Firmy z naszego regionu inwestują, by zasypać lukę technologiczną

Ponad trzy czwarte przedsiębiorstw z Europy Środkowo-Wschodniej realizuje inwestycje. Ale nadal jest sporo barier.

Aktualizacja: 30.08.2023 06:14 Publikacja: 30.08.2023 03:00

Firmy z naszego regionu inwestują, by zasypać lukę technologiczną

Foto: Adobe Stock

Rzeczpospolita

77 proc. firm z Europy Środkowo-Wschodniej deklaruje inwestycje. Co ciekawe, Polska na tle regionu ma wyższy niż w UE odsetek przedsiębiorstw inwestujących w innowacyjność – wynika z najnowszego badania Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI).

– To pozytywny trend, który z pewnością zaowocuje dynamicznym rozwojem regionu, stworzy nowe miejsca pracy i zdecydowanie zwiększy naszą konkurencyjność na rynku międzynarodowym – komentuje Teresa Czerwińska, wiceprezes EBI.

Czytaj więcej

Piotr Skwirowski: Polska, papierowy tygrys inwestycyjny?

Na co stawia biznes

Głównym celem inwestycyjnym przedsiębiorstw zlokalizowanych w regionie pozostaje wymiana zdolności produkcyjnych. Takie działania podjęło 46 proc. spółek – tyle samo co średnio w Unii Europejskiej. Na dalszych miejscach są: zwiększenie zdolności produkcyjnych (25 proc. w regionie) i innowacje (17 proc.). Relatywnie więcej w innowacje inwestują firmy produkcyjne i przedsiębiorstwa duże.

Jeśli chodzi o poszczególne kraje naszego regionu, to największą część środków przeznaczają na innowacje firmy z Polski (prawie 22 proc.), Słowenii (18,7 proc.) i Czech (17 proc.). Znacznie mniej – przedsiębiorstwa ze Słowacji (niespełna 10 proc.), z Chorwacji (też 10 proc.) czy Łotwy (11,5 proc.).

Maszyny i sprzęt zdominowały wydatki inwestycyjne zwłaszcza firm produkcyjnych i budowlanych. Z kolei firmy usługowe zainwestowały relatywnie więcej w technologie cyfrowe, a udział inwestycji w aktywa niematerialne był najwyższy na Łotwie, w Słowacji, Słowenii i Czechach.

– Obserwuję od dłuższego czasu wśród naszych klientów zarówno dużych międzynarodowych i polskich korporacji, jak też firm MŚP zdecydowany wzrost świadomości wagi inwestowania w kapitał ludzki. I nie chodzi tu tylko o kwestię wynagrodzenia, ale raczej inwestowanie w rozwój pracowników – komentuje Łukasz Chodkowski, dyrektor zarządzający z firmy Déhora. Zauważa, że wiele firm inwestuje w nowe technologie i automatyzację. – Co ciekawe, nie widzę wśród naszych klientów, żeby firmy obawiały się recesji – podkreśla Chodkowski.

Czytaj więcej

Meteoryt przyniósł niezwykły metal. Chiny mają problem

Z badania EBI wynika, że wśród największych barier utrudniających realizację inwestycji w regionie firmy wskazują na niepewność (87 proc.), koszty energii (też 87 proc.) i dostępność wykwalifikowanych pracowników (82 proc.). Przy czym nie są to bolączki tylko firm z naszego regionu. Podobnie wygląda średnia dla całej Unii Europejskiej.

Klimatyczne wyzwania

Warto natomiast odnotować znaczącą różnicę w postrzeganiu transformacji energetycznej. Firmy działające w naszej części Europy są zaniepokojone kosztami działań ukierunkowanych na zeroemisyjność. To pokłosie dużego udziału paliw kopalnych w produkcji energii w regionie, a także energochłonnych metod produkcyjnych. Nic więc dziwnego, że odsetek firm w Europie Środkowo-Wschodniej, które uważają przejście na bardziej wymagające standardy klimatyczne za zagrożenie, jest wyższy niż podmiotów postrzegających to w kategoriach szans (odpowiednio 36 i 18 proc). W Unii Europejskiej te proporcje rozłożone są niemal po połowie.

Inwestycje są motorem napędowym rozwoju gospodarczego i w interesie każdego państwa jest tworzenie takich warunków dla inwestorów, by jak najwięcej z nich zdecydowało się na realizację projektów w danym państwie. Kluczowe jest otoczenie prawno-regulacyjne, które wyznacza zasady i ramy inwestowania, pozwalając kalkulować opłacalność inwestycji.

– Ważne jest nie tylko to, aby regulacje były atrakcyjne dla inwestorów, czyli zawierały m.in. propozycje ulg i obniżek podatkowych bądź grantów na wsparcie inwestycji, ale także stabilność i przewidywalność regulacji – podkreśla Piotr Wołejko, ekspert ds. społeczno-gospodarczych Federacji Przedsiębiorców Polskich. Dodaje, że prawo nie może podlegać nagłym, niespodziewanym zmianom, gdyż może to całkowicie zmienić warunki prowadzenia działalności gospodarczej i sprawić, że dana inwestycja stanie się nieopłacalna. Jest to szczególnie istotne dla inwestorów krajowych, zazwyczaj dysponujących mniejszym kapitałem i zasobami organizacyjnymi od zagranicznych korporacji.

Skąd pieniądze

Największą część finansowania inwestycji firm w regionie w 2022 r. stanowiły środki własne (aż 70 proc. całości). Na drugim miejscu znalazły się źródła zewnętrzne, a dalej finansowanie w ramach grupy. Odsetek firm korzystających z finansowania zewnętrznego jest najwyższy w Rumunii (32 proc.), a najniższy w Czechach (18 proc.). Trzy czwarte firm korzystających z finansowania zewnętrznego pozyskało w zeszłym roku kredyty bankowe, w tym 21 proc. na preferencyjnych warunkach. Są one najbardziej rozpowszechnione na Węgrzech (39 proc.), w Czechach (36 proc.) i Rumunii (36 proc.). Zdecydowanie rzadziej występują w takich krajach jak Łotwa (5 proc.) czy Polska (7 proc.).

Warunkiem niezbędnym do przetrwania i rozwoju firm jest umiejętność szybkiego reagowania na zmiany i podejmowanie decyzji, które pozwolą dostosować się do nowych realiów.

– Trzeba wyciągnąć wnioski z kryzysów (m.in. pandemia, wojna w Ukrainie) i wspierać działania, które w średnim i długim okresie zapewnią rozwój firm i naszej gospodarki na podstawie doświadczeń bardziej rozwiniętych gospodarek – mówi Edgar Koleśnik, partner w Abris Capital Partners i członek zarządu Polskiego Stowarzyszenia Inwestorów Kapitałowych. Wskazuje na kilka kierunków. Pierwszy to zwiększenie źródeł finansowania inwestycji, m.in. poprzez poprawę regulacji umożliwiających funduszom emerytalnym i ubezpieczeniowym inwestycje w fundusze PE/VC, co od wielu dekad sprawnie działa w rozwiniętych gospodarkach zachodnich. Kolejny kierunek to przyspieszenie transformacji w gospodarkę cyfrową.

– Należy też położyć jeszcze większy nacisk na konkurencyjność i niezależność energetyczną – podsumowuje Edgar Koleśnik.

77 proc. firm z Europy Środkowo-Wschodniej deklaruje inwestycje. Co ciekawe, Polska na tle regionu ma wyższy niż w UE odsetek przedsiębiorstw inwestujących w innowacyjność – wynika z najnowszego badania Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI).

– To pozytywny trend, który z pewnością zaowocuje dynamicznym rozwojem regionu, stworzy nowe miejsca pracy i zdecydowanie zwiększy naszą konkurencyjność na rynku międzynarodowym – komentuje Teresa Czerwińska, wiceprezes EBI.

Pozostało 93% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Biznes
Zmiany w kaucjach pod dyktando odpadów. Posłanka PO forsuje zmiany
Biznes
Automatyzacja procesów biznesowych. Jak robią to największe polskie firmy?
Biznes
Polacy ruszają na wakacje. Ile chcą wydać? Dokąd pojadą?
Biznes
Co dziesiąta nowa firma w Polsce jest ukraińska
Materiał Promocyjny
Czy warto stawiać na najlepsze doświadczenia klientów? T-Mobile nie ma wątpliwości
Materiał Promocyjny
Sztuczna inteligencja może być wykorzystywana w każdej branży