Drożej u notariusza. Za testament trzeba będzie zapłacić 200 zł

Minister Sprawiedliwości podpisał nowelizację rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Przepisy regulują wynagrodzenie notariusza na dwa sposoby. Jeden z nich to określenie maksymalnych, kwotowych stawek za czynność i tu nowelizacja zmienia najwięcej.

Testamenty, spadki, pełnomocnictwa – nowe stawki

Procentowo, wśród czynności, które drożeją najbardziej jest sporządzenie testamentu (z 50 zł na 200 zł). Za sporządzenie testamentu zawierającego zapis zwykły, polecenie lub pozbawienie uprawnionego prawa do zachowku notariusz, zgodnie z nowelizacją rozporządzenia, może pobrać maksymalnie 300 zł. W przypadku testamentu zawierającego zapis windykacyjny maksymalna stawka wynosi 400 zł. Tego typu testamentów Polacy sporządzają coraz więcej, ponieważ tylko ta forma pozwala spadkodawcy przesądzić, komu przypadnie określony składnik jego majątku.

Odwołanie testamentu nie będzie już kosztować 30 zł, ale 50 zł. Stawka za oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku rośnie z 50 do 100 zł.

Zmienią się też stawki za sporządzanie aktów poświadczenia dziedziczenia. Polacy coraz częściej potwierdzają w ten sposób swoje prawo do spadku. Rocznie notariusze sporządzają od 160 do 180 tys. poświadczeń. Jest to alternatywa do sądowego stwierdzenia nabycia spadku. Maksymalna stawka za poświadczenie dziedziczenia ustawowego lub testamentowego po podwyżce wynosi 200 zł (wzrost z 50 zł). W przypadku poświadczenia dziedziczenia obejmującego zapis windykacyjny notariusz może pobrać 300 zł.

Opłata za pełnomocnictwo do dokonania jednej czynności to maks. 100 zł, natomiast przy większej liczbie czynności – 200 zł. Za poświadczenie podpisu na pełnomocnictwach i innych dokumentach stawka rośnie z 20 do 60 zł.

Maksymalna stawka za złożenie wniosku o wpis do księgi wieczystej wynosi 300 zł. Teraz notariusze pobierają za to do 200 zł. Podstawą jest § 16, który określa na maksymalnie 200 zł stawkę za dokonanie czynności notarialnej niewymienionej w przepisach. Teraz notariusz będzie mógł policzyć, powołując się na „szesnastkę” 400 zł. Jak pisaliśmy w „Rzeczpospolitej” ten przepis ma tę dobrą stronę, że nie trzeba każdorazowo zmieniać rozporządzenia, gdy pojawia się nowa czynność, ale bywa też wykorzystywany przez niektórych notariuszy do podwyższania wynagrodzenia przez naliczanie dodatkowej opłaty, na przykład, za weryfikację numeru PESEL czy zamieszczone w testamencie oświadczenie o wyborze prawa dziedziczenia. Dlatego warto przed wyborem kancelarii porównać koszty czynności.

Więcej zapłacą u notariusza spółki, spółdzielnie i wspólnoty

Nowelizacja zmienia też opłaty za czynności korporacyjne. Maksymalna stawka za sporządzenie protokołu zgromadzenia wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub walnego zgromadzenia spółdzielni wzrośnie z 750 zł do 900 zł. Za sporządzenie protokołu walnego zgromadzenia akcjonariuszy rozporządzenie przewiduje 1300 zł w miejsce 1100 zł. Za sporządzenie protokołu zebrania wspólnoty mieszkaniowej maksymalna stawka wynosi 500 zł (obecnie 300 zł).

Wzrost stawek objął też opłaty za czynności, których notariusz dokona poza siedzibą kancelarii. Taka usługa jest dodatkowo płatna i po wejściu w życie nowelizacji będzie to w ciągu dnia 100 zł za każdą godzinę spędzoną poza kancelarią, od jej opuszczenia do powrotu i 200 zł, jeśli czynność będzie dokonywana nocą lub w dni wolne.

Poza kwotową stawką, rozporządzenie uzależnia w przypadku niektórych czynności wynagrodzenie notariusza od wartości przedmiotu umowy. Obecnie, gdy wartość przekracza 2 000 000 zł stawka notarialna wynosi 6770 zł plus 0,25 proc. od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, ale nie więcej niż 10 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej nie więcej niż 7500 zł. Po wejściu w życie nowelizacji stawka dla przedziału od 2 000 000 zł wartości przedmiotu czynności do 5 000 000 zł wynosi 6 770 zł + 0,25 proc. od nadwyżki ponad 2 000 000 zł. Nowelizacja wprowadza nowy przedział dla czynności o wartości przekraczającej 5 000 000 zł. Maksymalna stawka wyniesie dla nich 14 270 zł plus 0,15 proc. od nadwyżki ponad 5 000 000 zł, ale nie więcej niż 25 tys. zł. Nadal rozporządzenie przewiduje preferencję dla osób zaliczanych do I grupy podatkowej, ale mniejszą niż obecnie. Maksymalna stawka w przypadku tej grupy wynosi 15 tys. zł (obecnie jest to 7500 zł).

Wszystkie podane stawki są stawkami netto. 

Krajowa Rada Notarialna usatysfakcjonowana

Aktualnie obowiązujące rozporządzenie w sprawie taksy notarialnej pochodzi z 2004 r. Notariat od dawna zabiegał o jego zmianę.

– Waloryzacja, niektórych stawek jest koniecznością i ma na celu dostosowanie ich wysokości do realiów, w których wykonywany jest zawód notariusza. Stawki taksy notarialnej nie były zmieniane od 2004 r., mimo że w tym czasie znacząco wzrosły koszty prowadzenia kancelarii. Jednocześnie istotnie spadła siła nabywcza pieniądza, a koszty pracy i utrzymania kancelarii wielokrotnie wzrosły. Skumulowana inflacja sprawia, że 100 złotych z 2004 r. jest dziś warte około 203 zł. W tym samym okresie wysokość płacy minimalnej wzrosła niemal pięciokrotnie, a przeciętne wynagrodzenie w gospodarce – prawie trzykrotnie. Krajowa Rada Notarialna cieszy się, że minister sprawiedliwości dostrzegł ten problem – mówi Aleksander Szymański, prezes Krajowej Rady Notarialnej.

– Cieszymy się, że po 22 latach na wniosek Krajowej Rady Notarialnej minister sprawiedliwości zdecydował się zwaloryzować wybrane stawki taksy notarialnej, tak aby przynajmniej częściowo odpowiadały wzrostowi kosztów prowadzenia kancelarii notarialnych. Przypomnę, że są to stawki maksymalne, a ich ostateczna wysokość jest ustalana na podstawie umowy zawieranej pomiędzy stroną czynności notarialnej, a notariuszem. Przepisy przewidują też możliwość zwolnienia z taksy notarialnej osób znajdujących się w trudnej sytuacji – dodaje dr Piotr Marquardt, członek KRN.

Nadal są pracochłonne czynności notarialne za 100 zł

Tomasz Karłowski, prezes Izby Notarialnej w Warszawie zmianę taksy ocenia jako krok w dobrym kierunku, ale niewystarczający. Jego zdaniem potrzeba zmian nie została w pełni zrealizowana.

– Wciąż brakuje systemowego mechanizmu waloryzacji stawek, który pozwoliłby dostosowywać wynagrodzenia notariuszy do zmieniających się realiów gospodarczych, bez konieczności czekania kolejnych dwóch dekad. Nie rozwiązano także problemu czynności, w których nakład pracy i odpowiedzialność notariusza pozostają nieproporcjonalne do wynagrodzenia. Przykładowo, sporządzenie umowy sprzedaży niewielkiego udziału w drodze osiedlowej, o bardzo skomplikowanym stanie prawnym, za cenę kilkuset złotych, może oznaczać wynagrodzenie wynoszące zaledwie 100 zł netto. A przecież za taką czynnością kryje się niejednokrotnie wiele godzin pracy – analiza ksiąg wieczystych, często skomplikowanej historii własności nieruchomości, weryfikacja dokumentów, ustalenie przysługujących stronom praw i istniejących obciążeń, przygotowanie aktu oraz dopełnienie wszystkich obowiązków związanych z jego sporządzeniem – mówi prezes Karłowski.