Czy Maciej Berek jest radcą prawnym?
Tak. Do niedawna był wpisany na listę radców wykonujących zawód w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie, a obecnie w związku z nominacją na sędziego Trybunału Konstytucyjnego ma status radcy niewykonującego zawodu.
To zapytam inaczej: czy rzeczywiście wykonywał ten zawód? Bo potwierdzenia tego faktu domaga się Kancelaria Prezydenta i stawia to jako warunek do odebrania od niego ślubowania jako nowego sędziego TK.
W dyskusjach na ten temat wspominano już o zasadzie wynikającej z ustawy o radcach prawnych. Jeśli radca prawny podejmuje wykonywanie zawodu, zgłasza to właściwej izbie, jest odnotowywany na liście jako wykonujący zawód, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu OC i opłaca z tego tytułu składkę. Może też zgłosić zaprzestanie wykonywania zawodu i wtedy pozostaje na liście ze statusem radcy prawnego niewykonującego zawodu.
Czytaj więcej
Wybrany na sędziego Trybunału Konstytucyjnego Maciej Berek cały czas oczekuje na zaproszenie do złożenia ślubowania przed prezydentem. We wtorek mi...
Czy da się sprawdzić, czy ktoś rzeczywiście wykonuje pracę radcy prawnego?
Ustawa o radcach prawnych takiej procedury nie przewiduje. Przyjmujemy, że jeśli ktoś zgłosił wykonywanie zawodu, to rzeczywiście go wykonuje. Ale proszę zauważyć, że można nasz zawód wykonywać w rozmaitych formach. Można prowadzić kancelarię, która ma swoją siedzibę w jednym czy kilku miejscach, ma swoją stronę internetową, zatrudnionych pracowników itd. Można to robić indywidualnie albo w spółce. Ale radcowie pracują też na podstawie umów zlecenia, bez posiadania stacjonarnej ani nawet wirtualnej kancelarii. Mogą być również zatrudnieni na etacie. Ustawa o radcach prawnych nie przewiduje procedury weryfikacji tego, w jaki sposób radca wykonuje zawód. Takiej procedury nie określa także ustawa o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego, która różni się w tym zakresie od innych ustaw ustrojowych. Z reguły wymagają one od kandydatów przedstawienia wykazu prowadzonych spraw, sporządzonych opinii lub innych dokumentów. Materiał ten podlega następnie ocenie Krajowej Rady Sądownictwa. Brak takiego trybu w odniesieniu do sędziów Trybunału Konstytucyjnego dowodzi, że ocena przesłanki wykonywania przez nich zawodu powinna opierać się na wspominanej już przeze mnie zasadzie wynikającej z ustawy o radcach prawnych.
Czytaj więcej
Jeśli radca prawny złoży oświadczenie, że wykonuje zawód, to przyjmujemy, że go wykonuje. Przepisy dotyczące naszego zawodu nie przewidują mechaniz...
A zatem można nawet w ogóle się nie zajmować doradztwem prawnym, a jednak radcą się pozostaje?
Dam praktyczny przykład. Podobnie jak adwokaci, niektórzy z nas pełnią czasem dyżury jako obrońcy z urzędu w postępowaniu przyspieszonym. Zdarza się, że podczas takiego dyżuru nikt się nie zgłasza. Czy to oznacza, że w tym czasie nie jesteśmy radcami prawnymi? Podobnie jest ze strażakiem na dyżurze. Pozostaje w pełnej gotowości, by natychmiast wyjechać do pożaru, ale często się zdarza, że na jego terenie nigdzie się nie pali. To nie sprawia, że przestaje być strażakiem. Jeżeli nie świadczę pomocy prawnej codziennie, to nie oznacza więc automatycznie, że przestaję wykonywać zawód.
A jeśli taki radca jest urzędnikiem?
Taka posada nie pozbawia go statusu radcy prawnego. Ustawa o radcach prawnych definiuje w art. 6 pomoc prawną między innymi jako opracowywanie projektów aktów prawnych. W przypadku pana Macieja Berka ogólnie wiadomo, że jego praca przez wiele lat obejmowała właśnie takie czynności. Warto też zauważyć, że osoby ze stopniem doktora nauk prawnych, które przepracują co najmniej trzy lata jako legislator w urzędzie państwowym mogą zostać radcą bez egzaminu i aplikacji. Ustawodawca na różne sposoby docenia pracę legislatorów jako formę wykonywania naszego zawodu.
To skąd mogą się brać wątpliwości wokół stażu zawodowego pana Berka?
Zakładam, że może to wynikać z tego, co rozumie się przez wykonywanie zawodu radcy prawnego. Tak jak wspominałem – ustawa dopuszcza wykonywanie tego zawodu w różnych formach. Niekoniecznie musi być to indywidualna kancelaria. Wymóg z ustawy o Sądzie Najwyższym co do sędziów TK, aby wykonywali przez 10 lat zawód np. radcy prawnego, wymaga więc uwzględnienia tego, w jakich formach zawód ten może być wykonywany. Niezależnie nawet od tej kwestii, w tym wymaganiu chodzi przecież o to, by ktoś rzeczywiście przez określony czas zajmował się pracą będącą pomocą prawną. A praca legislatora polega między innymi na przygotowywaniu projektów aktów prawnych, co ustawa wprost uznaje za pomoc prawną.
