Leszek Miller próbuje nadać nową dynamikę słabnącemu Sojuszowi Lewicy Demokratycznej. Aby odzyskać twardy elektorat lewicy, przygotował ustawę likwidującą IPN.

Sojusz proponuje w niej, by 30 czerwca tego roku został zlikwidowany Instytut Pamięci Narodowej. W tym samym dniu przestałyby obowiązywać oświadczenia lustracyjne o tajnej współpracy ze służbami specjalnymi PRL. Wszczęte, ale niezakończone postępowania lustracyjne byłyby umorzone z dniem wejścia w życie ustawy. Dokumenty zgromadzone przez IPN trafiłyby do Archiwów Państwowych. Ściganiem przestępstw popełnionych w okresie PRL przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego i Służby Bezpieczeństwa miałaby się zająć prokuratura, a za działalność edukacyjną, którą prowadzi dziś IPN, odpowiadałby minister kultury i dziedzictwa narodowego.

"W wolnej Polsce, 20 lat po obaleniu komunizmu i końcu PRL nie ma miejsca na instytucję taką jak IPN" - napisali wnioskodawcy w uzasadnieniu, dając do zrozumienia, że Instytut jest upolityczniony i zdominowany przez jedną opcję polityczną.

W Sejmie projekt raczej nie ma szans powodzenia. Z całą pewnością nie poparłyby go PiS i Solidarna Polska, a w PO są co najwyżej pojedyncze osoby, które byłyby skłonne podnieść rękę za likwidacją IPN. Należy do nich Jerzy Borowczak, gdański poseł PO, współpracownik Lecha Wałęsy, który ma na pieńku z Instytutem. Borowczak protestował przeciwko publikacjom IPN zarzucającym byłemu liderowi "Solidarności" współpracę z SB w latach 70.

- IPN jest niepotrzebny. Publikuje gnioty, których nikt nie czyta. Szkoda 120 mln zł, które co roku wydajemy na jego utrzymanie - mówi Borowczak.

Ale już Paweł Olszewski, sekretarz Klubu PO, uważa, że nie ma najmniejszych powodów do likwidacji IPN. - Nie sądzę, by ten pomysł miał szanse powodzenia - zaznacza.

Podobnego zdania jest Stanisław Żelichowski z PSL. - Nikt rozsądny nie przyłoży do tego ręki. Nasza historia jest tak trudna i złożona, że potrzebna jest osobna instytucja do jej badania - argumentuje.

Za to poważnie rozważałby zakończenie lustracji. - Przed laty chodziło nam o to, żeby byłe służby nie szantażowały nowej władzy. Dziś nam to nie grozi - przypomina Żelichowski.

Prof. Kazimierz Kik, politolog z uniwersytetu w Kielcach, uważa, że choć inicjatywa SLD jest skazana na porażkę, to jednak partia Leszka Millera nie ma innych sposobów na zaistnienie na scenie politycznej. - SLD nie przebije się ze swoimi postulatami gospodarczymi czy społecznymi, dlatego pozostają mu już tylko tematy niszowe - mówi Kik. - Ale kapitału politycznego na tym nie zbije, bo w czasach kryzysu lustracja i IPN mało kogo interesują.

Kik dodaje, że poprzedniemu liderowi Grzegorzowi Napieralskiemu brakowało determinacji, by przygotować ustawę. - Miller ma jej dosyć - mówi.

Prof. Antoni Dudek, historyk i politolog z Uniwersytetu Jagiellońskiego, uważa, że postulat likwidacji IPN jest ze strony SLD demonstracją polityczną.