Komornicy sądowi od 1 października mają rozliczać VAT jak przedsiębiorcy

Zgodnie z nową interpretacją ogólną Ministra Finansów z 9 czerwca 2015 r.

1

komornicy sądowi od 1 października 2015 r. mają rozliczać VAT jak przedsiębiorcy. Oznacza to zmianę poprzedniej interpretacji ogólnej MF z 2004 r.

2

, zgodnie z którą komornicy, jako organy władzy publicznej, nie byli traktowani jako podatnicy VAT. MF powołuje się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

3

, dotyczące jednak komorników holenderskich i słowackich. Trzeba jednak zauważyć, że poprzednia interpretacja MF została wydana, pomimo iż wyrok TSUE w sprawie komorników holenderskich miał wówczas już ponad 17 lat. Obecnie wyrok ten liczy sobie już 28 lat, a orzeczenie odnośnie komorników słowackich wydane zostało ponad 7 lat temu. W tym kontekście budzi poważne wątpliwości opieranie się na wspomnianych orzeczeniach jako podstawie zmiany stanowiska MF w omawianym zakresie. Należy przy tym podkreślić, iż zmiana podejścia MF nastąpiła bez istotnych modyfikacji przepisów w tej materii.

Prawidłowość nowej interpretacji MF budzi fundamentalne wątpliwości. Istnieje utrwalone orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego

4

i Sądu Najwyższego

5

jednoznacznie potwierdzające, iż komornik to szczególny organ państwowy a jego czynności nie mają charakteru cywilnoprawnego, co w zasadzie przekreśla możliwość opodatkowania VAT czynności komornika. Nie sposób w krótkim artykule zawrzeć pełnej analizy statusu komornika na gruncie VAT, ale wystarczy przywołać choćby kilka podstawowych cech komorników i ich działalności, w świetle których stanowisko MF sprowadzające się w istocie do stwierdzenia jakoby komornik był przedsiębiorcą samodzielnie prowadzącym działalność gospodarczą i zawierającym cywilnoprawne umowy z wierzycielami lub dłużnikami (sic!) nie wytrzymuje krytyki.

W pierwszej kolejności należy mieć na względzie, iż komornik jest funkcjonariuszem publicznym powoływanym w sformalizowany sposób na stanowisko, który pozostaje pod stałym nadzorem sądu, przy którym działa i jest odwoływany ze stanowiska po ukończeniu 70 lat

6

.

Komornik ma możliwość stosowania środków przymusu państwowego (włącznie z nakładaniem kar i asystą policji w razie oporu), ma on również obowiązek prowadzenia sprawy (brak swobody wyboru „kontrahenta”) – już same te dwie kwestie wydają się przesądzać o nieistnieniu stosunku cywilnoprawego między komornikiem a dłużnikiem i wierzycielem (komornik działa nie na rzecz stron a na rzecz państwa egzekwując jego wyroki) i definiować charakter opłaty egzekucyjnej jako daniny publicznoprawnej (a nie wynagrodzenia za usługi które mogłoby podlegać VAT).

Należy więc stwierdzić, iż orzeczenia TSUE powoływane przez MF dla uzasadnienia zmiany swego stanowiska dotyczące komorników w innych krajach, nie mogą być wprost odnoszone do polskich komorników.

Jedyna konkluzja jaka nasuwa się wobec powyższego to ta, iż aby dostosować nową interpretację ogólną MF dotyczącą statusu komorników do obowiązującego prawa i utrwalonego orzecznictwa konieczne jest zmienienie jej zasadniczych obszarów, a być może nawet uchylenie jej w całości.

[1] Sygn. PT1.050.1.2015.LJU.19

[2] Interpretacja ogólną z 30 lipca 2004 r., sygn. PP10-812-802/04/MR/1556PP

[3] Wyrok z 26 marca 1987 r., 235/85 Komisja przeciwko Holandii, postanowienie z 21 maja 2008 r., C-456/07 Karol Mihal

[4] Np. wyrok z dnia 17 maja 2005 r., sygn. akt P /04, wyrok z 8 maja 2006 r., P 18/05, wyrok z 13 grudnia 2011 r., SK 44/09, wyrok z 12 kwietnia 2012 r., wyrok z 26 czerwca 2012 r., P 13/11, SK 21/11