Cofanie licznika samochodowego jako samoistne przestępstwo istnieje w kodeksie karnym dopiero od 25 maja 2019 r. Wtedy to zaczął obowiązywać art. 306a k.k., który przewiduje karę od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności za zmianę wskazania drogomierza lub ingerencję w prawidłowość jego pomiaru. Taka sama kara, zgodnie z § 2 tego przepisu, grozi także osobie, która zleca wykonanie takiej ingerencji.
Wcześniej fałszowanie przebiegu pojazdu, mające na celu doprowadzenie nabywcy do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wprowadzenie go w błąd co do faktycznego stanu technicznego pojazdu i osiągnięcie w ten sposób przez zbywcę korzyści majątkowej, mogło być zakwalifikowane jako przestępstwo oszustwa z art. 286 k.k.
W praktyce jednak takie oszustwo trudno było udowodnić, dlatego ustawodawca zdecydował o wyodrębnieniu tego czynu jako odrębnego występku określonego w art. 306a k.k.
Ile osób skazano za fałszowanie przebiegu pojazdu
Po wejściu w życie tego przepisu z przestrzeni publicznej zniknęły reklamy usług cofania licznika, a sądy skazywały z tego tytułu po kilkadziesiąt osób rocznie. Szczyt nastąpił w 2023 r., kiedy to na 81 osądzonych skazano 69 osób. Od tego czasu liczba takich spraw sukcesywnie spada (w I połowie bieżącego roku skazano siedem osób w 12 postępowaniach).
Inna sprawa, że choć zagrożenie karą jest stosunkowo wysokie, to dominującą karą była grzywna, a kara pozbawienia wolności stosowana jest rzadko, niemal zawsze z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.
Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego chce uchylić art. 306a k.k.
Tymczasem teraz Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego w ramach projektu nowelizacji dotyczącego przestępstw majątkowych proponuje uchylenie art. 306a k.k. Zdaniem autorów przestępstwo „drogomierzowe” należy usunąć, a jednocześnie – „w celu objęcia kryminalizacją karnoprawnej istoty regulacji obecnej” – odpowiednio zmodyfikować przestępstwo z art. 268a § 1 k.k. (manipulowanie danymi informatycznymi).
– Uznając, że niektóre odmiany takiego zachowania mają jednak charakter karygodny, wskazuje się, że w istocie godzą one w dobro prawne w postaci rzetelnej informacji. Dlatego wykreśla się art. 306a (przestępstwo sfałszowania drogomierza) i zmienia (uzupełnia) brzmienie przepisu art. 268a § 1 (przestępstwo manipulowania danymi informatycznymi) poprzez zastąpienie obecnych znamion: „zakłóca lub uniemożliwia” nowymi znamionami: „ingeruje, utrudnia lub uniemożliwia” – czytamy w uzasadnieniu.
Czytaj więcej
Prywatny import aut z drugiej ręki słabnie, ale w Polsce odsetek pojazdów z zatajonymi uszkodzeniami lub zaniżonym przebiegiem należy do najwyższyc...
Art. 268a § 1 k.k. miałby zatem otrzymać brzmienie: „Kto, nie będąc do tego uprawnionym, niszczy, uszkadza, usuwa, zmienia lub utrudnia dostęp do danych informatycznych albo w istotnym stopniu utrudnia, uniemożliwia lub ingeruje w automatyczne przetwarzanie, gromadzenie lub przekazywanie takich danych, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”.
Co na to eksperci?
– Z pewnością art. 306a k.k. jest przykładem kazuistyki psującej kodeks karny. Najlepszym dowodem jest § 2 (sprawstwo zleceniodawcze), które pokrywa się z podżeganiem i jest w istocie przepisem pustym. Z kolei wypadek mniejszej wagi z § 3 wynika z nadmiernego wywindowania sankcji w § 1. Jeśli chodzi o sam typ przestępstwa, będzie on w wielu sytuacjach pokrywał się z przestępstwem oszustwa, jednak o wiele łatwiej udowodnić realizację znamion z art. 306a k.k. niż z art. 286 k.k., który wymaga np. celu osiągnięcia korzyści majątkowej. W tym sensie przepis zawiera uproszczenie dowodowe – wskazuje prof. Mikołaj Małecki z Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Prof. Małecki: cofanie licznika to manipulowanie danymi informatycznymi
Zgadza się on z tezą, że cofanie elektronicznego licznika jest manipulowaniem danymi informatycznymi i można je zakwalifikować jako przestępstwo przeciwko ochronie informacji.
– Współczesne pojazdy są jeżdżącymi komputerami i nie ma powodu, by manipulowanie jednym drogomierzem było zagrożone surowszą karą niż atak hakerski na układy sterujące wszystkimi samochodami określonej marki – tłumaczy prof. Małecki.
Czytaj więcej
Dla kupującego trzyletnie benzynowe Audi A4 cofnięcie licznika o 100 tys. km oznacza stratę 28,9 tys. zł. W przypadku dziewięcioletniego Volkswagen...
Oskar Możdżyń: uchylenie art. 306a k.k. może osłabić ochronę kupujących
Inaczej na to patrzy Oskar Możdżyń, prawnik specjalizujący się w pomocy prawnej przy wadach pojazdów, sporach dotyczących rękojmi oraz innych sprawach z zakresu prawa motoryzacyjnego.
– Propozycja dotycząca usunięcia art. 306a na pewno sprzyja zwiększeniu wewnętrznej spójności kodeksu, ale w praktyce może wywołać negatywne konsekwencje. Na podstawowym poziomie trzeba pamiętać o tym, że istnienie w prawie karnym przepisu, który wprost penalizuje fałszowanie przebiegu, pełni funkcję odstraszającą i nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że taki czyn jest karalny – mówi Oskar Możdżyń.
Poza tym, jak zwraca uwagę ekspert, z dyrektywy 2014/45/UE w sprawie okresowych badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep wynika, że „oszustwo polegające na fałszowaniu przebiegu powinno być traktowane jako przestępstwo podlegające sankcji”. Tylko sześć państw UE uznaje fałszowanie przebiegu za odrębny czyn zabroniony.
– W UE nie jesteśmy wyjątkiem, bo niemiecka ustawa będąca odpowiednikiem polskiego prawa o ruchu drogowym (niem. Straßenverkehrsgesetz, StVG) w § 22b wprowadza karę za „fałszowanie pomiaru drogomierza”, niezależnie od możliwości odpowiedzialności za przestępstwo oszustwa. Jeśli karalność za fałszowanie przebiegu zostanie przeniesiona do art. 268a k.k., gdzie przedmiotem ochrony jest bezpieczeństwo informacji zawartych w danych informatycznych, może to z czasem skutkować problemami interpretacyjnymi, zwłaszcza wobec faktu, że pojęcie „danych informatycznych” nie jest w kodeksie karnym zdefiniowane – zwraca uwagę Oskar Możdżyń, który wskazuje też, że przestępstwo z art. 268a jest ścigane wyłącznie na wniosek pokrzywdzonego, a fałszowanie wskazania drogomierza z art. 306a jest ścigane z oskarżenia publicznego, co również zwiększa standard ochrony pokrzywdzonych.
Czytaj więcej
Niegospodarność będzie karalna tylko, gdy doprowadzi do rzeczywistej szkody. Progi mienia znacznej i wielkiej wartości zostaną podniesione, a pełne...
