Sędziowie poprzez szereg różnych instytucji mają zagwarantowaną niezawisłość: mają immunitet, są powoływani dożywotnio itd. W tych warunkach potrzebny jest jakiś mechanizm, który będzie równoważył tę ich daleko idącą niezależność. Społeczeństwo ?nie może zupełnie oddawać sądom kontroli nad tym, jak władza sądownicza jest wykonywana w imieniu społeczeństwa. Chodzi o to, by społeczeństwo miało podstawy do zaufania sądom, by mogło je szanować. ?To zaufanie w Polsce jest bardzo niskie.

Czyli sędziowie muszą czuć, że obywatele patrzą im na ręce, tak?

To ma być kontrola społeczna, ale rozumiana szeroko. Czyli to ma być też pozytywny sygnał dla sędziów, że społeczeństwo interesuje się ich pracą, że ktoś zwraca uwagę na to, że sędzia się stara, poważnie traktuje misję swojego zawodu. Dla dobrych sędziów obecność publiczności na sali sądowej jest czymś pożądanym, bo dzięki temu widzą, że obywatele doceniają ich pracę. Mogą pokazać, jak bezstronnie orzekają, jasno wyjaśniają skomplikowane kwestie proceduralne, zrozumiale uzasadniają wyrok. Naszym zdaniem publiczność na salach rozpraw jest czymś, co sprzyja sędziom, a nie im przeszkadza.

Jednak rzadko zdarzają się rozprawy, na które przychodzi ktoś spoza rodziny czy znajomych stron procesu.

Dlatego właśnie nasza fundacja stara się pozyskiwać w całej Polsce wolontariuszy, którzy chodzą na rozprawy, w których nie mają interesu, nie znają stron, po to, by te sprawy zyskały publiczny charakter i rzeczywiście były jawne – nie tylko w teorii, ale i w praktyce.