Listy zastawne pomogą w likwidacji luki płynności

Rekomendacje bankowców dotyczące koniecznych zmian, które pomogą udrożnić rynek listów zastawnych, zostały w poniedziałek wysłane do Ministerstwa Finansów oraz Ministerstwa Sprawiedliwości.

– Oba ministerstwa dostały ostateczny kształt tych rekomendacji. Dotyczą przede wszystkim konieczności usunięcia barier podatkowych związanych z transferem aktywów z banku uniwersalnego do hipotecznego, a także doprecyzowania prawa upadłościowego – mówi prof. Leszek Pawłowicz, dyrektor Gdańskiej Akademii Bankowej.

Podkreśla, że najistotniejsze ryzyko systemowe polskiego sektora bankowego wynika ze strukturalnej luki płynności – długoterminowe kredyty finansowane są przez krótkoterminowe depozyty oraz tzw. osady na rachunkach bieżących. Największe ryzyko wiąże się z finansowaniem długoterminowych kredytów mieszkaniowych.

Kluczowe dla rozwiązania tego problemu mogą być listy zastawne, które są rodzajem wysoko zabezpieczonej obligacji i mogą je emitować wyłącznie banki hipoteczne. Pod warunkiem jednak zlikwidowania barier prawnych.

Agencje ratingowe zwracają uwagę, że nie wyceniają polskich listów zastawnych wyżej niż by mógł, ze względu na pewne „ niedoróbki" w prawie upadłościowym.

Dlatego bankowcy rekomendują uszczegółowienie przepisów prawa w zakresie procedury zaspokajania wierzycieli z tytułu listów zastawnych w sytuacji upadłości banku hipotecznego, który je emitował.

– Proponują też m.in. wyłączenie podatkowe z poboru podatku u źródła dla emisji listów zastawnych przez banki. Obecnie odsetki od listów zastawnych wypłacane na rzecz inwestorów zagranicznych podlegają takiemu obowiązkowi. Takie rozwiązanie zniechęca ich do inwestowania w polskie listy zastawne.

Konieczne są także doprecyzowania znoszące bariery podatkowe m.in. w sytuacji transferu aktywów z banku uniwersalnego do hipotecznego. Chodzi o jasny zapis, że nabycie wierzytelności kredytowej w celu jej refinansowania jest zwolnione z VAT.

– To nie są kwestie kontrowersyjne, chodzi jedynie o doprecyzowanie obecnie funkcjonującego prawa. Liczymy, że te zmiany  zostaną wprowadzone możliwe szybko – podkreśla Leszek Pawłowicz.

W ostatecznej wersji rekomendacji znalazł się także postulat, żeby w projekcie ustawy o OFE dodano listy zastawne do obligatoryjnego limitu min. 75 proc. aktywów inwestowanych w akcje. Bankowcy argumentują, że listy zastawne mogłyby być pewnym substytutem obligacji i amortyzatorem, bo są bezpiecznym papierem, który może mieć wyższą ocenę niż rating kraju. Mogłyby być więc stabilizatorem dla portfeli inwestycyjnych OFE, jeśli ustawa wejdzie w obecnie proponowanym kształcie.

Obecnie, przede wszystkim ze względu na bariery prawne, na polskim rynku funkcjonują tylko dwa banki hipoteczne: BRE Hipoteczny i Pekao Hipoteczny. Udział listów zastawnych w finansowaniu kredytów hipotecznych w Polsce wynosi 0,7 proc. podczas gdy w Niemczech blisko 20 proc., a w Czechach ponad 40 proc.