fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Podatek dochodowy

Cash poolingu nie jest pożyczką

Fotorzepa, Andrzej Bogacz
Czynności agenta polegające m.in. na spłacie wierzytelności banku od poszczególnych uczestników systemu (lub na odwrót) ze względu na powstanie oprocentowanych ujemnych lub dodatnich sald na ich rachunkach bankowych nie mogą być uznane za pożyczkę. Odsetki płacone w ramach tego systemu nie podlegają zatem przepisom o tzw. niedostatecznej kapitalizacji.

Tak orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 9 stycznia 2015 r. (I SA/Wr 2080/14).

Podatnik zamierzał przystąpić do umowy wprowadzającej system wzajemnych rozliczeń spółek należących do jednej grupy kapitałowej, które mają na celu optymalne zarządzanie środkami pieniężnymi i poprawę płynności finansowej uczestniczących w nim podmiotów (cash pooling). Stronami umowy miał być bank, uczestnicy oraz dodatkowy uczestnik pełniący jednocześnie funkcję agenta. Zadaniem agenta była spłata wierzytelności banku od poszczególnych uczestników systemu (lub na odwrót) ze względu na powstanie oprocentowanych ujemnych lub dodatnich sald na rachunkach bankowych uczestników. Podatnik, wskazując na swój brak powiązań z agentem oraz pozostałymi uczestnikami systemu w taki sposób, aby zastosowanie znalazły ograniczenia dotyczące niedostatecznej kapitalizacji, o której mowa w art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 ustawy o CIT, wystąpił z wnioskiem o interpretację indywidualną w celu potwierdzenia, że tak skonstruowany system nie może być uznany za pożyczkę i w przypadku np. zmian własnościowych w grupie kapitałowej nie będą miały zastosowania przepisy w zakresie niedostatecznej kapitalizacji.

Jego zdaniem cash pooling nie będzie podlegać art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 ustawy o CIT. Podatnik podniósł również, że podstawą prawną czynności pomiędzy rachunkami skarżącego i agenta jest subrogacja z uwagi na to, że agent nie zobowiązuje się wobec podatnika do przeniesienia na własność określonej ilości pieniędzy, a ten nie zobowiązuje się do ich zwrotu.

Organ podatkowy przyznał rację skarżącemu, że taka czynność nie podlega ww. przepisom jedynie w przypadku, gdy między podatnikiem a uczestnikami systemu nie występują powiązania. Natomiast nie zgodził się z nieuznawaniem umowy za pożyczkę. Organ stwierdził, że w przypadku przekroczenia wskaźnika zadłużenia odsetki od pożyczek nie będą kosztem uzyskania przychodów w części, w jakiej kwota pożyczki przekracza ten wskaźnik.

Organ stwierdził, że z uwagi na brak powiązań w odniesieniu do pożyczek nie znajdą zastosowania przepisy dotyczące niedostatecznej kapitalizacji. Nie dotyczy to jednak płatności odsetek na rzecz tych uczestników, którzy w przyszłości będą powiązani z podatnikiem.

WSA przyznał rację podatnikowi i stwierdził, że umowa cash poolingu nie odpowiada zakresowi umowy pożyczki. Brak jest skonkretyzowanej drugiej strony umowy, środki nie są przekazywane na własność oraz nie ma możliwości swobodnego zarządzania środkami. Zdaniem sądu fiskus powinien był odnieść się do art. 517 i 518 kodeksu spółek handlowych. W konsekwencji czynności agenta przejmującego od banku zobowiązanie wobec podatnika oraz czynności agenta w zakresie spłaty wierzytelności banku wobec skarżącego, a także czynności zwrotnego rozliczenia przez bank nie stanowią pożyczki, a zatem odsetki płacone przez skarżącego w ramach systemu nie podlegają przepisom o niedostatecznej kapitalizacji (art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 ustawy o CIT).

—Dorota Dziedzic, współpracowniczka zespołu zarządzania wiedzą podatkową firmy Deloitte

Komentarz eksperta

Łukasz Szula, konsultant w gdańskim biurze Deloitte Doradztwo Podatkowe sp. z o.o.

Sprawę, w której wydano komentowane orzeczenie, należy rozpatrywać w dwóch przenikających się płaszczyznach. Jedną z nich jest ocena, czy umowa cash poolingu, polegająca na koncentracji i wspólnym zarządzaniu pieniędzmi wewnątrz grupy kapitałowej, wypełnia znamiona umowy pożyczki, o której mowa w art. 16 ust. 7b ustawy o CIT. Drugą natomiast jest ustalenie, czy w opisywanym stanie faktycznym mają zastosowanie przepisy dotyczące tzw. niedostatecznej kapitalizacji, tj. art. 16 ust. 1 pkt. 60 i 61 ustawy o CIT. Nie ulega wątpliwości, że obie ww. regulacje są ze sobą ściśle powiązane. Artykuł 16 ust. 1 pkt 60 i 61 ustawy o CIT w określonych sytuacjach ogranicza możliwość uznania za koszty uzyskania przychodów odsetek od pożyczek udzielanych przez podmioty powiązane, podczas gdy art. 16 ust. 7b ustawy o CIT definiuje, jakie czynności mogą być uznawane za tego rodzaju pożyczki.

W przedmiotowej sprawie stronami umowy cash poolingu były bank, spółki powiązane, funkcjonujące w ramach jednej grupy kapitałowej, podatnik (wnioskodawca, niepowiązany z pozostałymi stronami umowy w sposób opisany w art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 ustawy o CIT) i dodatkowy uczestnik posiadający rachunek konsolidacyjny, pełniący funkcję agenta (również niepowiązany z pozostałymi stronami umowy w sposób opisany w art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 ustawy o CIT). W związku z tym, że zadaniem agenta była m.in. spłata wierzytelności banku od poszczególnych uczestników systemu (lub na odwrót) ze względu na powstanie ujemnego lub dodatniego salda na ich rachunkach bankowych, które to salda podlegały oprocentowaniu, tak skonstruowana umowa mogłaby w swoich założeniach wykazywać pewne analogie do umowy pożyczki.

Wystąpienie podatnika z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej w tym zakresie wydaje się zatem zrozumiałe. O ile jednak otrzymane przez podatnika rozstrzygnięcie w kontekście braku konieczności zastosowania przepisów dot. niedostatecznej kapitalizacji można uznać za uzasadnione (ze względu na wskazywany brak powiązań pomiędzy podatnikiem, innymi uczestnikami i agentem), o tyle stanowisko, że tego typu umowa wypełnia znamiona pożyczki, o której mowa art. 16 ust. 7b ustawy o CIT, należało uznać za nieprawidłowe, choć niestety wpisujące się w trend obserwowany w wydawanych przez organy podatkowe interpretacjach.

Uzyskany przez podatnika wyrok, zgodnie z utrwalającą się linią orzeczniczą sądów administracyjnych, potwierdził tezy zapadające m.in. w wyrokach WSA w Warszawie (np. postanowienie z 31 lipca 2014 r., III SA/Wa 1109/14 lub wyrok z 22 października 2014 r., III SA/Wa 1076/14) i może stanowić kolejny argument w dyskusji podatników z organami podatkowymi w tym zakresie.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA