłym tygodniu do Polski ma przyjechać wiceprezes EBI Marko Primorac. Czy może pan zdradzić cel jego wizyty?

Mogę powiedzieć, że podpiszemy znaczące umowy kredytowe z naszymi stałymi partnerami w Polsce.

W ciągu ostatnich kilku lat świat bardzo się zmienił, wojna w Ukrainie trwa, a dzięki prezydenturze Donalda Trumpa w USA Europa musiała szybko zmienić swoje nakłady na rozwój obronności. EBI wcześniej nie chciał brać udziału w takich inwestycjach, czy teraz zmieniło się podejście banku do obronności?

Faktycznie jeszcze kilka lat temu raczej omijaliśmy sektor obronny i kierowaliśmy się zasadą dual-use, każdy projekt, który chcieliśmy finansować, musiał mieć zastosowanie cywilne, by co najmniej 50 proc. przyszłych przychodów z danego projektu pochodziło z zastosowań cywilnych. Natomiast wydarzenia polityczne za wschodnią granicą Polski spowodowały, że bank stał się o wiele bardziej otwarty na finansowanie sektora obronnego i, po pierwsze, rozszerzyliśmy definicję dual-use. Po drugie, od wiosny ubiegłego roku możemy finansować również technologie i infrastrukturę ściśle militarne. Czerwoną linią pozostaje jednak broń. EBI nie może bezpośrednio finansować broni i amunicji. Poza tym wszystkie pozostałe inwestycje w sektorze obronnym są już dla nas kwalifikowalne, a nasza akcja kredytowa w sektorze obronnym znacząco wzrosła.

Czytaj więcej

Robert de Groot, wiceprezes Europejskiego Banku Inwestycyjnego: Nabój to nie inwestycja

Podczas Forum Ekonomicznego EBI w Luksemburgu wiceprezes banku Robert de Groot udzielił „Rzeczpospolitej” wywiadu, w którym powiedział, że nabój to nie jest inwestycja.

Zgadza się. Potrzeby w sektorze obronnym są gigantyczne, ale te potrzeby obejmują nie tylko broń i amunicję, bo sektor obronny to też finansowanie spółek dronowych, całej mobilności militarnej, infrastruktury telekomunikacyjnej, np. satelitów. Mimo że te inwestycje nie dotyczą uzbrojenia, to są konieczne, by wzmocnić obronność całej Unii Europejskiej, nie tylko polskiej. Polska była w zeszłym roku wiodącym beneficjentem naszego finansowania w sektorze obronnym. I to wsparcie w Polsce kontynuujemy.

Na rynku inwestycji Venture Debt odpowiadacie za 30 proc. wartości rynku. W tym roku w Polsce ruszył fundusz finansujący startupy Future Tech Poland. Na jakim etapie jest teraz ten projekt?

Jesteśmy bardzo zadowoleni, że bierzemy udział w polskiej inicjatywie Innovate Poland i Europejski Fundusz Inwestycyjny z grupy EBI przeznaczył na inicjatywę Future Tech Poland pół miliarda złotych. FTP to fundusz funduszy, który wspiera poszczególne fundusze inwestycyjne zajmujące się finansowaniem startupów. Wsparcie otrzymały już cztery fundusze inwestycyjne, jeszcze w tym roku najprawdopodobniej będą podpisane dwie kolejne umowy z dwoma funduszami inwestycyjnymi, a do końca roku przyszłego cała ta pula pieniędzy, czyli pół miliarda od Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego i miliard od Banku Gospodarstwa Krajowego, zostaną wydane. Uważam, że ta inicjatywa to był strzał w dziesiątkę, na te pieniądze jest spory popyt. Szukamy tu firm na wcześniejszym etapie rozwoju, innowacyjnych, które mają szansę stać się dużymi spółkami, a być może nawet dzięki temu wsparciu powstaną jednorożce, których wycena przekracza miliard euro. Staramy się wesprzeć spółki, które są postrzegane przez banki komercyjne jako zbyt ryzykowne dla klasycznego kredytu. Rolą tych funduszy jest wstrzykiwanie pieniędzy w postaci instrumentów kapitałowych, by te spółki miały wystarczające środki na prowadzenie badań i rozwoju, by opracować konkurencyjne produkty w dziedzinach gospodarki opartej na technologiach. W Polsce wsparcie EFI jeszcze przed powstaniem FTP otrzymała m.in. spółka ICEYE. Koncentrujemy się na trzech sektorach podstawowych – głębokich technologiach, sektorze zdrowotnym i spółkach działających w sektorze klimatycznym (tzw. cleantech).

Dziś mamy jednak taką sytuację, że te innowacyjne spółki, nawet jeśli powstają w Europie, to potem chętnie przenoszą się do USA i tam szukają finansowania. Jakie Europejski Bank Inwestycyjny ma pomysły na wspieranie konkurencyjności Europy?

Widzimy ten trend, że część innowacyjnych spółek przenosi się z Unii Europejskiej do Stanów Zjednoczonych. Liczą się tu aspekty administracyjne, ale też właśnie dostępu do kapitału. W Stanach Zjednoczonych jest łatwiejszy dostęp do dużych kwot finansowania dla spółek. EBI stara się to zmienić m.in. poprzez inicjatywę European Tech Champion Initiative, w której sfinansowaliśmy właśnie fundusz funduszy, który ma inwestować w spółki innowacyjne, które wymagają ogromnego kapitału na skalowanie. To nie są już spółki, które potrzebują jednego czy kilkunastu milionów euro. One często potrzebują sto albo i kilkaset milionów euro, by rosnąć, bo takie są wymogi kapitałowe rozwoju danej technologii. Tego kiedyś w Europie nie było, brakowało takich funduszy inwestycyjnych.

Dlatego w 2023 roku stworzyliśmy wraz z sześcioma państwami członkowskimi European Tech Champion Initiative – pierwsza runda wsparła w sumie 50 spółek, z czego już 16 stało się jednorożcami. Niedawno ruszyła druga edycja tego funduszu, która ma przyciągnąć również pieniądze inwestorów instytucjonalnych, by fundusze inwestycyjne, fundusze emerytalne czy ubezpieczeniowe chciały inwestować w ekosystem startupów, czy młodych spółek rozwojowych w Unii Europejskiej. To przykład działań obliczonych na pogłębienie unii kapitałowej – z naszego punktu widzenia to przyciągnięcie gigantycznych oszczędności z UE, by te pieniądze zaczęły pracować na rzecz innowacyjnych rozwiązań, które wzmocnią konkurencyjność Europy na świecie.