Kobiety w jaskiniach

Program komputerowy Kaliman, zastosowany do analizy dłoni z jaskini Gua Masri, przyniósł zaskakujące rezultaty. Okazało się, że dłonie nie powtarzają się, jedna i ta sama nie była obrysowywana kilka razy. Poza tym układają się w grupy – oddzielnie kobiece, oddzielnie męskie. Wykopaliska w jaskini wykazały, że nie była ona zamieszkana, ludzie przybywali do niej na obrzędy, po których pozostawały dłonie. Program Kaliman wykazał, że w obrzędach tych kobiety brały udział równie licznie jak mężczyźni.

Wniosek ten jest na tyle zaskakujący, że archeolog Dean Snow z Pennsylvania State University posłużył się programem Kaliman do zbadania 32 wizerunków dłoni w trzech europejskich jaskiniach: El Castillo w Hiszpanii oraz Gargas i Pech Merle we Francji. Jest ich tam więcej, tylko w jaskini Gargas odkryto dotychczas 231, ale nie wszystkie są na tyle wyraźne, aby je precyzyjnie analizować programem komputerowym. Wiadomość o badaniach zamieszcza pismo „American Antiquity”.

I tym razem okazało się, że 75 proc. wizerunków dłoni pozostawiły kobiety. Dean Snow wyciąga stąd wniosek, że także większość „prawdziwych” malowideł figuralnych, z reguły przedstawiających zwierzęta, to dzieła kobiet.

Dotychczas większość hipotez związanych z paleolitycznym malarstwem łączy sylwetki zwierząt z łowiectwem, traktuje je jako sceny myśliwskie w bliżej nieokreślonym kontekście magicznym. Naukowcy traktują łowy z epoki lodowej jako atrybut mężczyzn.

Dean Snow jest innego zdania. Przypomina, że u egzystujących jeszcze ostatnich plemion myśliwsko-zbierackich, mężczyźni wprawdzie polują, ale to kobiety często oprawiają zwierzynę. Dlatego tego rodzaju praca z powodzeniem mogła być inspiracją dla jaskiniowego malarstwa.

Według tego badacza, w przypadku gdyby jaskiniowe obrazy wyszły spod ręki szamanów, „feministyczna” hipoteza też jest uprawniona, ponieważ kobiety – na co wskazują przykłady pierwotnych plemion badanych od XIX wieku przez etnologów – często bywały szamankami.