Dzięki lokalnym ulgom i preferencjom efektywne opodatkowanie spółki w Polsce wynosi poniżej 15 proc. Jeszcze kilka lat temu byłaby to dla grupy doskonała wiadomość. Dziś, po wdrożeniu podatku wyrównawczego, pojawiają się jednak pytania: czy wystąpi dodatkowe opodatkowanie oraz który kraj pobierze brakujący podatek?

Globalny minimalny podatek już działa

System podatku wyrównawczego (zwany również Pillar 2) wynika z globalnej reformy podatkowej uzgodnionej przez państwa członkowskie OECD. Regulacje obejmują co do zasady grupy osiągające skonsolidowane przychody przekraczające 750 mln euro i celem jest minimalne opodatkowanie dużych grup kapitałowych na poziomie wynoszącym min. 15 proc.

System Pillar 2 opiera się na trzech mechanizmach:

• globalnego podatku wyrównawczego (Income Inclusion Rule, IIR) – pozwalającego państwu spółki dominującej najwyższego szczebla pobrać podatek wyrównawczy od dochodów nisko opodatkowanych spółek zależnych w innych krajach;

• podatku wyrównawczego od niedostatecznie opodatkowanych zysków (Undertaxed Profits Rule, UTPR) – to niejako mechanizm uzupełniający, gdy IIR nie znajdzie zastosowania, np. w sytuacji, gdy jednostka dominująca najwyższego szczebla znajduje się w kraju, w którym nie funkcjonuje Pillar 2;

• krajowego podatku wyrównawczego (Quified Domestic Minimum Top-up Tax, QDMTT) – czyli krajowym podatku wyrównawczym pobieranym przez państwo, w którym działa lokalna spółka.

Z perspektywy państw, w których znajdują się podmioty zależne grup kapitałowych, znaczenie mechanizmu QDMTT jest kluczowe, ponieważ pozwala zatrzymać wpływy podatkowe lokalnie, zamiast oddawać je do jurysdykcji centrali grupy.

Dlaczego QDMTT jest ważny dla Polski?

W Polsce działa bardzo duża liczba spółek zależnych międzynarodowych grup kapitałowych. Wiele z nich prowadzi działalność w naszym kraju i tu generuje dochody w zawiązku z możliwością skorzystania z ulg podatkowych. Jednak wprowadzenie podatku wyrównawczego znacznie wpływa na efektywność wyżej wymienionych ulg, co może odbić się na atrakcyjności Polski jako miejsca do inwestowania.

Przykładowo, jeżeli efektywna stawka podatkowa (w rozumieniu systemu Pillar 2) polskiej spółki (lub spółek zlokalizowanych w Polsce) wynosi 10 proc., to zgodnie z mechanizmem IIR brakujące 5 proc. zostanie pobrane przez państwo siedziby centrali. Jednak dzięki mechanizmowi QDMTT ten dochód pozostanie w Polsce. Logika jest prosta: skoro działalność i dochody powstają lokalnie, również podatek powinien zostać pobrany lokalnie.

Brak QDMTT oznaczałby podwójną stratę dla państwa: utratę wpływów podatkowych oraz osłabienie atrakcyjności inwestycyjnej kraju.

Z perspektywy członków zarządu spółek należących do międzynarodowych grup kapitałowych zlokalizowanych w Polsce QDMTT często postrzegany jest jako „mniejsze zło”. Podatek wyrównawczy i tak bowiem zostanie pobrany, pytanie dotyczy przede wszystkim tego, która administracja podatkowa otrzyma środki.

Pillar 2 to nie drugi CIT

Pillar 2 bywa błędnie postrzegany jako mechanizm w ramach podatku dochodowego od osób prawnych (CIT). W rzeczywistości CIT i Pillar 2 bazują na innych założeniach i są regulowane odrębnymi aktami prawnymi. Co najważniejsze, preferencje korzystne dla spółek na gruncie CIT (np. ulga B+R, ulga IP Box, działalnością w specjalnych strefach ekonomicznych) obniżają efektywną stawkę podatkową dla potrzeb Pillar 2, co w konsekwencji zwiększa podatek wyrównawczy.

Dla działów podatkowych i finansowych problemem jest nie tyle sam podatek, ile przede wszystkim skala nowych obowiązków administracyjnych. W praktyce część grup będzie musiała przygotować jednocześnie trzy różne kalkulacje dla potrzeb: CIT, IIR oraz QDMTT.

Sporządzenie każdej z tych kalkulacji wymaga zebrania dużej ilości danych oraz uzgadniania ich z centralą grupy w celu zapewnienia spójności. Dochodzą do tego również nowe obowiązki raportowe.

Safe harbour – uproszczenie, ale nie dla wszystkich

W ramach systemu Pillar 2 istnieje wiele uproszczeń i zwolnień, określanych mianem bezpiecznych przystani (safe harbour), które mogą znacznie ograniczyć zakres obowiązków wynikających z Pillar 2. Należy jednak pamiętać, że zawsze wymagana jest weryfikacja możliwości ich zastosowania. Szczególnie istotna jest tzw. tymczasowa bezpieczna przystań CbCR, pozwalająca korzystać z uproszczonych danych pochodzących z raportowania Country-by-Country Reporting.

Podsumowanie

Pillar 2 stał się częścią nowej rzeczywistości określonej grupy spółek należących do międzynarodowych grup kapitałowych zlokalizowanych w Polsce – czy tego chcą, czy nie. Co więcej, rok 2025 jest pierwszym rokiem obowiązkowego stosowania opodatkowania wyrównawczego.

Choć terminy raportowania w Polsce są wydłużone, w innych jurysdykcjach czasu może być mniej, dlatego polskie spółki uczestniczące w strukturach międzynarodowych powinny jak najszybciej przygotować się do nowych obowiązków.

Z drugiej strony miejmy nadzieję, że nowe opodatkowanie przyniesie korzyści finansowe naszemu państwu, gdyż koszty wynikające ze spadku atrakcyjności w oczach inwestorów zagranicznych wydają się nieuniknione. Jeżeli jednak chcemy w tym wszystkim szukać pozytywów, to nowy system może poprawić komunikację i współpracę między spółkami w grupach kapitałowych, zwiększając ich efektywność.

Materiał partnera: RSM