Polski algorytm ostrzega przed powrotem do nałogu

Uzależnienia są w Polsce najczęściej diagnozowanym zaburzeniem zdrowia psychicznego. – Nawet do 70 proc. osób, które odbyły terapię uzależnienia w ciągu 2 lat wraca do swoich wcześniejszych zachowań – mówi dr med. Bohdan Woronowicz z Centrum Konsultacyjnego AKMED. – Osoby uzależnione przyznają, że główną przyczyną tego jest odczuwanie silnego, wewnętrznego przymusu sięgnięcia po daną substancję, np. alkohol lub trudność w powstrzymaniu się od kompulsywnego zachowania np. od jedzenia. W Polsce ponad 25 proc. osób regularnie pali papierosy, a ok. 20 proc. pije alkohol ryzykownie lub szkodliwie, w tym ok. dwóch proc. to osoby uzależnione – mówi lekarz.

Twórcy Nałogometru we współpracy z Monarem wyposażyli program aplikacji w medytacje, terapie poznawczo-behawioralne oraz ćwiczenia wellbeingowe i typu mindfullness. – Metody wsparcia są dopasowane do konkretnych kryzysów i uwzględniają udokumentowane naukowo mechanizmy. Rola tzw. cyfrowych terapii to obniżenie w ciągu kilkudziesięciu minut stresu, pobudzenia i złości, sprzyjających zachowaniom nałogowym – przekonuje Maciej Skorko, współtwórca narzędzia z Instytutu Psychologii PAN.

Nałogometr rejestruje papierosy, alkohol, ale także amfetaminę, kokainę, heroinę, kofeinę, jedzenie, hazard, gry komputerowe i pornografię. W gronie ponad 10 tysięcy użytkowników Nałogometru jedna piąta była uzależniona od nikotyny, 19 proc. od pornografii, 18 proc. od alkoholu, 14 proc.proc. od marihuany, a 13 proc. od jedzenia. Średni wiek sięgających systematycznie po alkohol to 40 lat, 64 proc. stanowią mężczyźni. W przypadku marihuany – 24 lata, palenie konopi też na ogół dotyczy mężczyzn (85 proc.).

Jak wynika z wyliczeń dr hab. Mateusza Goli, tego rodzaju problemy ma w Polsce ponad dwa miliony ludzi. Tymczasem zaledwie co dziesiąta osoba otrzymuje profesjonalną pomoc. Na jeden ośrodek świadczący wsparcie w leczeniu uzależnień przypada w Polsce prawie 53 tysiące mieszkańców. W konsekwencji na wizytę refundowaną przez Narodowy Fundusz Zdrowia czeka się od 18 dni do nawet 2-3 miesięcy (tam, gdzie osób uzależnionych jest najwięcej). Dane zebrane dotąd przez twórców Nałogometru wyraźnie pokazują, że największy odsetek uzależnionych, bez względu na typ substancji czy aktywności, jest w małych miejscowościach.

Właśnie ruszył kolejny etap Ogólnopolskiego Badania Nałogów. W okresie do końca sierpnia  psychologowie chcą zebrać nowe dane, dzięki którym dopracują moduł spersonalizowanej pomocy online w Nałogometrze. Postanowili zrobić to w oparciu o model nauki obywatelskiej (ang. citizen science), czyli współpracę badaczy z wolontariuszami.

Każdy, kto zainstaluje w telefonie oprogramowanie, nie tylko dowie się o sobie więcej, ale pomoże w badaniu naukowym, które służy pokonywaniu uzależnień na poziomie społecznym. Aplikacja jest bezpłatna, nie zawiera reklam i nie zbiera danych osobowych o użytkownikach. W praktyce spełnia rolę wirtualnego asystenta, który zadaje użytkownikowi pytania i obserwuje, co wpływa na wzrost prawdopodobieństwa sięgnięcia po alkohol czy narkotyki. Oprogramowanie określa, czy głód nałogowy jest stymulowany przez lęk, smutek albo prokrastynację, czyli odkładanie obowiązków na później, a następnie mierzy te czynniki procentowo.